Η φυσιολογική σωματική ανάπτυξη ερμηνεύεται ως η εξέλιξη ύψους και βάρους που συνάδει με την υγεία του παιδιού.

Στα παιδιά, ο ρυθμός ανάπτυξης είναι σχετικά σταθερός.

Σε γενικές γραμμές, το βάρος ενός παιδιού αυξάνεται κατά περίπου 2-3 κιλά ανά έτος, μέχρι το παιδί να γίνει 9-10 ετών, ενώ το ύψος του αυξάνεται κατά 6-8 εκατοστά, από την ηλικία των 2 ετών και ως την εφηβεία, όπως φαίνεται και στα διαγράμματα 1 και 2.

Στη συνέχεια, κατά την εφηβεία, η οποία διαρκεί περίπου 5 με 7 έτη, παρατηρείται αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης.

Η έναρξη της εφηβείας συμβαίνει νωρίτερα στα κορίτσια (συνήθως 2 έτη) σε σχέση με τα αγόρια και συνήθως πραγματοποιείται στην ηλικία των 10 ετών για τα κορίτσια και 12 ετών για τα αγόρια.

Και για τα δύο φύλα, ο μέγιστος ρυθμός αύξησης βάρους και ύψους παρατηρείται 2 έτη μετά την έναρξη της εφηβείας.

Συγκεκριμένα, η μέγιστη αύξηση βάρους μπορεί να φτάσει και τα 7 κιλά σε ένα έτος για τα κορίτσια και 10 κιλά σε ένα έτος για τα αγόρια, ενώ η μέγιστη αύξηση ύψους μπορεί να φτάσει τα 8,5 εκατοστά σε ένα έτος για τα κορίτσια και 9,5 εκατοστά σε ένα έτος για τα αγόρια.

Μετά από το σημείο της μέγιστης ανάπτυξης και με την ολοκλήρωση της σεξουαλικής ωρίμανσης, οι ρυθμοί αύξησης σωματικού βάρους και ύψους μειώνονται σταδιακά. Όμως, η σωματική ανάπτυξη συνεχίζεται με πιο αργό ρυθμό έως περίπου την ηλικία των 18-20 ετών για τα κορίτσια και την ηλικία των 20-22 ετών για τα αγόρια.

Θα πρέπει να αναφερθεί πως η εμφάνιση της εμμηνορρυσίας έχει σχετιστεί με τη σωματική ανάπτυξη καθώς το ύψος στα περισσότερα κορίτσια συνήθως δεν αυξάνεται περισσότερο από 5-8 εκατοστά μετά την έναρξη της εμμηνορρυσίας.

Βέβαια, τα κορίτσια που έχουν πιο πρώιμη εμφάνιση της έμμηνου ρύσης τείνουν να μεγαλώνουν πιο πολύ μετά την έναρξή της σε σχέση με τα κορίτσια που έχουν πιο ύστερη έναρξη.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει οι γονείς να λαμβάνουν υπόψη πως η ανάπτυξη για πολλά παιδιά και εφήβους μπορεί να έχει ασταθή εικόνα, με περιόδους σταθερότητας που διακόπτονται από περιόδους με πολύ αυξημένο ρυθμό ανάπτυξης, ώστε να μην αγχώνονται χωρίς λόγο.

Επιπλέον, αξίζει να αναφερθεί η επίδραση της παχυσαρκίας στην σωματική ανάπτυξη η οποία συχνά σχετίζεται με την εμφάνιση πρώιμης ήβης. Είναι χαρακτηριστικό πως αρκετά παχύσαρκα παιδιά είναι πιο ανεπτυγμένα τόσο από άποψη βάρους και ύψους όσο και άλλων αλλαγών στο σώμα τους πως σχετίζονται με την εμφάνιση εφηβείας.

Αν και πολλοί γονείς, χαίρονται που τα παιδιά τους είναι πιο ψηλά από τους συνομήλικους τους, συνήθως η ολοκλήρωση της ανάπτυξης στα παχύσαρκα παιδιά πραγματοποιείται νωρίτερα με αποτέλεσμα να μην «φτάνουν» τελικά στο μέγιστο της ανάπτυξης ύψους που θα μπορούσαν να έχουν.

Κλείνοντας, οι γονείς είναι χρήσιμο και θεμιτό να παρακολουθούν την ανάπτυξη του παιδιού τους.

Θα πρέπει όμως να αναγνωρίζουν πως δεν είναι ειδικοί στο να διαγνώσουν κάποια διαταραχή στην ομαλή ανάπτυξη και οφείλουν να απευθύνονται στον επαγγελματία υγείας (π.χ. παιδίατρο) που παρακολουθεί το παιδί τους για οποιαδήποτε σχετική ανησυχία τους.

Διάγραμμα 1: Ρυθμός αύξησης βάρους από την νηπιακή έως και την εφηβική ηλικία.

Διάγραμμα 2: Ρυθμός αύξησης ύψους από την νηπιακή έως και την εφηβική ηλικία.

-Τα παιδιά είναι περισσότερο υπέρβαρα από κάθε άλλη φορά στην ιστορία.

-Παίζουν περισσότερα βιντεοπαιχνίδια και βλέπουν περισσότερη τηλεόραση από ποτέ.

-Βρίσκονται σε υπερδιέγερση από τα αναψυκτικά και τα κινούμενα σχέδια και, στη συνέχεια, τα γεμίζουμε με φάρμακα, όταν δεν μπορούν να εστιάσουν τη προσοχή τους μέσα στη τάξη.

-Οι γονείς παίρνουν διαζύγιο σε υψηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία, γεγονός το οποίο επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την αίσθηση της αξίας ενός παιδιού και την προσωπική ανάπτυξη.

Και για να μην ξεχάσουμε, υπάρχει μια ολόκληρη σειρά από ψευδείς γονεϊκές και πολιτισμικές πεποιθήσεις που έχουν αποδειχθεί να προκαλούν πνευματικά και συναισθηματικά προβλήματα υγείας στα παιδιά:

«Απερίσκεπτες πρακτικές και πεποιθήσεις έχουν γίνει κοινότοπες στον πολιτισμό μας, όπως η χρήση παρασκευασμάτων για βρέφη, η απομόνωση των βρεφών στα δωμάτιά τους ή η πεποίθηση ότι η πολύ γρήγορη ανταπόκριση στο κλάμα ενός μωρού θα ‘το κακομάθει’», λέει η Ντάρσια Ναρβάεζ, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Notre Dame αναφερόμενη σε μια πρόσφατη μελέτη.

Πόσο βαθιά πάνε οι επιπτώσεις της κακής ανατροφής;

Εκτός από τις προφανείς μορφές της κακοποίησης των παιδιών, υπάρχουν κάποιες πιο βαθιές και λεπτές μορφές κακοποίησης που βρίσκονται στο επίκεντρο της κατάθλιψης και των αισθημάτων ανεπάρκειας: όταν λένε στα έφηβα αγόρια να “μεγαλώσουν” και ότι οι άνδρες δεν κλαίνε και στα κορίτσια ότι πρέπει να φαίνονται και να ενεργούν με έναν ορισμένο τρόπο, σαν “κυρίες”.

Ο ορισμός του «άνδρα» και της «γυναίκας» είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου κοινωνικά κατασκευασμένες έννοιες που ενισχύονται σε πολύ νεαρή ηλικία. Με άλλα λόγια, διδασκόμαστε ότι ο πυρήνας της φυσικής έκφρασης και της συμπεριφοράς μας είναι εσφαλμένος και ότι υπάρχει κάτι ελαττωματικό σε εμάς λόγω του τρόπου που τα συναισθήματα παρουσιάζονται μέσα μας.

Έχετε ακούσει ποτέ τη μαμά ή τον μπαμπά σας να σας λένε γίνε «άντρας» ή άρχισε να συμπεριφέρεσαι σαν μια «κυρία»;

Τι σημαίνει αυτό άραγε για την αίσθηση της επάρκειας και της ικανότητας σας και τί ρόλο παίζει στην ανάπτυξη της συνείδησής σας;

Είναι δυνατόν να υπάρχουν και άλλα βαθιά ριζωμένα συστήματα πεποίθησης μέσα σε παλαιότερες γενιές που έχουν επηρεάσει αρνητικά την συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη των νέων;

Τα παιδιά διδάσκονται ότι κλαίγοντας πολύ στους γονείς τους, σημαίνει ότι είναι ανώριμα ή αδύναμα και ότι η ανάγκη να είναι γύρω από τη μαμά και το μπαμπά, τους κάνει να φαίνονται περισσότερο σαν ένα «μεγάλο παιδί» ή ένα «μεγάλο κορίτσι».

Το «αγόρι της Μαμάς» είναι το παιδί που γίνεται αντικείμενο κοροϊδίας και εμπαιγμού από τα υπόλοιπα παιδιά ως ένα σημάδι αδυναμίας και η ανάγκη να το αγκαλιάζουν συνεχώς ή να του δείχνουν την αγάπη τους οι δύο γονείς, είναι ένα σημάδι αδύναμης θέλησης ή αδύναμης ανάγκης. Στην πραγματικότητα όμως, η κοινωνία είναι που το σκέφτεται λάθος:

«Ο θηλασμός των βρεφών, η ανταπόκριση στο κλάμα, η σχεδόν συνεχής επαφή και η ύπαρξη πολλαπλών ενήλικων φροντιστών είναι μερικές από τις πατροπαράδοτες πρακτικές ανατροφής των παιδιών που έχουν αποδειχθεί να επηρεάζουν θετικά την ανάπτυξη του εγκεφάλου, η οποία διαμορφώνει όχι μόνο την προσωπικότητα, αλλά βοηθά επίσης τη σωματική υγεία και την ηθική ανάπτυξη», λέει η Ναρβάεζ.

Οι γονείς όμως επιλέγουν το σύντομο δρόμο

Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η ανταπόκριση στις συναισθηματικές ανάγκες των βρεφών όταν κλαίνε, συμβάλλει στην ικανότητά τους να συμπάσχουν με τους άλλους ανθρώπους και έχει ακόμη συσχετιστεί με υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης.

Αλλά τι συμβαίνει στην κοινωνία μας, όταν ένα μωρό ή ένα μικρό παιδί, αρχίζει να κλαίει;

Λοιπόν για να ξεκινήσουμε, τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο από ποτέ στα καρεκλάκια, στα καθίσματα αυτοκινήτου και στα καροτσάκια βρεφών. Και όταν τα παιδιά αρχίζουν να κλαίνε ή να τα πιάνει υστερία, οι γονείς τους δίνουν ηλεκτρονικά και τους δείχνουν περιοδικά με κόμικ στα πρόσωπά τους για να τα απασχολήσουν και να τους παρέχουν μια ψευδή αίσθηση ανακούφισης.

Σήμερα, υπάρχει λιγότερη άμεση επαφή, λιγότερος θηλασμός (ειδικά όταν τα μωρά είναι σε δημόσιο χώρο) και λιγότερη συναισθηματική υπομονή από ό,τι χρειάζονται εκείνη τη στιγμή στη ζωή τους.

Τα παιδιά δεν χρειάζεται να παρακολουθούν 4 ώρες τηλεόραση την ημέρα.

Θα πρέπει να περνούν τον χρόνο με τους τους γονείς τους και να αναπτύσσουν το αριστερό και δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου τους με την υποστήριξή τους.

Τι κάνει αυτή η ανατροφή στην ψυχολογία ενός παιδιού;

Διδάσκει στα παιδιά ότι τα συναισθήματά τους δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά μια ενόχληση για τους μεγαλύτερους, ότι υπάρχει κάτι λάθος στις συναισθηματικές αντιδράσεις τους, ότι η διασκέδαση είναι προτιμότερη από τη συναισθηματική διαθεσιμότητα και ότι οι ανησυχίες τους δεν αξίζουν αρκετά για να ληφθούν σοβαρά υπόψη από τους γονείς τους (πράγμα που τα κάνει να αισθάνονται αντιπαθή ή σαν κάτι να μην πηγαίνει καλά με αυτά).

Αυτό μπορεί να συνοψιστεί στα εξής δύο σημεία:

Ο πήχης στη σωστή ανατροφή των παιδιών έχει πέσει και οι γονείς επιλέγουν όλο και περισσότερες εκπτώσεις στην ανατροφή των παιδιών τους. Έχετε ακούσει ποτέ τους γονείς να καυχιούνται για το πώς αγνοούν τα παιδιά τους όταν κλαίνε, πώς τα χτυπάνε ή πώς τα κάνουν να κλείνουν το στόμα τους βάζοντας μία ταινία στην τηλεόραση;

Γιατί αυτές οι μορφές ανατροφής είναι ακόμα αποδεκτές;

Η σωστή ανατροφή των παιδιών γελοιοποιείται

Οι μητέρες και οι πατέρες που φροντίζουν περισσότερο τα παιδιά τους συνήθως εμπαίζονται από τους άλλους γονείς επειδή είναι υπερβολικά μαλακοί ή κακομαθαίνουν πάρα πολύ το παιδί τους.

Αν δεν τους φωνάζουν αρκετά, τα αντιμετωπίζουν πάρα πολύ χαλαρά.

Αν δεν τα χτυπούν, τα αντιμετωπίζουν πάρα πολύ χαλαρά.

Ακόμη και να ξοδεύουν πολύ χρόνο με τα παιδιά τους γελοιοποιούνται από άλλους γονείς σαν να μην δίνουν στα παιδιά αρκετό χώρο ή να μην τους επιτρέπουν χώρο για να αναπτυχθούν και να εξερευνήσουν τη ζωή μόνα τους.

«Δεν θα μεγαλώσουν για να γίνουν άντρες. Δεν θα μεγαλώσουν για να γίνουν ανεξάρτητοι».

Να θυμάστε, ότι η γενιά των γονέων που γελοιοποιεί τη σωστή ανατροφή των παιδιών ενθαρρύνει επίσης να γεμίζει το μυαλό των παιδιών τους με αντιπερισπασμούς και ηλεκτρονικά gadgets, να δίνει φάρμακα στα παιδιά τους όταν δεν μπορούν να εστιάσουν στο σχολείο, να αστειεύεται για το ό,τι χτυπούν τα παιδιά τους και να περνά περισσότερο χρόνο καταγράφοντας τις σχολικές παραστάσεις των παιδιών με τα iPads τους από ό,τι πραγματικά χρειάζονται, δηλαδή το χειροκρότημα και την επευφημία εκείνων που τα αγαπούν περισσότερο.

Το αποτέλεσμα;

Συναισθηματική παραμέληση, με συνέπεια το υψηλότερο ποσοστό των αυτοκτονιών των νέων στο Δυτικό κόσμο, η οποία αυτοκτονία είναι η τρίτη κατά σειρά αιτία θανάτου σε άτομα μεταξύ των ηλικιών 15 και 24 ετών.

Αλλά υπάρχει κάποια ελπίδα εδώ.

Η καθηγήτρια Ναρβάεζ υποστηρίζει ότι υπάρχουν τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση και την αναστροφή των αποτελεσματων της συναισθηματικά αμελούς ανατροφής:

«Το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου, το οποίο ρυθμίζει ένα μεγάλο μέρος της αυτορρύθμισης, της δημιουργικότητας και της ενσυναίσθηση μας, μπορεί να αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου αναπτύσσεται αν η εμπειρία αφορά όλο το σώμα όπως τα σκληρά παιχνίδια, ο χορός ή η ελεύθερη καλλιτεχνική δημιουργία.

Έτσι, οποιοδήποτε χρονική στιγμή ο γονέας μπορεί να αναλάβει μια δημιουργική δραστηριότητα με ένα παιδί και μπορούν να αναπτυχθούν μαζί».

Ο γονέας φτάνει τελικά στο σημείο να γνωρίζει ότι υποστηρίζει και μεγαλώνει το παιδί του με τον τρόπο που θα ήθελε να ανατραφεί όταν θα ήταν ακόμη εκείνος παιδί.

Ο κοινωνικός αυτοματισμός έχει κάνει τους γονείς πιο ανεύθυνους και υπάκουους, κάτι που εμποδίζει τη σωστή ανάπτυξη του εγκεφάλου και τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, αλλά με το κατάλληλο αφυπνιστικό ερέθισμα και ένα χρονικό διάστημα επούλωσης μαζί με τα παιδιά τους, οι γονείς μπορούν να αρχίσουν να ανταποκρίνονται στις συναισθηματικές ανάγκες τους, πριν αυτές εξελιχθούν σε μορφές κατάθλιψης ή εθισμών.

Πηγή:psychologynow.gr

Η τήρηση ενός προγράμματος είναι όχι μόνο μία παραπάνω συμβουλή για το πώς θα πρέπει να μεγαλώσετε το παιδί σας, αλλά και αναγκαία για την ανάπτυξή του.

Το να ξέρει για παράδειγμα, πως με το που γυρίσει από το σχολείο, θα φάει και μετά θα διαβάσει για δυο ώρες μέχρι την ώρα που θα πάει φροντιστήριο είναι σημαντικό για να προγραμματίσει το χρόνο του και να γνωρίσει ποια είναι η κατάλληλη ώρα για κάθε απασχόληση.

Πολλές μαμάδες, αφήνουν το παιδί να παίξει ή να καθίσει στον υπολογιστή αμέσως μόλις γυρίσει από το σχολείο επικαλούμενες ότι μόνο έτσι θα ηρεμήσει για να συνεχίσει τη μέρα του.

Με τον τρόπο όμως, αυτό, το παιδί καταναλώνει όλη την ενέργειά του εκεί και δεν συγκεντρώνεται μετά εύκολα με αποτέλεσμα να μην αποδίδει όσο θα μπορούσε, στις υπόλοιπες ασχολίες του.

Άλλες φορές, αφήνουν το παιδί ξύπνιο μέχρι αργά το βράδυ, κάτι που είναι πολύ επιβαρυντικό ακόμη και για την ανάπτυξή του.

Προσπαθήστε, χωρίς να είστε πιεστικοί, να τηρείτε ένα πρόγραμμα στην καθημερινότητα του παιδιού σας και θα δείτε πως και εκείνο μόλις το συνηθίσει, θα είναι πιο χαρούμενο και αποδοτικό.

Τα πάντα διαχωρίζονται ανάλογα με το αν πρόκειται για κορίτσι ή αγόρι.

Αυτός ο διαχωρισμός όμως, ιδιαίτερα μάλιστα των παιχνιδιών που αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στην ανάπτυξη των παιδιών και στον τρόπο με τον οποίο κατανοούν τον κόσμο, μόνο αθώος δεν είναι, καθώς περιορίζει τις δυνατότητες ολόπλευρης ανάπτυξης των παιδιών.

«Τα παιχνίδια που πωλούνται σήμερα είναι περισσότερο έμφυλα από ποτέ, καθώς πολύ συχνά παρουσιάζονται ως κατάλληλα "για αγόρια" ή "για κορίτσια", στα καταστήματα παιχνιδιών πωλούνται σε διαφορετικά τμήματα ή και ορόφους, έχουν διαφορετικό περιτύλιγμα και χρώμα, διαφορετικές απεικονίσεις και λεζάντες.

Tα παιχνίδια που προορίζονται για τα αγόρια είναι συνήθως όπλα, οχήματα ή φιγούρες δράσης και δίνουν έμφαση στη βία, στην επιθετικότητα και στον ανταγωνισμό.

Στον αντίποδα, τα παιχνίδια που προορίζονται κυρίως για τα κορίτσια επικεντρώνονται στις δεξιότητες ανατροφής, στις οικιακές δραστηριότητες και έχουν σχέση με την ελκυστική εμφάνιση, προωθούν ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς, ενώ, παράλληλα, διδάσκουν στα κορίτσια πόσο σημαντική είναι η εμφάνιση για την κοινωνική αποδοχή.

«Κάτι που μπορεί να θεωρηθεί επιζήμιο για τη διαμόρφωση των στόχων της ζωής τους και τις μελλοντικές προοπτικές τους, τόσο στην προσωπική, όσο και στην επαγγελματική ζωή και έχουν αρνητική επίπτωση στην ανάπτυξη του ενδιαφέροντος για τις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά», εξηγεί η καθηγήτρια της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ, Δήμητρα Κογκίδου.

Κατά την ίδια, για τις εταιρείες είναι πιο επικερδής η δημιουργία χωριστών αγορών, παρά η κατασκευή ενιαίων προϊόντων που απευθύνονται σε αγόρια και κορίτσια.

Όμως, όπως υπογραμμίζει, αυτή η διαφοροποίηση αναπαράγει την εσφαλμένη αντίληψη ότι τα αγόρια και τα κορίτσια είναι τελείως διαφορετικά και την ενισχύει προδιαγράφοντας διαφορετικά ενδιαφέροντα, δεξιότητες και κλίσεις σε αγόρια και κορίτσια.

Αντιθέτως, όπως σημειώνει η κ. Κογκίδου, είναι ανάγκη να υπάρχουν παιχνίδια και για τα δύο φύλα, ώστε όλα τα παιδιά να επιλέγουν ελεύθερα να ασχοληθούν με εκείνα που τα ελκύουν και να διαμορφώσουν την έμφυλη υποκειμενικότητά τους.

Αυτό θα τα βοηθήσει να αποκτήσουν ένα μεγαλύτερο εύρος εμπειριών και δεξιοτήτων -χωρίς άγχος για το αν αυτό είναι συμβατό με το φύλο τους.

Μερικοί από αυτούς είναι:

1. Τα παραμύθια μαθαίνουν στα παιδιά πως να διαχειριστούν ένα πρόβλημα.

Ακόμη και ως ενήλικες, μαθαίνουμε από τους χαρακτήρες που υπάρχουν στις ιστορίες ή στα παραμύθια.

Τα παιδιά πολλές φορές ταυτίζουν τη ζωή, τα όνειρα, τις αγωνίες και το χαρακτήρα τους με των πρωταγωνιστών.

Έτσι μαθαίνουν τρόπους να διαχειρίζονται και τη ζωή τους.

"Τα παραμύθια δεν λένε στα παιδιά ότι υπάρχουν δράκοι. Τα παιδιά γνωρίζουν ήδη ότι υπάρχουν δράκοι. Τα παραμύθια λένε στα παιδιά ότι υπάρχει τρόπος να σκοτωθεί ο δράκος." G.K. Chesterton

2. Τα παραμύθια τονώνουν τη συναισθηματική αντοχή των παιδιών.

Τα παραμύθια προβάλλουν πραγματικά γεγονότα της ζωής σε ένα φανταστικό σενάριο όπου τις περισσότερες φορές νικάει το καλό.

Τα παιδιά πρέπει να ανακαλύψουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον ότι τα άσχημα πράγματα μπορούν να συμβούν σε όλους μας.

Κι επειδή και στην πραγματική ζωή κανείς δεν είναι αμέτοχος στις ατυχίες και στα προβλήματα, καλό είναι να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν το ψυχικό σθένος να υπομένουν το κακό και να μη τα παρατάνε ή απογοητεύονται μπροστά σε μια δυσκολία.

3. Τα παραμύθια διδάσκουν κάποιες αξίες που είναι διαχρονικές.

Πολλά παραμύθια όπως η Σταχτοπούτα υπάρχουν σε πολλές παραλλαγές ανάλογα με την κουλτούρα και τον πολιτισμό.

Το νόημα όμως κάθε παραμυθιού είναι κοινό για όλους.

Μέσα από το παραμύθι όλοι περιμένουμε να νικήσει το καλό το κακό... και στο τέλος έτσι γίνεται.

4. Τα παραμύθια μαθαίνουν στα παιδιά να αναγνωρίζουν και να ακολουθούν τη δομή μιας ιστορίας.

Κάθε παραμύθι αποτελεί μια ιστορία με όλα τα βασικά στοιχεία, τόπο, χρόνο, χαρακτήρες, πλοκή (δράση, κορύφωση, και ανάλυση).

Το παιδί μαθαίνει από μικρή ηλικία να κατανοεί τους κανόνες της αφήγησης, να αντιλαμβάνεται μια ιστορία, αλλά και να προβλέπει τη συνέχεια.

5. Τα παραμύθια αναπτύσσουν τη φαντασία του παιδιού.

Η φαντασία είναι ένα κύριο χαρακτηριστικό της παιδικής ηλικίας που κινητοποιεί τη δημιουργικότητα και την πνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Όπως είχε πει ο Αϊνστάιν «όταν εξετάσω τις μεθόδους της σκέψης μου, διαπιστώνω ότι το δώρο της φαντασίας ήταν κάτι πολύ πιο σημαντικό από την ικανότητα αφαιρετικής θετικής σκέψης».

6. Τα παραμύθια βοηθούν το παιδί να αγαπήσει το διάβασμα.

Έρχονται σε επαφή με λέξεις και έννοιες που πιθανόν δεν έχουν ξανασυναντήσει και εμπλουτίζουν με τον πιο ευχάριστο τρόπο το λεξιλόγιο τους.

7. Τα παραμύθια δίνουν την ευκαιρία στους γονείς να διδάξουν δεξιότητες κριτικής σκέψης

Μετά το τέλος του παραμυθιού συζητήστε με το παιδί σας για το νόημα της ιστορίας, αφήστε το να σας κάνει ερωτήσεις και παίρνοντας παράδειγμα τον ήρωα του παραμυθιού συζητήστε μαζί του τις αξίες που θέλετε να του διδάξετε.

Ωστόσο, αρκετοί είναι οι γονείς που όταν αποκτούν μωρό απομακρύνουν το σκύλο ή τη γάτα τους.

Παρόλα αυτά, η μελέτη δείχνει ότι τα παιδιά που ζουν με κατοικίδια ζώα, κυρίως σκυλιά, είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν λοιμώξεις του αναπνευστικού σε σύγκριση με παιδιά που δεν έχουν κάποιο ζωάκι.

Ίσως έχετε εκπλαγεί με τις πληροφορίες που σας δώσαμε, γιατί μπορεί να πιστεύετε ότι τα κατοικίδια φέρνουν και μεταδίδουν ασθένειες λόγω της χαμηλής ανοσοποιητικής ικανότητας των παιδιών.

Βέβαια υπάρχουν και άλλοι πολλοί καλοί λόγοι για να αποκτήσετε ένα ζωάκι, ίσως αυτές οι φωτογραφίες που σας παρουσιάζουμε να σας κάνουν να το σκεφθείτε σοβαρά.

http://i.imgur.com/BrOCMAu.jpg

http://i.imgur.com/85EGDO4.jpg

http://i.imgur.com/kWHhEPK.jpg

http://i.imgur.com/Ar0ho8E.jpg

http://i.imgur.com/QPejNZY.jpg

http://i.imgur.com/xJGXbR4.jpg

http://i.imgur.com/WeQKD26.jpg

http://i.imgur.com/GTLykfx.jpg

http://i.imgur.com/Nfy1kg8.jpg

http://i.imgur.com/LloSZ4w.jpg

http://i.imgur.com/K4N9T0l.jpg

http://i.imgur.com/SROj3Cq.jpg

http://i.imgur.com/pV1BTra.jpg

http://i.imgur.com/s9suF0r.jpg

http://i.imgur.com/SL4Q9aD.jpg

http://i.imgur.com/krErWjJ.jpg

http://i.imgur.com/pZLHOc3.jpg

http://i.imgur.com/W68tp17.jpg

http://i.imgur.com/w1Azct7.jpg

http://i.imgur.com/Fuk73mk.jpg

http://i.imgur.com/gSG2ICw.jpg

http://i.imgur.com/FM8NJOF.jpg

http://i.imgur.com/XhfAiev.jpg

http://i.imgur.com/5YCkyun.jpg

http://i.imgur.com/yq9gMYj.jpg

Πηγή tribune.gr

Γενιές και γενιές ανατράφηκαν μ’ αυτή τη λογική, μέχρι να διαπιστωθεί ότι μπορούμε κι εμείς να βοηθήσουμε έτσι ώστε να γίνουμε ψηλότεροι (ή να κάνουμε τα παιδιά μας ψηλότερα).

Την κληρονομικότητα και το φύλο, βέβαια, δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε τελείως, ωστόσο η μελέτη που δημοσιεύτηκε στην αμερικάνικη ιατρική επιθεώρηση Public Health Nutrition υποστηρίζει ότι ακολουθώντας τέσσερα «βήματα» μπορούμε να δώσουμε περισσότερους πόντους ύψους στο παιδί μας.

Ποια είναι αυτά;

Ύπνος.

Κι όχι μόνο πολύς, αλλά και… ποιοτικός.

Η έκκριση της αυξητικής ορμόνης γίνεται συγκεκριμένη βραδινή ώρα κι όταν ο οργανισμός του παιδιού είναι τελείως χαλαρός.

Κάθε παιδί χρειάζεται τουλάχιστον 10 ώρες ύπνου και να πηγαίνει στο κρεβάτι του όσο το δυνατόν πιο νωρίς, κατά τεκμήριο πριν τις 9 μ.μ.

Άσκηση.

Ειδικά αυτή που έχει να κάνει με διατατικές ασκήσεις, που επιμηκύνουν τα οστά και ενδυναμώνουν το μυοσκελετικό σύστημα.

Για τις μικρές ηλικίες η κολύμβηση και το τρέξιμο είναι ό,τι καλύτερο.

Όχι εκγύμναση με βάρη, ειδικά σε μικρές ηλικίες.

Διατροφή.

Πλούσια σε λαχανικά, φρούτα και γαλακτοκομικά.

Οι ουσίες που ευνοούν την ανάπτυξη είναι οι βιταμίνες C και D, οι πρωτεΐνες, το ασβέστιο, ο ψευδάργυρος και το β-καροτένιο.

Παρακολούθηση.

Όσο κι αν είμαστε σίγουροι ότι το παιδί είναι υγιές και αναπτύσσεται κανονικά, οφείλουμε να ελέγχουμε συχνά την υγεία του με επισκέψεις σε γιατρούς.

Αν διαπιστώσουμε νωρίς κάποια πάθηση που μπορεί να επιβραδύνει ή και να σταματήσει τελείως την ανάπτυξη, μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε έγκαιρα σε μικρή ηλικία, ώστε να φτάσει το παιδί μας στο μέγιστο δυνατό ύψος.

Γλωσσική νοημοσύνη.

Ευκολία στην ανάγνωση, στο γραπτό λόγο, στην αφήγηση ιστοριών και στην απομνημόνευση λέξεων και ημερομηνιών.

Λογική/μαθηματική νοημοσύνη.

Επιδεξιότητα με αριθμούς, αφαιρετική ικανότητα και ικανότητα επαγωγικής λογικής.

Σωματική/ψυχοκινητική νοημοσύνη.

Ιδιαίτερες κινητικές δεξιότητες, άψογος έλεγχος του σώματος και επιδεξιότητα στις αθλητικές δραστηριότητες.

Μουσική/ρυθμική νοημοσύνη.

Εμπεριέχει ευαισθησία στην κίνηση, στο ρυθμό και στη χροιά του ήχου, καθώς και ανταπόκριση στις συναισθηματικές εφαρμογές αυτών.

Οπτική/παραστατική νοημοσύνη.

Πολύ ισχυρή οπτική μνήμη, καλλιτεχνική τάση και φαντασία. Εξαιρετικός προσανατολισμός στο χώρο και συντονισμός χεριών – ματιών.

Διαπροσωπική νοημοσύνη.

Η ικανότητα κατανόησης των προθέσεων των ανθρώπων, των κινήτρων και σκοπών τους. Άνεση στην αλληλεπίδραση με τους άλλους και αυξημένες ηγετικές δεξιότητες.

Ενδοπροσωπική νοημοσύνη.

Υψηλό επίπεδο αυτογνωσίας, που συνδέεται με την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και επιλογών.

Υπαρξιακή νοημοσύνη.

Η ικανότητα να τοποθετεί κανείς τον εαυτό του στις διαστάσεις του κόσμου και να προβληματίζεται πάνω σε υπαρξιακά ζητήματα της ανθρώπινης φύσης.

Φυσιοκρατική νοημοσύνη.

Η ικανότητα άψογης αλληλεπίδρασης με το φυσικό περιβάλλον.

Κατά συνέπεια, εάν το παιδί παρουσιάζει κάποια συγκεκριμένα γνωρίσματα, ακόμα και από την προνηπιακή ηλικία, που συνδέονται με τα ανωτέρω, ο γονιός πρέπει να αναζητήσει τη γνώμη ειδικών – παιδοψυχολόγων ή αναπτυξιολόγων για τον προσδιορισμό των κλίσεων και των δεξιοτήτων του.

Ποια είναι όμως αυτά τα γνωρίσματα;

Απόλυτα σωστή και ολοκληρωμένη απάντηση δεν υπάρχει.

Σε γενικές γραμμές, αν το παιδί σας εμφανίζει κάποια από τα εξής χαρακτηριστικά, ή παραπλήσια με αυτά, ίσως χρήζει ιδιαίτερης προσοχής:

• Μπορεί να διαβάζει άνετα, γρήγορα και σωστά από την προσχολική ηλικία.
  

• Διαθέτει πλούσιο λεξιλόγιο και το χρησιμοποιεί σωστά.Δείχνει ενδιαφέρον για νέα γνώση, μαθαίνει πολύ γρήγορα, του αρέσει να πειραματίζεται, να επεξεργάζεται και ρωτά συχνά "πώς" και "γιατί".
  

• Απασχολείται ανεξάρτητο από μικρή ηλικία και συγκεντρώνεται εύκολα για αρκετή ώρα.
  

• Είναι υπερενεργητικό (προσοχή, όχι υπερκινητικό!),
  

• Προτιμά να συναναστρέφεται μεγαλύτερα παιδιά ή ενήλικες, παρά τους συνομήλικούς του.
  

• Αναπτύσσει συγκεκριμένες κινητικές δεξιότητες πολύ νωρίτερα από τα παιδιά της ηλικίας του.
  

• Επιλύει καθημερινά προβλήματα με σύνθετο, καλά μεθοδευμένο τρόπο και δείχνει υψηλό επίπεδο οργάνωσης και αποτελεσματικότητας.
  

• Βαριέται εύκολα και αναζητά νέες προκλήσεις.
  

• Έχει υψηλή αίσθηση του χιούμορ.
  

• Αντιλαμβάνεται από μικρή ηλικία δύσκολες έννοιες, όπως η ζωή και ο θάνατος ή το άπειρο.
  

• Δείχνει ευαισθησία στις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων.
  

Ο ρόλος του γονέα είναι η αναγνώριση του γνωρίσματος και η σύνδεσή του με την αντίστοιχη μορφή νοημοσύνης.

Για παράδειγμα, ένα παιδί ικανό να διαχειρίζεται τη σχέση του με τα άλλα παιδιά στην παιδική χαρά με τέτοιο τρόπο ώστε να παίζουν το παιχνίδι που αυτό προτιμά, υποδηλώνει αυξημένη διαπροσωπική νοημοσύνη.

Σε ένα χαρισματικό παιδί πρέπει να προσφέρονται απλόχερα νέα ερεθίσματα και να μην του ασκείται πίεση, πρέπει να αφήνεται ελεύθερο να αυτενεργεί και να χρησιμοποιεί τη φαντασία του, ανακαλύπτοντας καινούρια πράγματα.

Ο γονιός οφείλει να αναγνωρίσει την ιδιαίτερη κλίση του και να το κατευθύνει ανάλογα.

Ενθάρρυνση και υποστήριξη είναι οι λέξεις κλειδιά, ώστε να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του, να εξοικειωθεί με τη μορφή νοημοσύνης που έχει ανεπτυγμένη και έτσι να αντλεί ικανοποίηση και ευτυχία στη μετέπειτα ζωή του.

Όταν λέμε «χαρισματικό» παιδί μπορεί να εννοούμε πολλά –απ το ότι είναι πολύ ταλαντούχο σε κάτι μέχρι ότι είναι πιο «μπροστά» σε σχέση με τα άλλα της ίδια ηλικίας.

Σύμφωνα πάντως με την Εθνική Οργάνωση για τα Χαρισματικά Παιδιά (NAGC) των ΗΠΑ ο ορισμός του χαρισματικού ατόμου είναι ο εξής: «εκείνος που επιδεικνύει σημαντική κλίση (που ερμηνεύεται ως η εξαιρετική ικανότητα κρίσης και μάθησης) ή σπάνια επίδοση σε έναν ή περισσότερους τομείς.

Οι τομείς αυτοί μπορεί να περιλαμβάνουν οποιαδήποτε δομημένη δραστηριότητα που περιλαμβάνει το δικό της συμβολικό σύστημα (π.χ. μαθηματικά, μουσική, γλώσσα) ή/και ιδιαίτερες κινητικές δεξιότητες (π.χ. χορός, σπορ, ζωγραφική κ.λπ.).

Για τα παιδιά σχολική ηλικίας, υπάρχουν ειδικά τεστ που μπορούν να διαπιστώσουν εάν κάποιες δεξιότητές του κινούνται σε πλαίσια πάνω απ το μέσο όρο.

Όμως συχνά τα χαρισματικά παιδιά γίνονται αντιληπτά πολύ νωρίτερα, από κάποια σημάδια στη συμπεριφορά τους που παρατηρούν οι γονείς, οι δάσκαλοι ή οι φίλοι.

Τέτοια σημάδια, σύμφωνα πάντα με την NAGC, είναι τα εξής:

1. Μαθαίνει γρήγορα, εύκολα και αποτελεσματικά.

2. Έχει πολύ πλούσιο λεξιλόγιο για την ηλικία του.

3. Επιδεικνύει σπάνια ικανότητα να εκλογικεύει.

4. Έχει ασυνήθιστα ισχυρή μνήμη, αλλά βαριέται την απομνημόνευση.

5. Δεν χρειάζεται ελάχιστο έλεγχο στη συμπεριφορά του γιατί διαθέτει επαρκή αυτοέλεγχο.

6. Του αρέσει η οργάνωση, η σειρά και η σταθερότητα.

7. Έχει ευελιξία στη σκέψη και κάνει ασυνήθιστους συσχετισμούς ανάμεσα σε διαφορετικές ιδέες

8. Δείχνει μεγάλη περιέργεια για αντικείμενα, καταστάσεις ή περιστατικά και κάνει περίεργες ερωτήσεις.

9. Παίρνει καλούς βαθμούς στα περισσότερα μαθήματα.

10. Μπορεί να συγκεντρώνεται και να δείχνει προσήλωση σε κάτι, αποκλείοντας κάθε άλλο παράγοντα.

11. Δίνει ετοιμόλογες, γρήγορες απαντήσεις στις ερωτήσεις.

12. Μπορεί να λύνει προβλήματα αξιοποιώντας εφευρετικές λύσεις.

13. Δείχνει ζωηρό ενδιαφέρον για την επιστήμη ή τη λογοτεχνία.

14. Μπορεί να εκφράζεται προφορικά και γραπτά με πρωτότυπο τρόπο.

15. Έχει την ικανότητα να κατανοεί αφηρημένες και σύνθετες έννοιες.

16. Είναι συναισθηματικά ασφαλές.

17. Είναι συνήθως ο αρχηγός της παρέας του.

18. Χρησιμοποιεί συνήθως την κοινή λογική.

19. Είναι πρόθυμο να δεχτεί την πολυπλοκότητα των πραγμάτων.

20. Δείχνει ενδιαφέρον στο να κατανοήσει το περιβάλλον του.

Σημ. Για να θεωρηθεί ένα παιδί χαρισματικό, αρκεί να παρουσιάζει κάποια απ τα σημάδια αυτά και όχι όλα.

Κάποια παιδιά όμως, χαρακτηρίζονται ως προικισμένα ή ταλαντούχα, γιατί έχουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένες δεξιότητες ή ικανότητες σε έναν ή περισσότερους τομείς.

Αναγνωρίστε τα σημάδια!

Είναι γνωστό ότι ο Αϊνστάιν είχε αποτύχει όταν υποβλήθηκε σε IQ test, ενώ απορρίφθηκε στις πρώτες του εισαγωγικές εξετάσεις από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης.

Επίσης γνωστό είναι ότι ο δάσκαλος του Μπετόβεν τον χαρακτήριζε «περίπτωση χωρίς ελπίδα».

Τόσο ο Αϊνστάιν όσο και ο Μπετόβεν είναι δυο παγκόσμιες ιδιοφυΐες.

Κι όμως μέχρι την ενηλικίωση τους, τους αντιμετώπιζαν ως μετριότητες.

Τι ακριβώς όμως σημαίνει «προικισμένο παιδί» και ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός έξυπνου παιδιού και μιας ιδιοφυΐας;

Υπάρχουν πολλοί ορισμοί για τα προικισμένα παιδιά μια που τα παιδιά αυτά δεν αποτελούν μια ομοιογενή ομάδα.

Παρατηρείται ωστόσο σύγκλιση σε ένα σημείο: το χαρισματικό παιδί είναι αυτό που δείχνει και μπορεί να επιτύχει εξαιρετικές επιδόσεις.

Σύμφωνα πάντως με το Κέντρο Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής, οι πιο σημαντικές ενδείξεις ότι το παιδί είναι προικισμένο είναι οι ακόλουθες.

Τα κοινά χαρακτηριστικά των προικισμένων παιδιών

Τα προικισμένα παιδιά είναι όλα πολύ διαφορετικά, αλλά έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά που μπορείτε να τα δείτε αν υποπτεύεστε ότι το παιδί σας έχει ξεχωριστά ταλέντα.

1. Το διάβασμα:

Πολλά ταλαντούχα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν εύκολα.

Παρόλα αυτά, το διάβασμα από μικρή ηλικία δεν είναι κάποιο σημάδι από μόνο του – μερικά έξυπνα παιδιά παλεύουν για να μάθουν να διαβάζουν και πολλά παιδιά που διαβάζουν από νωρίς δεν είναι και τόσο έξυπνα

2. Το περπάτημα και η ομιλία: Τα παιδιά με υψηλές ικανότητες έχουν την τάση να μαθαίνουν να περπατούν και να μιλάνε από πολύ μικρή ηλικία. Έχουν πλούσιο λεξιλόγιο και ασυνήθιστο ενδιαφέρον για τις λέξεις

3. Η περιέργεια: Οι ερωτήσεις που κάνουν είναι ίσως το πιο ξεκάθαρο σημάδι μιας ιδιοφυΐας.

Τα ξεχωριστά παιδιά εντυπωσιάζονται από τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος.

Το μάτι τους βλέπει αμέσως τις λεπτομέρειες και εντοπίζουν πολύ γρήγορα τις διαφορές.

4. Η διαφωνία: Η αρνητική πλευρά των αναλυτικών τους μυαλών είναι ότι πολλές μικρές ιδιοφυές αμφισβητούν την εξουσία και διαφωνούν με κάθε παράκληση ή οδηγία.

Έχουν την απάντηση για όλα, όπως για ποιους λόγους δεν πρέπει να πηγαίνουν σχολείο και γιατί δεν πρέπει να κάνουν τίποτα όταν βρίσκονται εκεί.

Πολλές φορές τα επιχειρήματά τους έχουν βάση εξαιτίας της εξυπνάδας τους.

5. Ο άσχημος γραφικός χαρακτήρας:

Πάρα πολλά έξυπνα παιδιά έχουν πρόβλημα με τον γραφικό τους χαρακτήρα.

Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνά επειδή προσπαθούν να γράψουν γρήγορα., αλλά μπορεί και να είναι σύμπτωμα κάποιας αναπτυξιακής διαταραχής, όπως η δυσγραφία ή η δυσπραγία.

6. Η ευαισθησία: Πολλά χαρισματικά παιδιά είναι υπερευαίσθητα και σωματικά και ψυχικά.

Συμπάσχουν εύκολα και μερικά είναι υπερευαίσθητα στους περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως ο πολύς θόρυβος ή τα έντονα χρώματα.

Αυτό μπορεί να τα κάνει να αντιδράσουν άσχημα ή να κλειστούν στους εαυτούς τους όταν έρχονται αντιμέτωπα με θορυβώδης και γεμάτες κόσμο περιστάσεις.

7. Η δημιουργική σκέψη:

Τα προικισμένα παιδιά απολαμβάνουν τις πνευματικές προκλήσεις, κυρίως τα παζλ, τους λαβυρίνθους, τα παιχνίδια στρατηγικής, όπως το σκάκι.

8. Τα επίπεδα ενέργειας:

Τα παιδιά με ξεχωριστά ταλέντα έχουν συχνά πολύ υψηλά επίπεδα ενέργειας και μπορεί να σταματήσουν να κοιμούνται το μεσημέρι από πολύ μικρή ηλικία. Δυστυχώς, κατά κανόνα, δεν κοιμούνται πολύ.

9. Ο πειραματισμός:

Τα έξυπνα παιδιά λατρεύουν τα πειράματα.

Τους αρέσει να ψάχνουν πράγματα από μόνα τους και απολαμβάνουν να αναλαμβάνουν πράγματα και να τα φέρνουν εις πέρας μόνα τους.

10. Το επάγγελμα των γονιών του:

Κι όμως είναι πολύ πιθανόν να έχετε ένα πολύ έξυπνο παιδί αν εσείς ή ο σύζυγός σας ασχολείστε με μηχανολογία, υπολογιστές, επιστήμες ή μουσική.

Πηγή: Best News

Η κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, Dr Ίλια Θεοτοκά δίνει χρήσιμες συμβουλές.

Σήμερα τα κορίτσια 8-12 ετών δέχονται καταιγισμό πληροφοριών από τα ΜΜΕ, τους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, τα παιχνίδια τύπου ipod και άλλα ή πολύ συχνά παρακολουθούν συζητήσεις ενηλίκων που δεν είναι κατάλληλες για αυτά.

Κυρίως το τελευταίο συμβαίνει γιατί οι γονείς εργάζονται, λείπουν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας και όταν βρίσκονται στο σπίτι θέλουν να περνούν χρόνο με τα παιδιά τους.

Αυτό όμως έχει συχνά σαν συνέπεια να μιλούν οι γονείς μεταξύ τους ή με άλλα συγγενικά ή φιλικά τους πρόσωπα στο σπίτι, παρουσία των παιδιών, οπότε τα παιδιά να παρακολουθούν συζητήσεις ενηλίκων, που δεν ταιριάζουν για την ηλικία τους.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν τα κορίτσια στο να βιάζονται να μεγαλώσουν και έτσι χάνουν πρώιμα την παιδικότητα τους.

Το γεγονός αυτό μπορεί να έχει από ήπιες ως σοβαρές συνέπειες στην ψυχολογική και συναισθηματική τους ανάπτυξη, στο πώς αντιλαμβάνονται τις σχέσεις με τα αγόρια, στο πώς οι συνομήλικοί τους τα πλησιάζουν κλπ.

Για παράδειγμα, ένα κορίτσι που υιοθετεί πρώιμα ένα γυναικείο στυλ, μπορεί να γίνει αντικείμενο χλευασμού και έτσι να πληγωθεί ή να πέσει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης, στέλνοντας λανθασμένα μηνύματα.

Ακόμα, μπορεί να επηρεαστεί και η επίδοσή του στο σχολείο και στον εκπαιδευτικό του προσανατολισμό (σχολικό και εξωσχολικό) γενικότερα.

Τι μπορούν οι μητέρες να κάνουν ώστε να διορθώσουν τέτοια προβλήματα;

- Αφιερώστε χρόνο μάνα και κόρη, οι δυο σας, κανονίστε κάποιες κοινές δραστηριότητες.

- Δώστε έμφαση στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς της και όχι στην εξωτερική της εμφάνιση.

- Καλλιεργήστε αξίες και στόχους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους.

- Προσανατολίστε την σε εκπαιδευτικούς στόχους.

- Ωθήστε την στα σπορ.

- Καλλιεργήστε επίσης τη σχέση πατέρα-κόρης.

- Ελέγξτε τη χρήση ίντερνετ και άλλων ηλεκτρονικών παιχνιδιών με χρονικό περιορισμό, αλλά και με έλεγχο στο περιεχόμενό τους.