Ωστόσο, υπάρχει μια θεμελιώδης αλήθεια που συχνά ξεχνάμε μέσα στην ένταση της στιγμής:

Τα παιδιά μπορεί να ξεχάσουν τους κανόνες, αλλά δεν ξεχνούν ποτέ πώς τα έκανε να νιώσουν η πειθαρχία.

Η Παγίδα της Ντροπής vs. Η Δύναμη του Σεβασμού

Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η πειθαρχία απαιτεί αυστηρότητα ή ακόμα και την πρόκληση ντροπής για να "συμμορφωθεί" το παιδί.

Όμως, η επιστήμη της ψυχολογίας είναι πλέον ξεκάθαρη: Η ντροπή δεν διδάσκει. Αντίθετα, λειτουργεί ως φραγμός.

Όταν ένα παιδί νιώθει ταπεινωμένο, ο εγκέφαλός του μπαίνει σε κατάσταση άμυνας, με αποτέλεσμα να κλείνεται στον εαυτό του και να χάνει το μάθημα που θέλουμε να του δώσουμε.

Η διόρθωση με σεβασμό είναι το "κλειδί".

Διδάσκει υπευθυνότητα χωρίς να πληγώνει την αυτοεκτίμηση.

Όταν διορθώνουμε τη συμπεριφορά και όχι την προσωπικότητα του παιδιού, του δίνουμε τα εργαλεία να καταλάβει το λάθος του χωρίς να νιώθει ότι το ίδιο είναι "κακό".

Χτίζοντας Γέφυρες, Όχι Τείχη

Η αξιοπρέπεια στην πειθαρχία δεν σημαίνει έλλειψη ορίων. Σημαίνει θέσπιση ορίων με τρόπο που:

• Χτίζει εμπιστοσύνη: Το παιδί νιώθει ασφαλές να παραδεχτεί το λάθος του.

• Ενισχύει τη σύνδεση: Η σχέση γονέα-παιδιού παραμένει προτεραιότητα, ακόμα και στις δύσκολες στιγμές.

• Προστατεύει την αυτοπεποίθηση: Το παιδί μαθαίνει ότι είναι ικανό να βελτιωθεί.

Η Ήρεμη Γονεϊκότητα ως Καθρέφτης

Η καθοδήγηση λειτουργεί πάντα καλύτερα όταν γίνεται με ψυχραιμία.

Η ήρεμη γονεϊκότητα (gentle parenting) δεν είναι μια παθητική στάση, αλλά μια ενεργητική επιλογή.

Βοηθά τα παιδιά να μάθουν να ρυθμίζουν τα δικά τους συναισθήματα, παρατηρώντας εμάς να ρυθμίζουμε τα δικά μας.

Αν εμείς αντιδρούμε με φωνές, τους διδάσκουμε ότι η ένταση είναι ο τρόπος επίλυσης προβλημάτων.

Αν αντιδρούμε με σταθερότητα και ηρεμία, τους δείχνουμε τον δρόμο για την αυτοκυριαρχία.

Θυμήσου:

Ο τρόπος που πειθαρχείς σήμερα, διαμορφώνει την εσωτερική φωνή που θα ακούει το παιδί σου αύριο.

Ας φροντίσουμε αυτή η φωνή να είναι γεμάτη ενθάρρυνση και αξιοπρέπεια, όχι επικριτικότητα.

Αρκετά παιδιά και κυρίως αυτά που έρχονται πρώτη φορά σε επαφή με το σχολικό περιβάλλον ή αυτά που αλλάζουν εκπαιδευτική βαθμίδα, βιώνουν έντονα το άγχος της έναρξης της σχολικής χρονιάς καθώς δεν γνωρίζουν τις συνθήκες με τις οποίες θα έρθουν αντιμέτωπα.

Το άγχος αυτό εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους παρουσιάζοντας συμπτώματα στο σώμα και στη συμπεριφορά του παιδιού.

Μερικά από τα σωματικά συμπτώματα είναι:

• Δυσκολίες στον ύπνο (υπνοβασία, εφιάλτες, αϋπνίες)

• Δυσκολίες στη διατροφή

• Νυχτερινή ενούρηση

• Κοιλιακοί πόνοι, πονοκέφαλοι κ.α.

• Διαταραχή στη ροή του λόγου (τραυλισμός)

Συμπτώματα συμπεριφοράς:

• Άρνηση να πάει στο σχολείο

• Επιθετικότητα προς τους άλλους ή προς τον εαυτό του

• Εκνευρισμός και έντονες εκρήξεις θυμού χωρίς συγκεκριμένο λόγο

• Απομόνωση από συνομηλίκους

• Καταστροφή αντικειμένων

• Υπερβολικοί φόβοι

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι πίσω από τα αισθήματα άγχους συχνά κυριαρχεί το συναίσθημα του φόβου.

Τα παιδιά δεν έχουν την απαιτούμενη ωριμότητα και δυσκολεύονται να  διαχειριστούν πρωτόγνωρες καταστάσεις όπως η ένταξη στο σχολικό περιβάλλον.

Επιπλέον, τα παιδιά συχνά τρέμουν στην ιδέα της αποτυχίας καθώς το κοινωνικό κόστος είναι μεγάλο και δεν αισθάνονται ικανά να ανταπεξέλθουν στις προσδοκίες των γονιών τους.

Οι γονείς από την άλλη θεωρούν ότι το παιδί προσποιείται όταν αρνείται πεισματικά να πάει στο σχολείο και προβαίνουν σε αρνητική κριτική και αυστηρή οριοθέτηση.

Πραγματικά όμως το παιδί μπορεί να υποφέρει καθώς  κατακλύζεται από έντονα συναισθήματα άγχους τα οποία δεν του επιτρέπουν να διαχειριστεί με ομαλό τρόπο την καθημερινότητά του τόσο εντός όσο και εκτός σχολείου, όπως αναφέρει το Χαμόγελο του Παιδιού.

Τι θα πρέπει όμως να κάνουν οι γονείς;

Οι γονείς θα πρέπει να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να αποφεύγουν να δημιουργούν εντάσεις στο ημερήσιο οικογενειακό περιβάλλον λόγω των δυσκολιών που φέρει το παιδί τους.

Γενικά, καλό είναι να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, τους φόβους τους αλλά και τις αγωνίες τους.

Επίσης, οι γονείς είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν  τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες των παιδιών τους και να τα βοηθούν να θέτουν στόχους σε ρεαλιστικό επίπεδο.

Πάντως σε κάθε περίπτωση κομβική είναι η συνεργασία οικογένειας και σχολείου, η οποία κρίνεται απαραίτητη για την επιτυχή ένταξη του παιδιού στο σχολείο.

Οι γονείς σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς θα πρέπει να προσπαθούν να εντοπίζουν και να διερευνούν τα βαθύτερα αίτια που οδηγούν ένα παιδί να παρουσιάζει άγχος για το σχολικό περιβάλλον.

Για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία ή διευκρίνιση, μπορείτε να καλέσετε στην «Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111» ώστε να συζητήσετε με έναν ψυχολόγο τα θέματα που μπορεί να σας απασχολούν σε σχέση με το παιδί σας.

1. Διαβάστε στο Παιδί Δυνατά Καθημερινά

Οι περισσότεροι γονείς θεωρούν ότι άπαξ και το παιδί τους έμαθε να διαβάζει, τελείωσε το καθήκον τους να του διαβάζουν οι ίδιοι φωναχτά. Αυτό είναι λάθος, μας λένε πρόσφατες επιστημονικές έρευνες που τεκμηριώνουν ότι τα παιδιά που οι γονείς τους εξακολουθούν να τους διαβάσουν βιβλία και στο δημοτικό σχολείο έχουν καλύτερες σχολικές επιδόσεις και πλουσιότερο λεξιλόγιο.

Πάρτε ένα βιβλίο και καθίστε αγκαλιά με το παιδί σας στον καναπέ ή τρυπώστε δίπλα του στο κρεβάτι και διαβάστε του καθημερινά (ή σχεδόν καθημερινά) εικονογραφημένα παιδικά βιβλία ή μερικές σελίδες από κάποιο μυθιστόρημα.

Διαβάστε εναλλάξ δυνατά, μια εσείς, μια το παιδί.

Σταματήστε να του εξηγήσετε μια άγνωστη λέξη, να σχολιάσετε μία κατάσταση, να το ρωτήσετε γιατί πιστεύει ότι φέρθηκε με το συγκεκριμένο τρόπο ο πρωταγωνιστής, ή πώς αισθανόταν, ή τι νομίζει ότι θα γίνει στη συνέχεια.

Το βραδινό διάβασμα είναι επίσης ένας ωραίος τρόπος χαλάρωσης.

2. Ποιοτικός Χρόνος με το Παιδί

Είναι σημαντικό να έχετε ποιοτικό χρόνο με το παιδί σας, οι δυο σας, με ηρεμία.

Το διάβασμα που περιέγραψα παραπάνω είναι μια καλή ευκαιρία για αυτού του είδους το ραντεβού με το παιδί σας.

Με αυτό τον τρόπο τονώνεται η σχέση σας και δημιουργείται ο ψυχικός χώρος για συζητήσεις.

Άλλες ευκαιρίες για ποιοτικό χρόνο είναι να πάτε μια βολτούλα μαζί, ή όταν είστε στο αυτοκίνητο πηγαίνοντας σε κάποια εξωσχολική δραστηριότητα, που μπορείτε να ξεκινήσετε μια ωραία συζήτηση.

Θυμηθείτε να πείτε στο παιδί σας ότι σας αρέσει να είστε μαζί του!

3. Καλλιεργήστε Νοοτροπία Προσωπικής Εξέλιξης και Ανάπτυξης

Μία νέα, επιστημονικά τεκμηριωμένη τάση στο χώρο της εκπαίδευσης είναι η καλλιέργεια της νοοτροπίας της προσωπικής εξέλιξης και ανάπτυξης.

Τι σημαίνει αυτό;

Τα άτομα που πιστεύουν ότι τα ταλέντα και οι ικανότητές τους μπορούν να εξελιχθούν (με δουλειά, επιμονή, υπομονή, εξάσκηση, μάθηση από τα λάθη, σωστές στρατηγικές μάθησης και ανατροφοδότηση από δασκάλους και γονείς) έχουν νοοτροπία προσωπικής εξέλιξης και ανάπτυξης, δηλαδή πιστεύουν ότι αν βασιστούν στις δυνάμεις τους και τη δουλειά τους θα τα καταφέρουν και θα πετύχουν.

Αντίθετα, τα άτομα που πιστεύουν ότι η νοημοσύνη και τα ταλέντα τους είναι προκαθορισμένα δε προσπαθούν αρκετά και συχνά δε φτάνουν στο ανώτερο σημείο εξέλιξης και επιτυχίας, επειδή τα ίδια μπλοκάρουν τον εαυτό τους.

Αντί να μαλώσετε το παιδί για τα λάθη του δείξτε του τρόπους να μάθει από αυτά, πέστε του ότι ο εγκέφαλος είναι και αυτός ένας μυς που με την εξάσκηση γίνεται πιο δυνατός και πιο έξυπνος.

4. Δώστε Εξηγήσεις

Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από τις αισθήσεις τους, δοκιμάζοντας νέα πράγματα και παρατηρώντας το περιβάλλον τους.

Αποκτήστε την καλή συνήθεια να δίνετε εξηγήσεις για διάφορα πράγματα, όπως γιατί κάποια συμπεριφορά είναι σωστή ενώ κάποια άλλη λανθασμένη, πώς λειτουργούν διάφορα αντικείμενα ή διαδικασίες.

Αν θέλετε να διδάξετε στο παιδί να συμμαζεύει το δωμάτιό του, εξηγήστε του γιατί είναι σημαντικό να τακτοποιεί τα πράγματά του, ότι έτσι δεν τα χάνει, τα βρίσκει εύκολα, είναι πιο ανεξάρτητο και δε χρειάζεται να σας τα ζητάει, αλλά και έτσι σας επιτρέπει να καθαρίζεται το χώρο του πιο εύκολα, κάτι που είναι σημαντικό για να μην υπάρχουν γύρω μας μικρόβια τα οποία μας κάνουν να αρρωσταίνουμε και να νιώθουμε άσχημα όπως και να χάνουμε ωραία πράγματα, πχ εξωσχολικές δραστηριότητες ή πάρτι.

5. Βάλτε Ρεαλιστικούς Κανόνες

Ξεκαθαρίστε από την αρχή ποιες είναι οι προσδοκίες σας, ποιες είναι οι συμπεριφορές που περιμένετε από το παιδί και ποιοι είναι κάποιοι βασικοί κανόνες στην οικογένειά σας.

Να θυμάστε ότι όλα τα παιδιά χρειάζονται όρια για να αισθάνονται σιγουριά και να μεγαλώσουν σωστά, ωστόσο θα τεστάρουν τα όρια που θα βάλετε για να δουν αν το εννοείτε και αν είστε αξιόπιστοι.

6. Ενθαρρύνετε την Καλή Συμπεριφορά

Αποκτήστε τη συνήθεια να παρατηρείτε πότε το παιδί σας φέρεται σωστά και να το επαινείτε συγκεκριμένα γι’ αυτό που κάνει καλά, π.χ., τι ωραία που παίζεις με το μικρό σου αδερφό, μπράβο, έλυσες σωστά όλα τα προβλήματα αριθμητικής, κλπ, αντί να επικεντρώνεστε στην κακή συμπεριφορά και να το απειλείτε ή να το τιμωρείτε.

7. Διατηρήστε συνέχεια και συνέπεια στη συμπεριφορά σας

Να θυμάστε ότι είναι σημαντικό να κρατάτε το λόγο σας και αυτό που λέτε αυτό να γίνεται.

Διαφορετικά, χάνετε την αξιοπιστία σας και το παιδί δεν πιστεύει αυτά που του λέτε, με αποτέλεσμα π.χ., να φέρεται άσχημα, γιατί ξέρει ότι αν το απειλήσετε με τιμωρία στο τέλος δε θα την εφαρμόσετε.

Είναι προτιμότερο να θέσετε μερικούς απλούς κανόνες και να τους τηρείτε, αντί να πρέπει να διαπραγματεύεστε το κάθε τι.

Αποφασίστε εξαρχής και πέστε στο παιδί πόσα γλυκά/σνακ μπορεί να φάει τη μέρα, πόση ώρα τηλεόραση θα δει, τι ώρα θα πάει για ύπνο, ώστε να μην έχετε καθημερινές μάχες.

Εφαρμόστε αυτό που συμφωνήσατε και μην κάνετε εξαιρέσεις κάθε μέρα, γιατί έτσι θα δημιουργήσετε ατμόσφαιρα εκνευρισμού στο σπίτι.

8. Καλλιεργήστε Αυτονομία και Υπευθυνότητα

Σταδιακά, δώστε στο παιδί μικρές επιλογές, αφήστε το να διαλέξει πράγματα που το ενδιαφέρουν και να ακολουθήσει τις κλίσεις του.

Φυσικά εσείς είστε ο γονιός και τις τελικές αποφάσεις θα τις πάρετε εσείς, τώρα όμως είναι η ώρα να αρχίσει το παιδί να γίνεται αυτόνομο και να μην τα περιμένει όλα από εσάς.

Δώστε στο παιδί υπευθυνότητες μέσα στο σπίτι, μην του τα δίνετε όλα στο χέρι, ζητήστε του να κάνει κάποιες μικρές δουλειές (πχ., να βάζει τα ρούχα του στο καλάθι των άπλυτων, το πιάτο του στο νεροχύτη), να συνεργάζεται και να βοηθάει στις οικογενειακές δουλειές, με την αίσθηση ότι είναι μέλος της οικογένειας και πρέπει να συνεισφέρει και το ίδιο.

9. Διδάξτε στο Παιδί Διαχείριση του Στρες

Έρευνες δείχνουν ότι 95% των παιδιών σχολικής ηλικίας θα αισθανθούν κάποια στιγμή έντονο στρες.

Το στρες μπορεί να προέρχεται από πιέσεις στο σχολείο, στην παρέα, την οικογένεια, ή εσωτερικά, καθώς το παιδί μεγαλώνει.

Το παιδικό στρες δεν εκδηλώνεται πάντα με λόγια, πολλές φορές εκδηλώνεται με ψυχοσωματικά συμπτώματα (π.χ., εμετός, πονόκοιλος, κλπ).

Το σίγουρο είναι ότι τα παιδιά αυτής της ηλικίας δεν πάνε στους γονείς τους να πούνε έχω στρες.

Καλό είναι να τα βοηθήσουμε να αντιμετωπίζουν δύσκολες και στρεσογόνες καταστάσεις με βαθιές αναπνοές και λέγοντας στον εαυτό τους θετικά μηνύματα, όπως προσπαθώ και πάω καλά ή μπορώ να τα καταφέρω.

10. Κρίνετε την Πράξη, Όχι το Παιδί

Ποτέ δε λέμε είσαι κακό παιδί, αλλά λέμε συγκεκριμένα είναι κακό να χτυπάς τον μικρό σου αδερφό.

Κρίνετε την πράξη, όχι το παιδί και ενθαρρύνετέ το να επιλέξει το σωστό.

Με αυτό τον τρόπο του δείχνετε ότι το αποδέχεστε και το αγαπάτε παρόλο το λάθος του.

Έτσι, το παιδί διατηρεί την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και προσπαθεί για το καλύτερο.

Αν έχετε θυμώσει πολύ με τη συμπεριφορά του παιδιού, συγκρατηθείτε και μην το κρίνετε, αλλά πέστε του αυτό που έκανες με θύμωσε και με απογοήτευσε τρομερά.

Μπορείτε να επικεντρώσετε τη συζήτηση στις κακές επιλογές που έκανε (π.χ., να μη διαβάσει, να τσακωθεί με την αδελφή του, να μιλήσει άσχημα, κλπ.) και να το βοηθήσετε να κάνει καλύτερες επιλογές.

11. Δημιουργήστε Υγιεινές Συνήθειες Ύπνου

Επιμείνετε στο να κοιμάται το παιδί σας αρκετές ώρες για την ηλικία του.

Οι έρευνες είναι ξεκάθαρες:

όταν ένα παιδί κοιμάται όσες ώρες χρειάζεται για την ηλικία του (9-11 ώρες για τα παιδιά δημοτικού σχολείου), αυτό σχετίζεται με υψηλούς βαθμούς στο σχολείο.

Για κάθε ώρα ύπνου που χάνει, οι σχολικές επιδόσεις πέφτουν.

Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: μην επιτρέπετε στο παιδί σας να ξενυχτάει για να βλέπει τηλεόραση.

Αν θέλει τόσο πολύ να δει κάποια εκπομπή που είναι αργά το βράδυ, μπορεί να την παρακολουθήσει την επόμενη μέρα σε κάποιο άλλο μέσο.

12. Ξεκινήστε τις Συζητήσεις για Θέματα που θα Προκύψουν στην Εφηβεία

Στα μέσα του δημοτικού σχολείου, ή λίγο αργότερα, ανάλογα με την ωριμότητα του παιδιού, μπορείτε να ξεκινήσετε να κουβεντιάζετε για ψυχοκοινωνικά θέματα που το παιδί θα αντιμετωπίσει στην εφηβεία.

Τώρα είναι μια καλή εποχή να μιλήστε για το τσιγάρο, τα ναρκωτικά και το αλκοόλ και τις βλαβερές συνέπειές τους.

Η συζήτηση δε χρειάζεται να είναι ηθικολογική ή γεμάτη απαγορεύσεις, αλλά να έχει λογικές εξηγήσεις τύπου, ποτέ να μη μπεις σε αυτοκίνητο που ο οδηγός έχει πιει πολύ, καλύτερα να πάρεις ταξί και να γυρίσεις σπίτι, ή αν κάποιος οδηγεί μηχανή πρέπει οπωσδήποτε να φοράει κράνος, ώστε να προστατεύσει τη ζωή του σε περίπτωση τρακαρίσματος, ή για να έχεις καλές επιδόσεις στον αθλητισμό θα πρέπει να κάνεις υγιεινή ζωή και να έχεις γερά πνευμόνια, που σημαίνει όχι τσιγάρο.

Πηγή: Δρ. Λίζα Βάρβογλη

*Λέει μικρά ψεματάκια, όπως για παράδειγμα όταν θέλει να κρύψει μια ζημιά που έκανε.

Για να τα σταματήσει φροντίστε να διατηρείτε την ψυχραιμία σας καθώς πιθανόν να το κάνει επειδή φοβάται την τιμωρία ή τον θυμό σας.

*Προσπαθεί με τη γκρίνια να προσελκύσει την προσοχή σας. 

Αφενός ελέγξτε αν πράγματι δεν του αφιερώνετε αρκετό χρόνο, αφετέρου διδάξτε του πώς να έχει υπομονή και να περιμένει για να ικανοποιηθούν όσα ζητάει.

*Ζηλεύει πολύ το αδερφάκι του. 

Δύσκολο το πρωτότοκο δεν θα ζηλέψει το καινούργιο μέλος της οικογένειας.

Ωστόσο η ζήλια θα πρέπει να αρχίσει να μετριάζεται καθώς τα δύο παιδιά περνούν χρόνο μαζί.

Αν αυτό δεν συμβεί, σημαίνει πως είτε το πρωτότοκο δεν έχει προετοιμαστεί σωστά είτε δεν μοιράζετε σωστά τον χρόνο σας και στα δύο.

*Τα περιμένει όλα έτοιμα. 

Αντί να πιέζετε το μικρό σας να σας βοηθήσει, δοκιμάστε να το συμπεριλάβετε στις δουλειές του σπιτιού κάνοντας την ενασχόλησή του να μοιάζει με παιχνίδι.

Το να τα έχει όλα έτοιμα χωρίς καμία προσπάθεια, είναι βέβαιο πως θα του δημιουργήσει προβλήματα στο μέλλον.

*Δεν βοηθάει άλλα παιδιά όταν το έχουν ανάγκη, όπως για παράδειγμα ένα παιδί – θύμα ενδοσχολικής βίας.

Είναι σημαντικό, όμως να καλλιεργήσετε από νωρίς στο παιδί σας την ενσυναίσθηση και το αίσθημα αλληλεγγύης ειδικά προς τους πιο αδύναμους.

Όσο και αν αυτό σας δυσκολεύει, η αλήθεια είναι ότι αφενός το παιδί είναι πολύ πιθανό να έχει αντιληφθεί πως κάτι δεν πάει καλά, αφετέρου είναι σημαντικό να γνωρίζει την πραγματικότητα και μάλιστα όσο το δυνατόν πιο σύντομα.

Πώς θα του μιλήσετε, λοιπόν, για το διαζύγιο;

Μιλήστε του πριν πάρετε τις οριστικές αποφάσεις για να αποφύγετε να εκθέσετε το παιδί σας σε ένα νοσηρό κλίμα, ειδικά αν οι σχέσεις των γονιών δεν είναι καθόλου καλές.

Φροντίστε να είστε και οι δύο γονείς παρόντες στη συζήτηση για να περάσετε το μήνυμα πως σε ό,τι αφορά τα παιδιά θα παραμείνετε ενωμένοι.

Αποφύγετε να αναφερθείτε με λεπτομέρειες στη σχέση με τον/την σύντροφό σας και σε καμία περίπτωση μην αρχίσετε τις αλληλοκατηγορίες μπροστά στο παιδί.

Δώστε προσοχή σε όσα θα πείτε καθώς συχνά τα παιδιά αισθάνονται ότι εκείνα ευθύνονται για το ότι η σχέση των γονιών χαλάει.

Επιτρέψτε τους να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, αλλά αποφύγετε να ρωτήσετε τη γνώμη τους.

Θυμηθείτε ότι θα θυμώσουν, θα στεναχωρηθούν και ίσως χρειαστούν αρκετό χρόνο για να αποδεχθούν τον χωρισμό.

Πριν, όμως, πρέπει να αναγνωρίζετε τα σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί σας έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση.

• Αποφεύγει να κάνει μια δραστηριότητα από φόβο μήπως αποτύχει.
• Τα παρατάει εύκολα αν απογοητευθεί με κάτι.
• Μόλις καταλάβει ότι πρόκειται να χάσει σε ένα παιχνίδι λέει ψέματα ή κλέβει.
• Θέλει να έχει τον έλεγχο με αποτέλεσμα να γίνεται αυταρχικό για να κρύψει ότι αισθάνεται ανικανότητα.
• Βρίσκει δικαιολογίες όπως «ούτως ή άλλως δεν μου αρέσει αυτό το παιχνίδι».
• Έχει χάσει το ενδιαφέρον του για συνηθισμένες δραστηριότητες.
• Περιορίζει την επαφή με τους φίλους του.
• Είναι συχνές οι εναλλαγές στη διάθεσή του.
• Ασκεί κριτική στον εαυτό του λέγοντας ότι δεν κάνει τίποτα σωστά, ότι δεν αρέσει σε κανέναν, ότι εκείνο φταίει, ότι οι άλλοι είναι πιο έξυπνοι ή πιο ικανοί από εκείνο.
• Δυσκολεύεται να αποδεχτεί τόσο την επιβράβευση όσο και την κριτική.
• Ενδιαφέρεται πολύ για τη γνώμη των άλλων και επηρεάζεται εύκολα από τους συνομηλίκους του.

Σοκαριστικά είναι τα ευρήματα μιας νέας έρευνας, καθώς φαίνεται πως το άγχος σχετικά με την εξωτερική εμφάνιση βασανίζει τα παιδιά από την ηλικία των 3 ετών.

Η έρευνα, η οποία διενεργήθηκε από το «Professional Association for Childcare and Early Years» (Pacey), υποστηρίζει πως τα παιδιά αρχίζουν να ανησυχούν για την εξωτερική τους εμφάνιση πριν ακόμα ξεκινήσουν το σχολείο.

Όπως προέκυψε από την έρευνα σχεδόν το 1/3 του προσωπικού σε παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία έχει ακούσει τα παιδιά να αυτοχαρακτηρίζονται «χοντρά», ενώ το 10% του προσωπικού αποκάλυψε πως έχει ακούσει τα μικρά παιδιά να λένε πως νιώθουν «άσχημα».

Το 1/4 των ανθρώπων που συμμετείχαν στην έρευνα σχολίασαν πως τα παιδιά ηλικίας 3 ως 5 ετών έχουν παρουσιάσει πολλά δείγματα πως δεν είναι ευχαριστημένα με την εμφάνισή τους.

Τα αντίστοιχα δείγματα στα παιδιά ηλικίας 3 με 10 ετών ήταν διπλάσια.

Ακόμα, φαίνεται πως τα κορίτσια ανησυχούν περισσότερο από τα αγόρια σχετικά με την εμφάνισή τους.

Η Dr Jaqueline Harding, η οποία διατελεί σύμβουλος στον «Pacey» σχολίασε πως στο έντονο άγχος των παιδιών συμβάλλει η τηλεόραση και οι εικόνες προτύπων στα παιδικά βιβλία, αλλά και τα κινούμενα σχέδια.

Η ίδια δήλωσε πως: «Μέχρι την ηλικία των 3 ή 4 ετών κάποια παιδιά ξέρουν ήδη πώς θέλουν να δείχνει το κορμί τους.

Ακόμα, έρευνες έχουν δείξει ότι πολλά τετράχρονα ξέρουν μεθόδους απώλειας βάρους».

Η Harding τόνισε ακόμα πως: «Γνωρίζουμε σίγουρα πως οι αρχικές εμπειρίες μας έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή μας.

Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί σχετικά με το τι παραδείγματα δίνουμε στα παιδιά κι εκείνα καταλήγουν να έχουν αρνητική άποψη για την εικόνα τους».

Όσο και αν σας φαίνεται παράξενο, η παραπάνω συμπεριφορά αποτελεί καλό σημάδι για τη σχέση σας, διότι δείχνει ότι έχει αναπτύξει έναν ισχυρό δεσμό μαζί σας.

Όσο πιο άνετα νιώθει το νήπιο με τους γονείς ή με το άτομο που το φροντίζει τόσο πιο άνετα συμπεριφέρεται.

Αυτό βέβαια, μπορεί να μεταφράζεται σαν μια μικρή ταλαιπωρία για εσάς, αλλά στην πραγματικότητα αυτό δείχνει ότι ξέρει ότι θα βρίσκεστε εκεί για εκείνο, ό,τι κι αν κάνει.

Είναι συχνό φαινόμενο δε μετά από μια ημέρα στον παιδικό σταθμό ή με κάποιο ξένο άτομο που το προσέχει, να αφήνει τον εαυτό του ελεύθερο να ξεσπάσει όταν επιστρέφει σπίτι γιατί όλες τις προηγούμενες ώρες καταβάλλει προσπάθεια να συμπεριφέρεται σωστά.

Ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν πως η αρνητική συμπεριφορά και τα ξεσπάσματα είναι πολύ έντονα είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε και κάποιον ειδικό.

Για παράδειγμα ένα παιδί δυο ετών μπορεί να παρουσιάζει συμπτώματα στρες, γιατί, για παράδειγμα, η μητέρα ή ο πατέρας του απουσιάζει πολλές ώρες από το σπίτι.

Τι φταίει;

Συνήθως στο οικογενειακό περιβάλλον κρύβονται οι αιτίες που προκαλούν στρες. Μερικές από αυτές είναι ένα διαζύγιο, η ασθένεια κάποιου μέλους της οικογένειας, οι αλλαγές στην καθημερινότητα του παιδιού, μια μετακόμιση, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, οι εξωπραγματικές προσδοκίες των γονέων αναφορικά με τις σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες, μια αυστηρή δασκάλα, ο εκφοβισμός από κάποιο συμμαθητή είναι μερικές από τις συνηθέστερες αιτίες του παιδικού στρες.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Κάθε παιδί αντιδρά με τον δικό του τρόπο σε στρεσογόνες καταστάσεις, όμως μερικά από τα συνηθισμένα συμπτώματα είναι οι διαταραχές στη διατροφή και τον ύπνο, τα δερματικά προβλήματα, κάποιος πόνος, ένα τικ που θα εμφανίσει, ο τραυλισμός, η μείωση των σχολικών επιδόσεων και οι δυσκολίες συγκέντρωσης, κάποια ξαφνική φοβία, οι αλλαγές στη συμπεριφορά και η επιστροφή σε συμπεριφορές που δεν ταιριάζουν στην ηλικία του.

Πώς θα το βοηθήσετε;

• Το πρώτο που πρέπει να κάνετε είναι να παρατηρήσετε ποιες είναι οι αλλαγές στη συμπεριφορά ή στις συνήθειες του.
• Το δεύτερο βήμα είναι να εντοπίσετε την αιτία πίσω από αυτή την αλλαγή και να προσπαθήσετε να εξαλείψετε την αιτία και όχι να το πείσετε να σταματήσει τη συνήθεια, π.χ. να τρώει τα νύχια του.
• Προσπαθήστε να μην είστε επικριτικοί αλλά να ενθαρρύνετε το παιδί και να το βοηθάτε να εκφράζει ανοιχτά τα συναισθήματά του.
• Φροντίστε, επίσης, να μην έχετε υπερβολικές προσδοκίες από το παιδί και να μην το φορτώνετε με πολλές δραστηριότητες πιέζοντάς το να ανταπεξέλθει χωρίς να λαμβάνετε υπόψη σας τους ρυθμούς του.
• Είναι σημαντικό, επίσης, αφενός να μην μεταφέρετε τα προβλήματά σας στο παιδί αφετέρου να του αφιερώνετε χρόνο καθημερινά.

Γιατί δυσκολευόμαστε να μιλήσουμε στα παιδιά μας για το σεξ;

Το σεξ αποτελεί μια δραστηριότητα που προκαλεί απόλαυση, αλλά ταυτόχρονα μας κάνει να νιώθουμε άβολα και συχνά ενοχικά.

«Μαμά, γιατί η αδερφή μου δεν έχει πουλάκι;», ........«Από πού βγαίνουν τα μωρά;», .........«Τι είναι το σεξ;»..........

Οι ερωτήσεις των παιδιών μετά από κάποια ηλικία αρχίζουν να πέφτουν βροχή και εμείς ως γονείς κοιταζόμαστε μεταξύ μας αμήχανα, προσπερνάμε τις ερωτήσεις τους ή γελάμε κλεφτά, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι το σεξ αποτελεί ένα θέμα ταμπού.

Και όμως. Αυτό που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι ότι τα παιδιά ρωτούν στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους να ανακαλύψουν τον κόσμο.

Η δική μας νοηματοδότηση στο σεξ είναι αυτή που μας προκαλεί αμηχανία.

Ας δούμε, λοιπόν, πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να νιώσουν άνετα με το σώμα τους και να πορευτούν ομαλά προς τη σεξουαλική ωριμότητα.  

2-3 ετών
Αρχίζουν οι πρώτες απορίες των παιδιών σχετικά με το σώμα τους, αυτό του αντίθετου φύλου ή των γονιών. Δεν αποφεύγουμε τις ερωτήσεις και απαντάμε απλά και κατανοητά. Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

ΠΑΙΔΙ: «Γιατί έχω πουλάκι, ενώ η αδερφή μου δεν έχει;».

ΓΟΝΙΟΣ: «Έτσι είμαστε φτιαγμένοι οι άνθρωποι. Το ίδιο ισχύει και στη φύση. Σε όλα τα ζώα υπάρχει αρσενικό και θηλυκό».

ΠΑΙΔΙ: «Πώς γεννιούνται τα μωρά;»

ΓΟΝΙΟΣ: «Στο σώμα του μπαμπά υπάρχει αυτό που λέμε σπερματοζωάριο και στης μαμάς αυτό που ονομάζουμε ωάριο. Όταν αυτά τα δύο βρεθούνε κοντά, μπαίνει ένα σποράκι στην κοιλιά της μαμάς και γίνεται το μωρό».

ΠΑΙΔΙ: «Πώς έρχονται, δηλαδή, κοντά;».

ΓΟΝΙΟΣ: «Όταν η μαμά και ο μπαμπάς αγαπιούνται πολύ και αγκαλιάζονται πολύ σφιχτά. Για να έρθουν κοντά ένας μπαμπάς και μια μαμά, χρειάζεται να είναι μεγάλοι, να αγαπιούνται πολύ και να είναι μόνοι σε ένα δωμάτιο, ενώ συνήθως δεν φοράνε και τα ρούχα τους».

ΠΑΙΔΙ: «Από πού βγαίνει το μωρό;».

ΓΟΝΙΟΣ: «Μπορεί να βγει από δύο μέρη. Συνήθως από το αιδοίο της μαμάς και κάποιες φορές από την κοιλιά».

ΠΑΙΔΙ: «Πώς χωράει να βγει το μωρό;».

ΓΟΝΙΟΣ: «Η φύση έχει προβλέψει γι’ αυτό και όταν οι μαμάδες γεννάνε τα μωρά τους αλλάζει το σώμα τους και χωράει να βγει το μωρό».

Παράλληλα, ήδη από αυτήν την ηλικία συζητάμε με το παιδί μας θέματα σχετικά με την αυτοπροστασία του από συμπεριφορές που το κάνουν να αισθάνεται άβολα.

Μάλιστα, το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο πλαίσιο της εκστρατείας «Ο Κανόνας των Εσωρούχων» για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών, δημιούργησε ένα βίντεο με τίτλο «Ο Κίκο και το χέρι» (http://www.underwearrule.org/film_en.asp), το οποίο μπορείτε να δείτε μαζί με το παιδί σας.

3-6 ετών
Τα παιδιά εκφράζουν περισσότερες απορίες σχετικά με το πώς γίνονται τα παιδιά ή ρωτούν για κάποια λέξη που άκουσαν στο σχολείο (π.χ. σεξ, γκέι).

Δεν προσπαθούμε να ξεφύγουμε από τα ερωτήματα και εμπλουτίζουμε τις απαντήσεις που δίναμε μέχρι τώρα.

Βοηθητικά μπορούν να μας φανούν και σχετικά εικονογραφημένα βιβλία.

Υπενθυμίζουμε στο παιδί τον «κανόνα των εσωρούχων» και του επισημαίνουμε ότι το σώμα του ανήκει στο ίδιο και πρέπει να αρνείται οποιαδήποτε συμπεριφορά το κάνει να αισθάνεται άβολα ή άσχημα.

6-9 ετών
Συνεχίζουμε να απαντάμε στις ερωτήσεις των παιδιών χωρίς να δίνουμε ιατρικού τύπου λεπτομέρειες.

Σε αυτές τις ηλικίες ξεκινούν οι πειραματισμοί -στην αρχή με παιδιά του ίδιου φύλου και στη συνέχεια με του αντίθετου φύλου (π.χ. δύο συμμαθητές κατεβάζουν τα παντελόνια τους για να κοιτάξουν τα γεννητικά τους όργανα)- και τα παιχνίδια των ρόλων (π.χ. με τις κούκλες τους).

9-12 ετών
Οι απορίες και οι πειραματισμοί αυξάνονται, ενώ παρατηρούνται και οι πρώτες σωματικές αλλαγές (π.χ. μεγαλώνει το στήθος, παρατηρείται τριχοφυΐα).

Τα αγόρια μπορεί να έχουν ονειρώξεις και στα κορίτσια ξεκινά να έρχεται η περίοδος.

Μέλημα των γονιών είναι να προετοιμάσουν τα παιδιά σχετικά με όλες αυτές τις αλλαγές.

Κατανοούμε τα άγχη που νιώθουν, μοιραζόμαστε προσωπικές μας εμπειρίες στην αντίστοιχη ηλικία, προτείνουμε τρόπους να διαχειριστούν την κατάσταση.

Μετά τα 12
Ενημερώνουμε τα παιδιά μας σχετικά με τις προφυλάξεις στο σεξ για την αποφυγή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, αλλά και για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Πλέον, μπορούμε να απαντήσουμε με λεπτομέρειες σε κάθε απορία του παιδιού μας.

Ανακαλύπτοντας τον αυνανισμό
Τα παιδιά γύρω στα 3 έτη έχουν αποκτήσει τον έλεγχο των σφιγκτήρων τους, πηγαίνουν πλέον μόνα τους στην τουαλέτα και επομένως αρχίζουν να αποκτούν ενδιαφέρον για τα γεννητικά τους όργανα.

Χαρακτηριστικό γεγονός αυτής της περιόδου αποτελεί η ανακάλυψη από το παιδί του αυνανισμού και της ευχαρίστησης που αυτός προκαλεί.

Πρόκειται για κάτι αναμενόμενο, το οποίο οι γονείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν με αρνητισμό.

Είναι απλώς σημαντικό να οριοθετούν τον χώρο σε σχέση με τον αυνανισμό.

Λέμε, για παράδειγμα, στο παιδί μας:

«Καταλαβαίνω ότι αυτό σε ευχαριστεί.

Είναι, όμως, κάτι που κάνουμε όταν είμαστε μόνοι μας, στο δωμάτιό μας ή στο μπάνιο, γιατί όταν έχουμε παρέα μας αρέσει να μιλάμε μεταξύ μας, δεν έχει νόημα να είναι ο καθένας μόνος του».

Πηγή: Vita.gr, σε συνεργασία με την
κ. ΝΤΟΡΑ ΛΟΥΚΙΔΗ, σχολική ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια.

Η φιλία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τόσο στη ζωή των ενήλικων, όσο και των παιδιών.

Οι διαπροσωπικές σχέσεις στη ζωή του παιδιού συμβάλλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης και ισορροπημένης ταυτότητας.

Μέσω της φιλίας το παιδί ανακαλύπτει τον εαυτό του, αποκτά αίσθηση εμπιστοσύνης προς τον εαυτό του, διευρύνει τους πνευματικούς του ορίζοντες, μαθαίνει να σέβεται, να συναισθάνεται, να κατανοεί, να μοιράζεται και να αποκτά ηθικούς φραγμούς, μας εξηγεί η κλινική ψυχολόγος, οικογενειακή συστημική σύμβουλος Αποστολία Ντέκοβα.

Ο κοινωνικός περίγυρος του παιδιού μεταβάλλεται με συστηματικό τρόπο και επηρεάζεται από τα αναπτυξιακά στάδια που διέρχεται.

Η φιλία στην προσχολική ηλικία δομείται με αργό και σταθερό ρυθμό.

Η κινητήρια δύναμη που κατευθύνει την κοινωνική αλληλεπίδραση στη προσχολική ηλικία είναι η ανάγκη για ασφάλεια.

Το παιδί κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του προσπαθεί να συνδεθεί με τους άλλους με απλό τρόπο όπως με ένα χαμόγελο, άπλωμα του χεριού, κοίταγμα  κ.α.

Με την πάροδο του χρόνου το παιδί αποκτά κάποιες προτιμήσεις προς συνομήλικους του, οι οποίες όμως δεν είναι σταθερές.

Στην ηλικία των 3-4  ετών συχνά μπορεί να παρατηρηθούν διαφωνίες μεταξύ των παιδιών οι οποίες συχνά περιστρέφονται γύρω από δραστηριότητες ή παιχνίδια. 

Οι ψυχικές αυτές εντάσεις και διαφωνίες συνήθως είναι σύντομες.

Στην ηλικία των 4 ετών τα παιδιά αναζητούν συνομήλικους που έχουν τις ίδιες προτιμήσεις με εκείνα.

Σ’ αυτή την ηλικία η παιδική φιλία παίρνει τη μορφή της ευχαρίστησης και της διασκέδασης.

Μεγαλώνοντας το παιδί επιδεικνύει αυξανομένη τάση να δημιουργεί ομόφυλες παρέες.

Η φιλία στη σχολική ηλικία λαμβάνει πιο μόνιμες και προσωπικές ιδιότητες και επηρεάζονται από τα κοινά ενδιαφέροντα.  

Η παιδική φιλία, τονίζει η κυρία Ντέκοβα, παίρνει τη μορφή αλληλοϋποστήριξης , συναισθηματικής συμπαράστασης και συνεργατικότητας.

Το παιδί επιλέγει και διατηρεί ένα φίλο ανάλογα με την προσωπικότητά του, τη συμπεριφορά του καθώς και τη μελλοντική συμπαράσταση που μπορεί να του δώσει.

Στην εφηβεία οι κοινωνικές σχέσεις με τους συνομηλίκους αντιπροσωπεύουν την εσωτερική αναζήτηση του εαυτού, καθώς και τη δημιουργία συναισθηματικού δεσμού με τον άλλον.

Οι κοινωνικές συναναστροφές στην εφηβεία αποτελούν το προοίμιο για την ομαλή ένταξη στην ενήλικη ζωή.
 
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι παιδικές φιλίες έχουν προστατευτικό ρόλο στη ψυχοκοινωνική υγεία του παιδιού.

Έρευνες έχουν επιδείξει ότι τα παιδιά που έχουν στενές διαπροσωπικές επαφές έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν  προβλήματα ψυχοπαθολογίας  όπως κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, προβλήματα συμπεριφοράς.

Επίσης παρουσιάζουν καλύτερη κοινωνική και σχολική προσαρμογή και δεν πέφτουν θύματα βίας από τους συνομήλικους τους.  

Συμπερασματικά οι παιδικές φιλίες θωρακίζουν το συναισθηματικό κόσμο του παιδιού αφού παρέχουν τη δυνατότητα στο παιδί να μοιραστεί τις σκέψεις, τα συναισθήματά του με τους άλλους και να πειραματιστεί στην εδραίωση στενών διαπροσωπικών σχέσεων στη ζωή του.

Πηγή: protothema.gr

Σε φυσιολογικές συνθήκες οι φοβίες αρχίζουν να μειώνονται, όταν το παιδί αρχίζει να κατανοεί τι συμβαίνει γύρω του και αποκτάει γνωστική ικανότητα.

Οι πιο συνηθισμένοι φόβοι, είναι αυτός της εγκατάλειψης, ο φόβος των ζώων, ο φόβος να μείνει μόνο του στο σκοτάδι και ο φόβος των φυσικών καταστροφών.

Πώς όμως μπορείτε να καταλάβετε αν το παιδί σας είναι ανήσυχο;

Καταρχήν πρέπει να γνωρίζετε, ότι ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα, που έχει σχέση με μια εξωτερική απειλή και κάποιες φορές είναι αναγκαίο γιατί προστατεύει από ενδεχόμενες απειλές.

Ενώ η φοβία είναι μια υπερβολική αντίδραση σε μια κατάσταση και συνήθως  αυτό το συναίσθημα δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, γιατί το άτομο αποφεύγει το αντικείμενο που φοβάται και η φυγή δημιουργεί τη φοβία.

Το πρώτο σημάδι που μπορεί να σας αποκαλύψει, ότι το μικρό σας έχει κάποια φοβία, είναι η επιστροφή του σε προηγούμενες συνήθειες, όπως είναι το πιπίλισμα του αντίχειρα, η ενούρηση, η απομόνωση και η απροθυμία να σας αφήσει να φύγετε.

Από τη μεριά σας, αυτό που μπορείτε να κάνετε, είναι να δημιουργήσετε ένα ασφαλές περιβάλλον για το μικρό σας, όπου θα νιώθει προστατευμένο.

Επίσης, ενδέχεται να χρειαστεί να απενεργοποιήσετε την τηλεόραση, ώστε να μη βλέπει εικόνες που μπορεί να το αναστατώσουν. Συζητήστε μαζί του και κάντε του σαφές, ότι είναι ασφαλές και ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Να θυμάστε ότι τα παιδιά πολλές φορές επηρεάζονται και από τα δικά σας συναισθήματα, αν για παράδειγμα φοβάστε τα ζώα, τότε ενδεχομένως αυτή τη φοβία, θα τη μεταδώσετε και στο μικρό σας.

Επίσης, πρέπει να είστε προσεκτικοί για τη ποσότητα και το είδος των πληροφοριών που δίνετε στο παιδί σας, γιατί αυτό εξαρτάται από πολλά πράγματα, όπως είναι ηλικία, οι εμπειρίες και το στάδιο ανάπτυξης του μικρού σας.

Αν θέλετε να εξηγήσετε ένα γεγονός στο παιδί σας, με σκοπό να το καθησυχάσετε, αρχίστε με τα βασικά στοιχεία και στη συνέχεια κάνετε του ερωτήσεις, για να ελέγξετε τί έχει κατανοήσει.

Όλα τα προβλήματα, έτσι και οι φόβοι, λύνονται με διάλογο, αν όμως δεν είστε δε θέση να μιλήσετε στο μικρό σας ή χρειάζεστε περισσότερες συμβουλές, απευθυνθείτε σε έναν ειδικό.

Πηγή: jenny.gr