Πώς Επηρεάζει Η Σειρά Γέννησης Τη «Μοίρα» Των Παιδιών; 👧👦🧒

Είναι άραγε διαφορετικό ένα παιδί επειδή είναι το πρώτο, το δεύτερο ή το τρίτο παιδί μιας οικογένειας;

Πολλές φορές ακούμε ότι τα πρωτότοκα είναι πιο υπεύθυνα, τα μεσαία παιδιά πιο ανεξάρτητα και τα μικρότερα πιο κακομαθημένα.

Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η σειρά γέννησης μπορεί να επηρεάσει κάποιες εμπειρίες και τις οικογενειακές σχέσεις,

δεν καθορίζει όμως τη «μοίρα», την προσωπικότητα ή την αξία ενός παιδιού.

👨‍👩‍👧‍👦 Η Σειρά Γέννησης Δεν Γράφει Το Μέλλον Του Παιδιού

Το πρώτο παιδί μεγαλώνει σε μια οικογένεια διαφορετική από εκείνη στην οποία θα μεγαλώσει το δεύτερο.

Το δεύτερο παιδί δεν έρχεται απλώς σε μια οικογένεια με έναν ακόμη γονιό και ένα μεγαλύτερο αδελφάκι.

Έρχεται σε ένα σπίτι όπου υπάρχουν ήδη εμπειρίες, συνήθειες, κανόνες και ένας διαφορετικός τρόπος καθημερινής ζωής.

Το ίδιο συμβαίνει και με το τρίτο ή το τέταρτο παιδί.

Έτσι, η σειρά γέννησης μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές εμπειρίες και ρόλους μέσα στην οικογένεια,

αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργεί από μόνη της έναν συγκεκριμένο χαρακτήρα.

Οι μεγάλες μελέτες δεν έχουν βρει σταθερές και ισχυρές επιδράσεις της σειράς γέννησης στα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας,

όπως η εξωστρέφεια, η συναισθηματική σταθερότητα, η ευσυνειδησία και η συνεργατικότητα.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αποφεύγουμε φράσεις όπως:

✔ «Είναι έτσι επειδή είναι το πρώτο παιδί.»

✔ «Το δεύτερο παιδί είναι πάντα πιο ανεξάρτητο.»

✔ «Το μικρότερο θα είναι κακομαθημένο.»

Κάθε παιδί είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος, με τη δική του ιδιοσυγκρασία, τις δικές του ανάγκες και τις δικές του εμπειρίες.

👑 Το Πρωτότοκο Παιδί Και Η «Πρωτιά»

Το πρώτο παιδί συχνά γίνεται το παιδί μέσα από το οποίο οι γονείς μαθαίνουν για πρώτη φορά τον ρόλο τους.

Όλα είναι καινούργια.

Η πρώτη σχολική τσάντα, η πρώτη σχολική γιορτή, η πρώτη δυσκολία, η πρώτη επιτυχία.

Οι γονείς μπορεί να είναι περισσότερο προσεκτικοί, αγχωμένοι ή αυστηροί, επειδή δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία.

Το παιδί μπορεί επίσης να βιώσει για ένα διάστημα την αποκλειστική προσοχή των γονιών.

Όταν όμως γεννηθεί ένα δεύτερο παιδί, η οικογενειακή ισορροπία αλλάζει.

Το πρωτότοκο μπορεί να χρειαστεί να μοιραστεί τον χρόνο και την προσοχή των γονιών του.

Μπορεί παράλληλα να αποκτήσει έναν καινούργιο ρόλο.

Να γίνει ο μεγαλύτερος αδελφός ή η μεγαλύτερη αδελφή.

Αυτό μπορεί να του προσφέρει ευκαιρίες για υπευθυνότητα, φροντίδα και συνεργασία, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε πρωτότοκο παιδί

θα γίνει υποχρεωτικά υπεύθυνο ή οργανωτικό.

🧒 Όταν Το Μεγαλύτερο Παιδί Νιώθει Ότι Πρέπει Να Είναι «Ο Μεγάλος»

Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να ζητάμε από το μεγαλύτερο παιδί περισσότερα μόνο και μόνο επειδή είναι μεγαλύτερο.

«Εσύ είσαι ο μεγάλος, πρέπει να καταλαβαίνεις.»

«Κάνε λίγο πίσω για χάρη του μικρού.»

«Εσύ πρέπει να του δίνεις το καλό παράδειγμα.»

Αυτές οι φράσεις μπορεί να ακούγονται λογικές στους γονείς, αλλά όταν επαναλαμβάνονται συνεχώς,

το παιδί μπορεί να αισθανθεί ότι πρέπει πάντα να είναι ώριμο, ψύχραιμο και υποχωρητικό.

Το μεγαλύτερο παιδί όμως παραμένει παιδί.

Έχει δικαίωμα να κουράζεται, να θυμώνει, να κάνει λάθη και να ζητά τη φροντίδα των γονιών του.

Η υπευθυνότητα είναι πολύτιμη όταν προσφέρεται ως ευκαιρία.

Δεν είναι υγιές όταν μετατρέπεται σε υποχρέωση.

🧠 Είναι Τα Πρωτότοκα Παιδιά Πιο Έξυπνα;

Αυτό είναι ένας από τους πιο γνωστούς μύθους γύρω από τη σειρά γέννησης.

Ορισμένες παλαιότερες έρευνες είχαν βρει μικρές διαφορές σε μετρήσεις νοημοσύνης ανάλογα με τη σειρά γέννησης.

Ωστόσο, όταν οι ερευνητές λαμβάνουν υπόψη τον αριθμό των παιδιών και τις διαφορές ανάμεσα στις οικογένειες,

τα συμπεράσματα γίνονται πολύ πιο σύνθετα.

Υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν ότι οι φαινομενικές διαφορές στη νοημοσύνη δεν οφείλονται απαραίτητα στη σειρά γέννησης καθαυτή.

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι οι διαφορές που παρατηρούνται μπορεί να συνδέονται περισσότερο

με το οικογενειακό περιβάλλον και τις αλληλεπιδράσεις μέσα στην οικογένεια παρά με το γεγονός ότι ένα παιδί γεννήθηκε πρώτο.

Άρα, δεν μπορούμε να πούμε ότι:

«Το πρώτο παιδί είναι πιο έξυπνο.»

Ούτε ότι:

«Το μικρότερο παιδί έχει λιγότερες δυνατότητες.»

Η νοημοσύνη και η ανάπτυξη ενός παιδιού δεν μπορούν να προβλεφθούν από τη θέση που έχει στη σειρά γέννησης.

👧👦 Το Δεύτερο Παιδί: Μεγαλώνει Με Έναν «Δάσκαλο» Δίπλα Του

Το δεύτερο παιδί έχει κάτι που δεν είχε το πρώτο.

Έχει από την αρχή έναν αδελφό ή μια αδελφή.

Παρατηρεί.

Μιμείται.

Αντιγράφει.

Μαθαίνει μέσα από το παιχνίδι και τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις.

Μπορεί να μάθει λέξεις, κανόνες, παιχνίδια και τρόπους συμπεριφοράς παρακολουθώντας το μεγαλύτερο παιδί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το δεύτερο παιδί θα είναι απαραίτητα πιο κοινωνικό ή πιο ανεξάρτητο.

Σημαίνει ότι ξεκινά τη ζωή του μέσα σε ένα διαφορετικό οικογενειακό περιβάλλον.

Το αδελφάκι μπορεί να γίνει σύντροφος, πρότυπο, αντίπαλος, φίλος και πολλές φορές όλα αυτά μέσα στην ίδια ημέρα!

🤝 Τα Αδέλφια Μαθαίνουν Το Ένα Από Το Άλλο

Η σχέση ανάμεσα στα αδέλφια είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ανάπτυξης.

Μέσα από αυτήν τα παιδιά μαθαίνουν να περιμένουν τη σειρά τους, να διαπραγματεύονται, να υπερασπίζονται τη θέση τους, να ζητούν συγγνώμη και να βρίσκουν λύσεις.

Μπορεί να υπάρχουν καβγάδες.

Μπορεί να υπάρχουν ζήλιες.

Μπορεί να υπάρχουν ανταγωνισμοί.

Αλλά μέσα από αυτές τις εμπειρίες τα παιδιά μπορούν να εξασκήσουν σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες.

Γι’ αυτό δεν χρειάζεται οι γονείς να προσπαθούν να εξαφανίσουν κάθε διαφωνία.

Χρειάζεται να βοηθούν τα παιδιά να μάθουν πώς να διαφωνούν χωρίς να πληγώνουν το ένα το άλλο.

🧒 Το Μικρότερο Παιδί Και Η Ετικέτα Του «Μωρού»

Το μικρότερο παιδί της οικογένειας μπορεί να παραμένει για περισσότερο καιρό «το μωρό του σπιτιού».

Οι μεγαλύτεροι μπορεί να το φροντίζουν.

Οι γονείς μπορεί να είναι πιο έμπειροι και πιο χαλαροί.

Οι κανόνες μπορεί να είναι διαφορετικοί από εκείνους που ίσχυαν όταν ήταν μικρό το πρώτο παιδί.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το μικρότερο παιδί θα γίνει κακομαθημένο.

Ούτε ότι θα είναι λιγότερο υπεύθυνο.

Η συμπεριφορά των γονιών, οι οικογενειακές συνθήκες, η ιδιοσυγκρασία του παιδιού και οι σχέσεις ανάμεσα στα αδέλφια

παίζουν πολύ σημαντικότερο ρόλο.

Το παιδί δεν χρειάζεται να εγκλωβίζεται στον ρόλο του «μικρού».

Χρειάζεται να του δίνεται χώρος να μεγαλώνει, να αναλαμβάνει ευθύνες και να γίνεται όλο και πιο ανεξάρτητο.

💛 Το Μεσαίο Παιδί Και Η Ανάγκη Να Βρει Τη Δική Του Θέση

Το μεσαίο παιδί συχνά παρουσιάζεται ως το παιδί που «χάνεται» ανάμεσα στο μεγαλύτερο και στο μικρότερο.

Αυτό όμως δεν αποτελεί κανόνα.

Κάθε οικογένεια έχει διαφορετικές σχέσεις και διαφορετικές ανάγκες.

Ένα μεσαίο παιδί μπορεί να απολαμβάνει μια πολύ στενή σχέση με τους γονείς του και τα αδέλφια του.

Μπορεί επίσης να αναπτύξει ισχυρή ανεξαρτησία επειδή έχει μεγαλύτερα και μικρότερα παιδιά γύρω του.

Το σημαντικό είναι να μην του δημιουργούμε την αίσθηση ότι πρέπει να βρει έναν ρόλο μόνο και μόνο επειδή βρίσκεται στη μέση.

Δεν χρειάζεται να είναι «ο ήρεμος».

Δεν χρειάζεται να είναι «ο συμβιβαστικός».

Δεν χρειάζεται να είναι «αυτός που δεν ζητά τίποτα».

Χρειάζεται να είναι ο εαυτός του.

❤️ Κάθε Παιδί Χρειάζεται Να Νιώθει Ότι Έχει Μια Ξεχωριστή Θέση

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να αποφεύγουν τις συγκρίσεις.

Δεν χρειάζεται να αγαπάμε όλα τα παιδιά με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.

Χρειάζεται να αγαπάμε κάθε παιδί βαθιά και να αναγνωρίζουμε αυτό που το κάνει μοναδικό.

Το ένα μπορεί να χρειάζεται περισσότερη ενθάρρυνση.

Το άλλο μπορεί να χρειάζεται περισσότερη αυτονομία.

Ένα παιδί μπορεί να θέλει περισσότερη σωματική τρυφερότητα.

Ένα άλλο μπορεί να προτιμά να μιλάει.

Η δικαιοσύνη δεν σημαίνει πάντοτε «τα ίδια για όλους».

Σημαίνει ότι κάθε παιδί παίρνει αυτό που χρειάζεται.

🌱 Τι Μπορούν Να Κάνουν Οι Γονείς Στην Καθημερινότητα;

✔ Αποφεύγετε τις ταμπέλες όπως «ο υπεύθυνος», «ο ευαίσθητος», «ο ζωηρός» ή «το μωρό».

✔ Μην συγκρίνετε τα αδέλφια μεταξύ τους.

✔ Μην χρησιμοποιείτε τη σειρά γέννησης ως δικαιολογία για διαφορετικές προσδοκίες.

✔ Δίνετε σε κάθε παιδί προσωπικό χρόνο μαζί σας.

✔ Επιτρέπετε στα μεγαλύτερα παιδιά να παραμένουν παιδιά.

✔ Δίνετε στα μικρότερα παιδιά ευκαιρίες να αναλαμβάνουν ευθύνες.

✔ Αναγνωρίζετε τα δυνατά σημεία κάθε παιδιού ξεχωριστά.

✔ Ακούτε τα παράπονα χωρίς να απαντάτε αμέσως ότι «ζηλεύεις το αδελφάκι σου».

✔ Βοηθάτε τα παιδιά να λύνουν τις διαφωνίες τους χωρίς να παίρνετε συνεχώς το μέρος κάποιου.

✔ Θυμίζετε στα παιδιά ότι η θέση τους στην οικογένεια δεν καθορίζει την αξία τους.

🧩 Όταν Τα Παιδιά Συγκρίνονται Μεταξύ Τους

«Ο αδελφός μου είναι καλύτερος στα μαθηματικά.»

«Η αδελφή μου παίρνει καλύτερους βαθμούς.»

«Εγώ είμαι ο μόνος που κάνει λάθη.»

«Ο μικρός παίρνει πάντα αυτό που θέλει.»

Τέτοιες φράσεις χρειάζονται προσοχή.

Πίσω από μια σύγκριση μπορεί να κρύβεται η ανάγκη του παιδιού να ακούσει:

«Έχω κι εγώ τη δική μου θέση εδώ.»

Ο γονιός μπορεί να απαντήσει:

«Καταλαβαίνω ότι σου φαίνεται άδικο.»

«Δεν χρειάζεται να είσαι σαν τον αδελφό σου.»

«Θέλω να δούμε τι χρειάζεσαι εσύ.»

Με αυτόν τον τρόπο το παιδί μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται να κερδίσει μια θέση απέναντι στο αδελφάκι του.

Η θέση του στην οικογένεια είναι ήδη δική του.

🏫 Ηλικιακή Προσαρμογή Δραστηριοτήτων

Στα παιδιά του Δημοτικού, η σειρά γέννησης μπορεί να γίνει αφορμή για συζήτηση χωρίς να μετατραπεί σε «ταμπέλα».

✔ 6–8 ετών: Μιλήστε για το τι σημαίνει να είσαι μεγαλύτερος ή μικρότερος και ζητήστε από το παιδί να περιγράψει

τι του αρέσει στον δικό του ρόλο.

✔ 8–10 ετών: Συζητήστε παραδείγματα όπου τα αδέλφια έχουν διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές δυνατότητες.

✔ 10–12 ετών: Μπορείτε να συζητήσετε πιο ουσιαστικά για τις προσδοκίες που δημιουργούνται μέσα σε μια οικογένεια και για το

πώς οι συγκρίσεις επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση.

Μια απλή δραστηριότητα είναι να ζητήσετε από κάθε παιδί να γράψει ή να ζωγραφίσει:

«Τρία πράγματα που μου αρέσουν στον εαυτό μου.»

Στη συνέχεια:

«Ένα πράγμα που με κάνει διαφορετικό από τα αδέλφια μου.»

Και τέλος:

«Ένα πράγμα που αγαπώ στη σχέση μου με τον αδελφό ή την αδελφή μου.»

Έτσι η συζήτηση μεταφέρεται από τη σύγκριση στη μοναδικότητα και στη σχέση.

🔬 Τι Λέει Η Σύγχρονη Έρευνα;

Η επιστημονική εικόνα είναι πολύ πιο προσεκτική από τους γνωστούς μύθους για το «πρωτότοκο», το «μεσαίο» και το «μικρότερο» παιδί.

Μια μεγάλη μελέτη που συνέκρινε δεδομένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία δεν βρήκε σταθερές επιδράσεις

της σειράς γέννησης στα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

Παράλληλα, η έρευνα για τη νοημοσύνη έχει δείξει ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται σημαντικά από τον τρόπο με τον οποίο γίνονται

οι συγκρίσεις και από παράγοντες που διαφέρουν μεταξύ των οικογενειών.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι πρόσφατη έρευνα δείχνει πως ορισμένες επιδράσεις της σειράς γέννησης μπορεί να εμφανίζονται

μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον και κατά την παιδική ηλικία, αλλά να μειώνονται καθώς το άτομο μεγαλώνει και απομακρύνεται

από το οικογενειακό πλαίσιο.

Αυτό μας οδηγεί σε ένα πολύ σημαντικό συμπέρασμα:

Η σειρά γέννησης μπορεί να επηρεάζει κάποιες εμπειρίες, αλλά δεν αποτελεί προδιαγεγραμμένο σενάριο ζωής.

⚖️ Μύθοι Και Αλήθειες

❌ Μύθος: Το πρώτο παιδί είναι πάντα πιο υπεύθυνο.

✔ Αλήθεια: Μπορεί να έχει περισσότερες ευκαιρίες να αναλάβει ευθύνες, αλλά η υπευθυνότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

❌ Μύθος: Το δεύτερο παιδί είναι πάντα πιο ανεξάρτητο.

✔ Αλήθεια: Η ανεξαρτησία επηρεάζεται από την ιδιοσυγκρασία, την ανατροφή και το οικογενειακό περιβάλλον.

❌ Μύθος: Το μικρότερο παιδί είναι κακομαθημένο.

✔ Αλήθεια: Το αν ένα παιδί μαθαίνει όρια και υπευθυνότητα δεν καθορίζεται από τη σειρά γέννησης.

❌ Μύθος: Τα πρωτότοκα είναι πιο έξυπνα.

✔ Αλήθεια: Τα ερευνητικά δεδομένα για τη νοημοσύνη είναι σύνθετα και δεν δικαιολογούν μια τόσο απλή γενίκευση.

❌ Μύθος: Το μεσαίο παιδί είναι πάντα παραμελημένο.

✔ Αλήθεια: Κάθε οικογένεια έχει διαφορετική δυναμική και κάθε παιδί μπορεί να έχει διαφορετικές ανάγκες.

❓ Συχνές Ερωτήσεις

❓ Μπορεί η σειρά γέννησης να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός παιδιού;

Μπορεί να επηρεάσει τις εμπειρίες και τις σχέσεις του μέσα στην οικογένεια, αλλά δεν καθορίζει από μόνη της τη συμπεριφορά ή την προσωπικότητά του.

❓ Γιατί το πρώτο παιδί φαίνεται συχνά πιο υπεύθυνο;

Επειδή μπορεί να έχει περισσότερες ευκαιρίες να αναλάβει ευθύνες ή να έχει διαφορετικές προσδοκίες από τους γονείς.

Αυτό όμως δεν αποτελεί κανόνα.

❓ Πρέπει οι γονείς να συμπεριφέρονται ακριβώς το ίδιο σε όλα τα παιδιά;

Όχι απαραίτητα.

Χρειάζεται να υπάρχει δικαιοσύνη και σταθερότητα, αλλά κάθε παιδί μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό είδος υποστήριξης.

❓ Είναι κακό να ζητάμε από το μεγαλύτερο παιδί να βοηθά το μικρότερο;

Όχι, όταν η βοήθεια είναι ανάλογη με την ηλικία του και δεν μετατρέπεται σε μόνιμη υποχρέωση ή γονεϊκό ρόλο.

❓ Μπορεί ένα παιδί να αλλάξει τον ρόλο που έχει μέσα στην οικογένεια;

Φυσικά.

Οι οικογενειακοί ρόλοι δεν είναι μόνιμες ταμπέλες.

Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι ανάγκες και οι σχέσεις τους αλλάζουν.

🧠 Βασικά Σημεία Που Πρέπει Να Θυμάστε

✔ Η σειρά γέννησης δεν καθορίζει τη μοίρα ενός παιδιού.

✔ Κάθε παιδί έχει διαφορετική προσωπικότητα και διαφορετικές ανάγκες.

✔ Το πρωτότοκο δεν είναι υποχρεωτικά πιο υπεύθυνο.

✔ Το μικρότερο δεν είναι υποχρεωτικά πιο κακομαθημένο.

✔ Το μεσαίο παιδί δεν είναι υποχρεωτικά παραμελημένο.

✔ Οι συγκρίσεις ανάμεσα στα αδέλφια μπορούν να πληγώσουν την αυτοπεποίθηση.

✔ Τα μεγαλύτερα παιδιά χρειάζονται επίσης φροντίδα, παιχνίδι και χώρο για λάθη.

✔ Τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται ευκαιρίες για ανεξαρτησία.

✔ Κάθε παιδί χρειάζεται να αισθάνεται ότι έχει ξεχωριστή και ασφαλή θέση στην οικογένεια.

✔ Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι αν ένα παιδί γεννήθηκε πρώτο, δεύτερο ή τρίτο, αλλά πώς μεγαλώνει μέσα στην οικογένειά του.

🌿 Η Θέση Του Κάθε Παιδιού Είναι Μοναδική

Ίσως τελικά το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι:

«Τι σημαίνει για το παιδί μου ότι είναι πρώτο, δεύτερο ή τρίτο;»

Αλλά:

«Τι χρειάζεται αυτό το συγκεκριμένο παιδί από εμένα;»

Γιατί ένα παιδί δεν είναι απλώς η σειρά με την οποία γεννήθηκε.

Είναι ο χαρακτήρας του, οι εμπειρίες του, οι σχέσεις του, οι δυσκολίες του, οι χαρές του και ο τρόπος με τον οποίο αισθάνεται μέσα στην οικογένειά του.

Όταν οι γονείς σταματούν να συγκρίνουν και αρχίζουν να βλέπουν πραγματικά το κάθε παιδί ξεχωριστά, δημιουργούν περισσότερο χώρο

για αυτοπεποίθηση, ασφάλεια και υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα αδέλφια.

Η σειρά γέννησης μπορεί να είναι ένα κομμάτι της οικογενειακής ιστορίας.

Δεν χρειάζεται όμως να γίνει η ταυτότητα του παιδιού.

✨ Μοιραστείτε Την Εμπειρία Σας!

Κάθε οικογένεια έχει τη δική της μοναδική ιστορία.

Οι εμπειρίες των γονιών γύρω από τα πρωτότοκα, τα μεσαία και τα μικρότερα παιδιά μπορεί να είναι πολύ διαφορετικές

και συχνά βοηθούν και άλλους γονείς να δουν τη δική τους οικογένεια με μια νέα ματιά.

Μια μικρή προσωπική εμπειρία μπορεί να γίνει αφορμή για σκέψη, ανακούφιση ή ακόμη και χαμόγελο

σε έναν άλλον γονιό που περνά κάτι παρόμοιο.

🩺 Ιατρική Ειδοποίηση

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εξατομικευμένη αξιολόγηση και συμβουλή

από παιδίατρο, ψυχολόγο ή άλλο αρμόδιο ειδικό.

Εάν υπάρχουν επίμονες δυσκολίες στη συμπεριφορά, στην ψυχική διάθεση, στις σχέσεις μεταξύ των αδελφών

ή στη λειτουργικότητα του παιδιού στην καθημερινότητα, είναι σημαντικό να ζητηθεί η κατάλληλη επαγγελματική καθοδήγηση.