Έπαινος ή τιμωρία;

Οι έπαινοι και οι τιμωρίες διέπονται από ορισμένους κανόνες και από ορισμένες αξίες που χρησιμεύουν σαν σημεία αναφοράς και που αντιπροσωπεύουν για το παιδάκι εκείνο που είναι καλό και εκείνο που είναι κακό. Αποτελούν το μέτρο για να μετρήσει τις δικές του επιτυχίες.

Τι αποτελέσματα έχουν οι έπαινοι και οι τιμωρίες;

Ο έπαινος (επιδοκιμασία, ένα χαμόγελο, μια τρυφερή αγκαλιά κ.τ.λ.) ωθεί το παιδί να επαναλάβει την καλή συμπεριφορά και αντίθετα η τιμωρία (αποδοκιμασία, άρνηση, τσακωμός κ.τ.λ.) το ωθεί να επαναλάβει την τιμωρούμενη συμπεριφορά. Με λίγα λόγια η θετική συμπεριφορά είναι απεριόριστα πιο έγκυρη και επιτρέπει να πετύχουμε καλύτερα αποτελέσματα.

Στα πλαίσια της μόρφωσης είναι σίγουρα καλύτερο να ποντάρουμε στον έπαινο παρά να καταφεύγουμε στην τιμωρία, δηλαδή να ποντάρουμε στην ανταμοιβή για να τραβήξουμε το παιδί προς μια νέα κατεύθυνση και όχι στην τιμωρία για να αποκλείσουμε εκείνη στην οποία βρίσκεται.

Υπάρχουν 2 τύποι τιμωρίας: Μερικές (δυσκολίες,στέρηση κ.τ.λ.) μπορούν να είναι ένα ερέθισμα για την τροποποίηση της συμπεριφοράς πριν από τον έπαινο. Άλλες (επίπληξη κ.τ.λ.) τείνουν να περιορίσουν τη συμπεριφορά διαμέσου της παραίτησης και της υπεκφυγής.

Η συστηματική τιμωρία της κακής συμπεριφοράς καταλήγει να κάνει το παιδί τρομαγμένο, λίγο ανεξάρτητο, έτοιμο να συμπεριφερθεί άσχημα αμέσως μόλις του δοθεί η ευκαιρία. Μια αρνητική συμπεριφορά δική μας, που σκοπεύει να τιμωρήσει κάτι λανθασμένο, είναι σωστή μόνο όταν υποδεικνύει και επιβεβαιώνει με κάποιο τρόπο αυτό που είναι σωστό.

Πρακτικά πως πρέπει να συμπεριφερθούμε σε μια αρνητική συμπεριφορά του παιδιού;

Πάνω από όλα είναι ανάγκη να εξηγήσουμε στο παιδί με λίγες λέξεις γιατί η συμπεριφορά του δεν είναι σωστή και να του δείξουμε μια εναλλακτική συμπεριφορά πιο παραδεκτή. Αν το παιδάκι δεν ανταποκρίνεται το αφήνουμε να ξεσπάσει χωρίς να δώσουμε ιδιαίτερη σημασία σε αυτή τη συμπεριφορά του.

Όταν οι γονείς δε προσέχουν το παιδί υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να το ωθήσουμε να φτάσει στον έπαινο. Το να αναγνωρίζουμε πλήρως μια καλή συμπεριφορά, αντίθετα από το να την παίρνουμε σαν κάτι το φυσιολογικό και αναμενόμενο, θα ωθήσει το παιδί να θέλει να δεχτεί την επιδοκιμασία μας επαναλαμβάνοντας τη καλή συμπεριφορά. Πολύ συχνά οι γονείς τείνουν να δίνουν περισσότερη προσοχή στην κακή συμπεριφορά, μια τακτική που δε βοηθάει καθόλου.

Όταν αρχίζουμε να μη τηρούμε τους κανόνες που έχουμε θέσει στο παιδάκι μετά από μια συμπεριφορά που δεν του επιτρέπεται, θα αρχίσει να συνηθίζει αυτή την αντιμετώπιση και προκειμένου να τραβήξει την προσοχή θα επαναλαμβάνει τις κακές πράξεις.