- Όταν ένα παιδί ακούει «είσαι χαζός», μπορεί να πληγωθεί πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται.
Οι λέξεις των άλλων μπορούν να επηρεάσουν την αυτοπεποίθηση, τη διάθεση και την εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Όταν Μια Λέξη Πονάει Περισσότερο Από Όσο Φαίνεται
«Με είπαν χαζό».
Μια φράση τόσο μικρή μπορεί να κρύβει πίσω της ντροπή, θυμό, στενοχώρια, φόβο ή αμηχανία.
Για ένα παιδί 6–12 ετών, η γνώμη των συνομηλίκων αποκτά σταδιακά όλο και μεγαλύτερη σημασία.
Το παιδί αρχίζει να συγκρίνει τον εαυτό του με τους συμμαθητές και τους φίλους του.
Παρατηρεί ποιος διαβάζει γρήγορα, ποιος λύνει εύκολα μια άσκηση, ποιος είναι καλός στα μαθηματικά, ποιος τρέχει γρήγορα,
ποιος ζωγραφίζει όμορφα ή ποιος γίνεται εύκολα αποδεκτός από την ομάδα.
Έτσι, όταν κάποιος το αποκαλεί «χαζό», μπορεί να μην ακούσει απλώς μια προσβολή.
Μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται:
«Μήπως πραγματικά δεν είμαι αρκετά έξυπνος;»
«Μήπως οι άλλοι είναι καλύτεροι από εμένα;»
«Μήπως δεν πρέπει να μιλάω στην τάξη για να μη γελάσουν μαζί μου;»
Γι’ αυτό έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα αντιδράσει ο γονιός.
Δεν χρειάζεται να πει απλώς «μην τους ακούς».
Χρειάζεται να βοηθήσει το παιδί να καταλάβει ότι μια προσβλητική λέξη που είπε κάποιος άλλος δεν αποτελεί περιγραφή της αξίας
ή των ικανοτήτων του.
Τι Μπορεί Να Σημαίνει Όταν Ένα Παιδί Λέει «Με Λένε Χαζό»;
Πρώτα χρειάζεται να ακούσουμε τι ακριβώς συνέβη.
Το παιδί μπορεί να δέχτηκε ένα μεμονωμένο σχόλιο κατά τη διάρκεια ενός παιχνιδιού.
Μπορεί όμως να πρόκειται για κάτι που επαναλαμβάνεται καθημερινά.
Μπορεί να συμβαίνει στην τάξη, στο διάλειμμα, στη γειτονιά, σε μια αθλητική δραστηριότητα ή ακόμη και σε διαδικτυακές συνομιλίες.
Η ίδια φράση μπορεί να κρύβει διαφορετικές καταστάσεις.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να είπε:
«Έκανα λάθος στην άσκηση και ο Γιώργος είπε ότι είμαι χαζός».
Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να εξεταστεί το περιστατικό και να βοηθηθεί το παιδί να διαχειριστεί την προσβολή.
Αν όμως πει:
«Κάθε μέρα με λένε χαζό και γελάνε μαζί μου», τότε μιλάμε για μια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά
που χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και παρέμβαση των ενηλίκων.
Ο γονιός δεν χρειάζεται να βιαστεί να βγάλει συμπέρασμα.
Χρειάζεται πρώτα να ακούσει.
Πώς Να Αντιδράσει Ο Γονιός Εκείνη Τη Στιγμή
Η πρώτη αντίδραση του γονιού έχει μεγάλη σημασία.
Το παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι ο ενήλικας το παίρνει στα σοβαρά.
Μπορείτε να πείτε:
«Καταλαβαίνω ότι αυτό που σου είπαν σε στενοχώρησε».
«Δεν είναι σωστό να σε προσβάλλει κάποιος».
«Το ότι κάποιος σε αποκάλεσε έτσι δεν σημαίνει ότι αυτό είσαι».
«Θέλω να μου πεις τι ακριβώς έγινε».
Αποφύγετε απαντήσεις όπως:
❌ «Μην ασχολείσαι».
❌ «Έλα τώρα, μια κουβέντα ήταν».
❌ «Κι εσύ να του έλεγες κάτι χειρότερο».
❌ «Πρέπει να μάθεις να μη σε νοιάζει τι λένε οι άλλοι».
❌ «Αν ήσουν πιο δυνατός, δεν θα σε πείραζε».
Αυτές οι απαντήσεις μπορεί να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι δεν έχει δικαίωμα να πληγωθεί.
Αντίθετα, ο στόχος είναι να μάθει ότι μπορεί να αναγνωρίζει το συναίσθημά του και ταυτόχρονα να προστατεύει τον εαυτό του.
«Δεν Είμαι Χαζός Επειδή Έκανα Ένα Λάθος»
Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα που χρειάζεται να ακούσει ένα παιδί είναι ότι το λάθος δεν καθορίζει την εξυπνάδα του.
Ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται στα μαθηματικά και να είναι εξαιρετικό στη μουσική.
Μπορεί να διαβάζει πιο αργά και να έχει μεγάλη δημιουργικότητα.
Μπορεί να κάνει λάθη στην ορθογραφία και να είναι πολύ καλό στην κατασκευή, στη ζωγραφική ή στην επίλυση πρακτικών προβλημάτων.
Μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να καταλάβει κάτι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «χαζό».
Η μάθηση δεν γίνεται με τον ίδιο τρόπο και με τον ίδιο ρυθμό για όλα τα παιδιά.
Χρειάζεται επίσης προσοχή σε μια άλλη παγίδα.
Δεν βοηθά ιδιαίτερα να απαντά ο γονιός:
«Μην ακούς κανέναν, γιατί είσαι ο πιο έξυπνος απ’ όλους».
Το παιδί μπορεί να χρειάζεται ενθάρρυνση, αλλά όχι μια νέα σύγκριση.
Πιο βοηθητικό είναι:
«Δεν χρειάζεται να είσαι ο καλύτερος σε όλα για να αξίζεις».
«Μπορείς να δυσκολεύεσαι σε κάτι και ταυτόχρονα να έχεις πολλές δυνατότητες».
«Το σημαντικό είναι να συνεχίζεις να μαθαίνεις και να προσπαθείς».
Τι Να Μάθει Το Παιδί Να Λέει
Το παιδί χρειάζεται να αποκτήσει συγκεκριμένες φράσεις αντίδρασης.
Δεν αρκεί να του πούμε «να αγνοείς τους άλλους».
Όταν βρίσκεται μπροστά σε μια προσβολή, μπορεί να μην ξέρει τι να κάνει.
Μπορείτε να εξασκηθείτε μαζί σε σύντομες και σταθερές απαντήσεις.
Για παράδειγμα:
✔ «Δεν μου αρέσει να μου μιλάς έτσι».
✔ «Μη με προσβάλλεις».
✔ «Αν θέλεις να μου πεις κάτι, πες το χωρίς προσβολές».
✔ «Δεν θα συνεχίσω αυτή τη συζήτηση».
✔ «Θα φύγω τώρα».
Το παιδί δεν χρειάζεται να κερδίσει έναν λεκτικό καβγά.
Χρειάζεται να μάθει να βάζει όριο χωρίς να ανταποδίδει την προσβολή.
Όταν Το Παιδί Θέλει Να Απαντήσει Με Τον Ίδιο Τρόπο
Είναι απολύτως κατανοητό ένα παιδί να σκεφτεί:
«Αφού με είπε χαζό, θα τον πω κι εγώ χαζό».
Η εκδίκηση μπορεί να φαίνεται εύκολη λύση εκείνη τη στιγμή.
Όμως συχνά δημιουργεί έναν κύκλο προσβολών που συνεχίζεται.
Μπορείτε να του πείτε:
«Καταλαβαίνω ότι θύμωσες και ήθελες να απαντήσεις».
«Δεν χρειάζεται όμως να χρησιμοποιήσεις την ίδια συμπεριφορά για να προστατευτείς».
«Μπορείς να είσαι δυνατός χωρίς να προσβάλεις τον άλλον».
Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί πρέπει να μένει παθητικό.
Σημαίνει ότι μπορεί να αντιδράσει με σταθερότητα χωρίς να γίνει επιθετικό.
Όταν Το Παιδί Αρχίζει Να Πιστεύει Την Προσβολή
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Αν το παιδί λέει:
«Είμαι χαζός».
ή
«Δεν μπορώ να κάνω τίποτα σωστά».
ή
«Όλοι είναι καλύτεροι από εμένα».
τότε δεν αρκεί μια απλή διαβεβαίωση.
Χρειάζεται να εξετάσουμε πώς δημιουργήθηκε αυτή η πεποίθηση.
Μπορείτε να ρωτήσετε:
«Τι σε έκανε να το πιστέψεις αυτό;»
«Ποιος σου το είπε;»
«Υπάρχει κάτι που δυσκολεύεσαι να κάνεις και σε στενοχωρεί;»
«Θυμάσαι κάτι που κατάφερες πρόσφατα και ένιωσες περήφανος;»
Ο στόχος δεν είναι να πείσουμε το παιδί με επιχειρήματα ότι «είναι πανέξυπνο».
Ο στόχος είναι να το βοηθήσουμε να αποκτήσει πιο ρεαλιστική και σταθερή εικόνα για τον εαυτό του.
Η Αυτοπεποίθηση Χτίζεται Και Μέσα Από Την Καθημερινότητα
Η αυτοπεποίθηση δεν δημιουργείται μόνο όταν το παιδί δέχεται μια προσβολή.
Χτίζεται καθημερινά.
Χτίζεται όταν το παιδί έχει ευκαιρίες να προσπαθεί.
Χτίζεται όταν βλέπει ότι τα λάθη μπορούν να διορθωθούν.
Χτίζεται όταν αναγνωρίζονται η προσπάθεια, η επιμονή και η πρόοδός του.
Αντί για:
«Είσαι πανέξυπνος!»
δοκιμάστε:
«Είδα ότι δυσκολεύτηκες, αλλά συνέχισες».
«Βρήκες έναν διαφορετικό τρόπο για να λύσεις το πρόβλημα».
«Σήμερα τα κατάφερες καλύτερα από χθες».
«Χρειάστηκες χρόνο, αλλά δεν τα παράτησες».
Έτσι το παιδί μαθαίνει να συνδέει την αξία του όχι με το αν είναι πάντα πρώτο, αλλά με τη διαδικασία της μάθησης και της προσπάθειας.
Όταν Η Προσβολή Έρχεται Από Φίλο
Μερικές φορές η φράση «είσαι χαζός» μπορεί να ειπωθεί ανάμεσα σε παιδιά που θεωρούνται φίλοι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρηθεί αυτόματα αθώο πείραγμα.
Μπορεί πράγματι να ήταν μια άστοχη κουβέντα.
Μπορεί όμως να αποτελεί μέρος μιας σχέσης όπου το ένα παιδί μειώνει συστηματικά το άλλο.
Ρωτήστε το παιδί:
«Πώς νιώθεις όταν σου μιλάει έτσι;»
«Σου ζητάει συγγνώμη όταν καταλαβαίνει ότι σε πλήγωσε;»
«Συμβαίνει συχνά;»
«Σε κάνει να φοβάσαι ή να αποφεύγεις να είσαι μαζί του;»
Η φιλία δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε προσβολές.
Ένα παιδί μπορεί να μάθει ότι ο φίλος που σε σέβεται δεν χρειάζεται να σε μειώνει για να διασκεδάσει.
Όταν Η Προσβολή Επαναλαμβάνεται Στο Σχολείο
Αν το παιδί αναφέρει ότι η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, δεν είναι σωστό να του ζητήσουμε να το λύσει μόνο του.
Οι γονείς χρειάζεται να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες.
Έχει σημασία να γνωρίζουμε:
Ποιος το λέει.
Πόσο συχνά συμβαίνει.
Πού συμβαίνει.
Αν υπάρχουν και άλλα παιδιά.
Αν το παιδί αποφεύγει το διάλειμμα ή το σχολείο.
Αν υπάρχουν απειλές, σπρωξίματα ή άλλες επιθετικές συμπεριφορές.
Αν το περιστατικό συνεχίζεται και μέσω διαδικτύου ή ηλεκτρονικών μηνυμάτων.
Όταν υπάρχει επαναλαμβανόμενη στοχοποίηση, εξευτελισμός, απειλή ή επιθετικότητα, χρειάζεται συνεργασία με το σχολείο.
Το παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι το να ζητήσει βοήθεια δεν είναι «κάρφωμα».
Είναι ένας τρόπος να προστατεύσει τον εαυτό του.
Τι Μπορεί Να Κάνει Το Παιδί Εκείνη Τη Στιγμή
Ένας απλός κανόνας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να θυμάται τα βήματα:
Σταματώ – Απαντώ – Απομακρύνομαι – Ζητώ Βοήθεια.
1. Σταματώ.
Παίρνω μια ανάσα και δεν αντιδρώ αμέσως με θυμό.
2. Απαντώ.
Λέω με σταθερή φωνή:
«Δεν μου αρέσει αυτό που λες».
3. Απομακρύνομαι.
Αν συνεχιστεί η προσβολή, φεύγω από το σημείο εφόσον είναι ασφαλές.
4. Ζητώ βοήθεια.
Αν η συμπεριφορά συνεχίζεται ή υπάρχει φόβος, ενημερώνω έναν ενήλικα που εμπιστεύομαι.
Το παιδί χρειάζεται να καταλάβει ότι δεν είναι υποχρεωμένο να διαχειριστεί μόνο του μια κατάσταση που το ξεπερνά.
Ηλικιακή Προσαρμογή Δραστηριοτήτων
6–8 Ετών
Σε αυτές τις ηλικίες το παιδί χρειάζεται πολύ συγκεκριμένες και σύντομες οδηγίες.
Μπορείτε να κάνετε μικρά παιχνίδια ρόλων.
Ο γονιός λέει:
«Είσαι χαζός».
Το παιδί εξασκείται να απαντήσει:
«Δεν μου αρέσει να μου μιλάς έτσι».
Στη συνέχεια αλλάζετε ρόλους.
Το παιχνίδι πρέπει να παραμένει σύντομο και ασφαλές.
Δεν χρειάζεται να αναπαριστάτε πραγματικές έντονες καταστάσεις που έχουν τρομάξει το παιδί.
9–10 Ετών
Το παιδί μπορεί να συζητήσει περισσότερο για τη διαφορά ανάμεσα στο πείραγμα, στην προσβολή και στη συστηματική κοροϊδία.
Μπορείτε να εξετάσετε μαζί διαφορετικά σενάρια και να βρείτε περισσότερες από μία πιθανές αντιδράσεις.
Για παράδειγμα:
«Έκανες λάθος σε μια άσκηση και κάποιος σε είπε χαζό».
«Κάποιος σε λέει χαζό κάθε μέρα μπροστά στους άλλους».
«Ένας φίλος το είπε μία φορά και μετά ζήτησε συγγνώμη».
Οι καταστάσεις αυτές δεν έχουν πάντα την ίδια σημασία και χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.
11–12 Ετών
Σε αυτή την ηλικία μπορεί να γίνει πιο ουσιαστική συζήτηση για την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική πίεση και την εικόνα που δημιουργούμε για τον εαυτό μας.
Μπορείτε να συζητήσετε πώς οι προσβολές επηρεάζουν τη σκέψη ενός παιδιού και πώς μπορεί κάποιος να διαχωρίζει την άποψη
ενός άλλου ανθρώπου από την πραγματικότητα.
Χρήσιμο είναι επίσης να συζητηθεί η συμπεριφορά στις ομαδικές συνομιλίες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης,
όπου οι προσβολές μπορούν να συνεχίζονται και μετά το σχολείο.
Μια Μικρή Άσκηση Για Την Αυτοπεποίθηση
Μπορείτε να δημιουργήσετε μαζί ένα μικρό «Τετράδιο Δυνατών Σημείων».
Κάθε λίγες ημέρες το παιδί γράφει μία πράξη που κατάφερε, μία δυσκολία που αντιμετώπισε και ένα στοιχείο του χαρακτήρα του που εκτιμά.
Για παράδειγμα:
«Σήμερα βοήθησα έναν συμμαθητή μου».
«Δεν τα κατάφερα αμέσως στα μαθηματικά, αλλά ξαναπροσπάθησα».
«Είμαι καλός φίλος».
«Μου αρέσει να κατασκευάζω πράγματα».
Η δραστηριότητα δεν έχει στόχο να δημιουργήσει ένα παιδί που πιστεύει ότι είναι τέλειο.
Έχει στόχο να το βοηθήσει να βλέπει τον εαυτό του ολόκληρο και όχι μέσα από μία προσβλητική λέξη.
⚖️ Μύθοι Και Αλήθειες
❌ Μύθος: Αν ένα παιδί στενοχωριέται επειδή το είπαν «χαζό», είναι υπερβολικά ευαίσθητο.
✔ Αλήθεια: Οι προσβολές μπορούν πραγματικά να πληγώσουν ένα παιδί και χρειάζεται να παίρνουμε το συναίσθημά του στα σοβαρά.
❌ Μύθος: Το παιδί πρέπει να μάθει να απαντά με την ίδια προσβολή.
✔ Αλήθεια: Μπορεί να μάθει να βάζει όρια χωρίς να προσβάλλει ή να επιτίθεται.
❌ Μύθος: Αν το παιδί είναι έξυπνο, δεν θα επηρεαστεί από μια τέτοια λέξη.
✔ Αλήθεια: Η εξυπνάδα δεν προστατεύει από τη στενοχώρια ή την κοινωνική πίεση.
❌ Μύθος: Όταν το παιδί ζητά βοήθεια από έναν εκπαιδευτικό, «καρφώνει» το άλλο παιδί.
✔ Αλήθεια: Η αναζήτηση βοήθειας είναι σημαντική όταν μια κατάσταση επαναλαμβάνεται ή γίνεται απειλητική.
❌ Μύθος: Ένα παιδί που δυσκολεύεται σε ένα μάθημα είναι λιγότερο έξυπνο.
✔ Αλήθεια: Οι ικανότητες των παιδιών είναι διαφορετικές και η δυσκολία σε έναν τομέα δεν καθορίζει συνολικά την αξία ή τις δυνατότητές τους.
❓ Συχνές Ερωτήσεις
❓ Τι πρέπει να πω στο παιδί μου όταν μου λέει «με είπαν χαζό»;
Ακούστε το χωρίς να το διακόψετε και αναγνωρίστε τη στενοχώρια του.
Μπορείτε να του πείτε ότι η προσβολή δεν καθορίζει ποιο είναι και στη συνέχεια να ρωτήσετε τι ακριβώς συνέβη.
❓ Να του πω να αγνοεί τα παιδιά που το κοροϊδεύουν;
Η απομάκρυνση από μια μεμονωμένη προσβολή μπορεί να βοηθήσει.
Αν όμως η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, το παιδί χρειάζεται να μιλήσει σε έναν ενήλικα και να μην προσπαθήσει να αντιμετωπίσει μόνο του την κατάσταση.
❓ Πρέπει να μιλήσω αμέσως με το σχολείο;
Αν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό, μπορείτε πρώτα να ακούσετε το παιδί και να κατανοήσετε τι συνέβη.
Αν όμως υπάρχει επανάληψη, εξευτελισμός, απειλές, επιθετικότητα ή σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά του παιδιού, είναι σημαντικό να υπάρξει επικοινωνία με το σχολείο.
❓ Πώς μπορώ να ενισχύσω την αυτοπεποίθησή του;
Δώστε χώρο στην προσπάθεια, στην πρόοδο και στις πραγματικές του δυνατότητες.
Αποφύγετε τις συνεχείς συγκρίσεις με άλλα παιδιά.
Βοηθήστε το να αναγνωρίζει ότι μπορεί να δυσκολεύεται σε κάτι και ταυτόχρονα να έχει πολλές άλλες ικανότητες.
❓ Τι γίνεται αν το παιδί αρχίσει να λέει μόνο του «είμαι χαζό»;
Αυτό χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Μιλήστε μαζί του για το τι το έκανε να πιστέψει αυτή τη φράση και παρατηρήστε αν υπάρχουν δυσκολίες στο σχολείο, στις φιλίες ή στη διάθεσή του.
Αν η αρνητική εικόνα για τον εαυτό του επιμένει ή συνοδεύεται από έντονη στενοχώρια, απόσυρση ή άρνηση να πηγαίνει στο σχολείο, είναι καλό να ζητηθεί η καθοδήγηση ειδικού.
Βασικά Σημεία Που Πρέπει Να Θυμάστε
✔ Μια προσβολή δεν αποτελεί ταυτότητα.
✔ Το παιδί χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι το ακούμε και το καταλαβαίνουμε.
✔ Δεν χρειάζεται να απαντήσει με άλλη προσβολή.
✔ Μπορεί να μάθει να βάζει όρια με σταθερό και ήρεμο τρόπο.
✔ Το λάθος ή η δυσκολία σε ένα μάθημα δεν σημαίνει ότι ένα παιδί είναι «χαζό».
✔ Η αυτοπεποίθηση ενισχύεται μέσα από την προσπάθεια, την πρόοδο και την αποδοχή.
✔ Η επαναλαμβανόμενη κοροϊδία χρειάζεται την παρέμβαση των ενηλίκων.
✔ Το παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι μπορεί πάντα να ζητήσει βοήθεια.
Πώς Θέλουμε Να Νιώθει Το Παιδί
Ο τελικός στόχος δεν είναι να μάθει το παιδί να μην ακούει ποτέ τίποτα που το πληγώνει.
Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.
Ο στόχος είναι να αποκτήσει τα εργαλεία ώστε να μπορεί να λέει μέσα του:
«Αυτό που είπε κάποιος για μένα δεν καθορίζει ποιος είμαι».
«Μπορεί να κάνω λάθη και να συνεχίζω να μαθαίνω».
«Μπορεί να δυσκολεύομαι σε κάτι χωρίς να σημαίνει ότι δεν αξίζω».
«Έχω δικαίωμα να μου μιλούν με σεβασμό».
«Όταν κάτι με ξεπερνά, μπορώ να ζητήσω βοήθεια».
Αυτά είναι πολύ πιο σημαντικά από μια έτοιμη απάντηση σε μια προσβολή.
Γιατί το παιδί δεν χρειάζεται απλώς να μάθει τι να λέει στους άλλους.
Χρειάζεται να μάθει και τι να λέει στον εαυτό του.
✨ Μοιραστείτε Την Εμπειρία Σας!
Κάθε παιδί μπορεί κάποια στιγμή να επιστρέψει στο σπίτι πληγωμένο από μια λέξη που άκουσε.
Μια ήρεμη συζήτηση, ένα ασφαλές περιβάλλον και η σταθερή παρουσία των γονιών μπορούν να το βοηθήσουν
να μη μετατρέψει μια προσβολή σε αρνητική εικόνα για τον εαυτό του.
Οι εμπειρίες των γονιών μπορούν επίσης να βοηθήσουν άλλες οικογένειες να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνες τους σε παρόμοιες δυσκολίες.
Αν θέλετε, μπορείτε να μοιραστείτε τη δική σας εμπειρία και τον τρόπο με τον οποίο βοηθήσατε το παιδί σας να αντιμετωπίσει
μια τέτοια κατάσταση.
🩺 Ιατρική Ειδοποίηση
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από παιδίατρο, ψυχολόγο
ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία.
Αν ένα παιδί εμφανίζει επίμονη στενοχώρια, έντονο άγχος, σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά του, κοινωνική απόσυρση,
άρνηση να πάει στο σχολείο ή άλλες δυσκολίες που επιμένουν, είναι σημαντικό οι γονείς να απευθυνθούν στον παιδίατρο
ή στον κατάλληλο ειδικό για αξιολόγηση και καθοδήγηση.
Recommended Comments