Όλοι οι γονείς έχουμε βρεθεί σε αυτή τη στιγμή.

Στο σούπερ μάρκετ, όταν το παιδί μας θέλει κάτι που δεν μπορούμε να του δώσουμε.

Στο σπίτι, λίγο πριν τον ύπνο, όταν η κούραση συναντά τον θυμό.

Ή απλώς σε μια «δύσκολη» στιγμή, όταν το νήπιο μας εκρήγνυται για λόγους που φαίνονται ασήμαντοι για εμάς αλλά τεράστιοι για εκείνο.

Η πρώτη ενστικτώδης αντίδραση πολλών γονιών είναι η ίδια: φωνάζουμε κι εμείς.

Ελπίζουμε ότι με τον τρόπο αυτό θα «ακουστούμε» πάνω από τον θόρυβο και θα σταματήσει η έκρηξη.

Όμως η εμπειρία και η επιστήμη της γονεϊκότητας μας διδάσκουν κάτι διαφορετικό: οι φωνές δεν κάνουν το παιδί να ηρεμήσει.

Αντίθετα, συχνά ρίχνουν ακόμα περισσότερο λάδι στη φωτιά.

Γιατί οι φωνές δεν λειτουργούν

Τα νήπια είναι σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης, αλλά όταν τα συναισθήματά τους ξεφεύγουν, το νευρικό τους σύστημα περνά σε κατάσταση «μάχης ή φυγής».

Σε αυτό το στάδιο, το παιδί δεν ακούει λογικά επιχειρήματα, δεν κατανοεί τις λέξεις μας όπως θα έκανε σε ηρεμία και η επίπληξη ή η φωνή απλώς αυξάνει το άγχος του.

Στην πραγματικότητα, όταν φωνάζουμε:

• Αυξάνουμε το στρες του παιδιού.

• Διαταράσσουμε την εμπιστοσύνη που έχει στο γονέα.

• Μαθαίνουμε στο παιδί ότι η ένταση και η βία είναι οι τρόποι για να «λυθούν» οι διαφωνίες.

Η ψυχρή επιστήμη το λέει ξεκάθαρα: οι φωνές δεν είναι αποτελεσματικές στη ρύθμιση της συμπεριφοράς.

Αντίθετα, βοηθά η σύνδεση πριν τη διόρθωση, δηλαδή η προσπάθεια να «κατεβάσουμε» το παιδί από τη συναισθηματική κορυφή στην ηρεμία, πριν επιχειρήσουμε να το καθοδηγήσουμε ή να θέσουμε όρια.

Η Σύνδεση Πριν τη Διόρθωση

Το πρώτο βήμα είναι να κατανοήσουμε τη σημασία της σύνδεσης.

Όταν το παιδί ουρλιάζει ή εκρήγνυται, δεν χρειάζεται τιμωρία. Χρειάζεται ρύθμιση, κατανόηση και ασφάλεια.

Η γονεϊκότητα χωρίς φωνές δεν σημαίνει ότι είμαστε τέλειοι ή ότι τα ξεσπάσματα θα εξαφανιστούν.

Σημαίνει ότι επιλέγουμε συνειδητά να χτίσουμε εμπιστοσύνη αντί για φόβο, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές.

Μερικές στρατηγικές για να δημιουργήσετε αυτή τη σύνδεση είναι:

1. Μείνετε ήρεμοι
   Αυτό μπορεί να είναι το πιο δύσκολο βήμα, αλλά και το πιο σημαντικό.

   Όταν το παιδί μας βρίσκεται σε κατάσταση θυμού, το δικό μας νευρικό σύστημα επηρεάζει άμεσα το δικό του.

   Αν εσείς μείνετε ήρεμοι, δίνετε ένα παράδειγμα και ρυθμίζετε το κλίμα.

2. Κατεβείτε στο επίπεδό τους
   Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει να υποκύψετε σε ό,τι ζητά το παιδί, αλλά να δείξετε ότι είστε παρόντες και προσεγγίσιμοι.

   Καθίστε ή γονατίστε στο ύψος του παιδιού, κοιτάξτε το στα μάτια και μιλήστε με ήρεμη φωνή.

3. Ονομάστε το συναίσθημα
   Βοηθήστε το παιδί να βρει λέξεις για όσα νιώθει. Λέξεις όπως: «Βλέπω ότι είσαι θυμωμένος» ή «Φαίνεται ότι αυτό σε έκανε πολύ λυπημένο» μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά.

   Το παιδί αισθάνεται κατανοητό, κάτι που μειώνει τη συναισθηματική ένταση.

4. Χρησιμοποιήστε την αναπνοή και την ηρεμία
   Προτρέψτε το παιδί να πάρει βαθιές ανάσες μαζί σας ή να «σβήσει» τον θυμό του σαν ένα κερί. Αυτή η τεχνική βοηθά στο να επανέλθει σταδιακά η ηρεμία.

5. Δώστε χώρο, όχι τιμωρία
   Μερικές φορές το παιδί χρειάζεται απλώς χρόνο για να ηρεμήσει μόνο του, χωρίς να το πιέσουμε ή να το μαλώσουμε.

   Η παρουσία σας, ακόμα και σιωπηρή, είναι αρκετή.

Τα 9 Βήματα για Ήρεμη Διαχείριση Ξεσπασμάτων

Εκτός από τις βασικές στρατηγικές σύνδεσης, υπάρχουν συγκεκριμένα βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να γίνετε η σταθερή «άγκυρα» του παιδιού σας:

1. Μείνετε ήρεμοι
   Όπως αναφέραμε, η ηρεμία σας καθορίζει τον τόνο όλης της κατάστασης.

2. Κατεβείτε στο επίπεδό τους
   Οπτική επαφή και γλώσσα σώματος που δείχνει προσοχή και ασφάλεια.

3. Ονομάστε το συναίσθημα
   Η αναγνώριση των συναισθημάτων είναι το πρώτο βήμα για ρύθμιση.

4. Χρησιμοποιήστε φυσικές αγκαλιές ή απαλές κινήσεις
   Αν το παιδί το επιτρέπει, η αγκαλιά ή το άγγιγμα ηρεμεί το νευρικό του σύστημα.

5. Δώστε επιλογές
   Μικρές επιλογές όπως «Θέλεις να καθίσεις ή να σταθείς;» δίνουν στο παιδί αίσθηση ελέγχου.

6. Χρησιμοποιήστε ήρεμη φωνή, όχι φωνές
   Ο τόνος της φωνής σας είναι πιο σημαντικός από τα λόγια σας.

7. Αναγνωρίστε την προσπάθεια μετά την ηρεμία
   Όταν το παιδί ηρεμήσει, μιλήστε για το τι συνέβη και επιβραβεύστε την προσπάθεια αυτορύθμισης.

8. Διδάξτε δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων
   Με απλές ερωτήσεις: «Τι μπορούμε να κάνουμε την επόμενη φορά;» διδάσκετε μάθηση μέσα από την εμπειρία.

9. Μείνετε σταθεροί
   Η συνέπεια είναι το κλειδί. Η σταθερότητα δίνει ασφάλεια και δείχνει ότι η ηρεμία είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση.

Παραδείγματα Καθημερινής Εφαρμογής

Ας δούμε μερικές καθημερινές καταστάσεις για να καταλάβετε πώς αυτά τα βήματα λειτουργούν πρακτικά:

• Σούπερ μάρκετ: Το νήπιο ζητά ένα γλυκό και αρχίζει να ουρλιάζει. Αντί να φωνάξετε, κατεβείτε στο ύψος του, ονομάστε το συναίσθημα («Βλέπω ότι θέλεις το γλυκό και είσαι θυμωμένος»), προσφέρετε επιλογή («Θέλεις να πάρουμε ένα μήλο αντί για γλυκό;») και μείνετε ήρεμοι.

• Προετοιμασία για ύπνο: Το παιδί δεν θέλει να πάει για ύπνο. Αντί να φωνάξετε, χρησιμοποιήστε ρουτίνα, ηρεμιστική φωνή, αναπνοές μαζί, αγκαλιές και αναγνωρίστε τα συναισθήματά του («Καταλαβαίνω ότι θέλεις να συνεχίσεις να παίζεις»).

• Σπίτι μετά από μια απογοήτευση: Το παιδί πέφτει και χτυπάει. Αντί να φωνάξετε «Δεν πονάς; Σταμάτα!», σταθείτε κοντά του, ονομάστε το συναίσθημα («Φαίνεσαι φοβισμένος και πονάς») και προσφέρετε παρηγοριά.

Σε κάθε περίπτωση, η συνειδητή παρουσία και η ηρεμία σας είναι πιο αποτελεσματική από κάθε φωνή ή τιμωρία.

Η Γονεϊκότητα χωρίς Φωνές: Τι Σημαίνει Πραγματικά

Η επιλογή να μην φωνάζουμε δεν σημαίνει ότι είμαστε τέλειοι γονείς.

Τα ξεσπάσματα είναι φυσιολογικά και θα συμβούν ξανά και ξανά.

Η διαφορά είναι ότι επιλέγουμε συνειδητά να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση με σεβασμό, ψυχραιμία και σύνδεση.

Είστε ο φάρος του παιδιού σας, η σταθερή παρουσία που δίνει ασφάλεια ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές. Με τον καιρό, το παιδί μαθαίνει:

• Να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα συναισθήματά του.

• Να ηρεμεί μόνο του ή με βοήθεια.

• Ότι η φωνή δεν είναι ο τρόπος για να λύνουμε προβλήματα.

Αυτό χτίζει εμπιστοσύνη, συναισθηματική νοημοσύνη και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.

Συμπέρασμα

Τα ξεσπάσματα του νηπίου μπορεί να είναι δύσκολα, αλλά δεν χρειάζεται να είναι μάχη.

Με ηρεμία, σύνδεση και συνειδητές στρατηγικές, μπορείτε να γίνετε η ήρεμη άγκυρα μέσα στην καταιγίδα του παιδιού σας.

Μείνετε σταθεροί.

Αναγνωρίστε τα συναισθήματα.

Δώστε επιλογές.

Χτίστε εμπιστοσύνη.

Με κάθε ξέσπασμα, διδάσκετε στο παιδί σας πολύτιμα μαθήματα για τη ζωή: ότι τα συναισθήματα μπορούν να εκφραστούν, ότι η προσπάθεια και η ηρεμία έχουν αξία, και ότι η ασφάλεια και η αγάπη είναι πάντα παρούσες. ❤️

Όπως λένε οι ειδικοί, η γονεϊκότητα χωρίς φωνές δεν σημαίνει τελειότητα.

Σημαίνει συνειδητή επιλογή να γίνουμε η καλύτερη έκδοση του εαυτού μας για τα παιδιά μας.

Και αυτό είναι το πιο σημαντικό μάθημα που μπορούν να πάρουν από εμάς.

Η είσοδος του παιδιού στο νηπιαγωγείο αποτελεί μια κρίσιμη καμπή στην ψυχική, συναισθηματική, κοινωνική και γνωσιολογική του ανάπτυξη.

Οι γονείς θα προετοιμάσουν το παιδί για το νηπιαγωγείο μιλώντας μαζί του, με πολλή αγάπη, σ' ένα ήρεμο περιβάλλον, για τις χαρές του νηπιαγωγείου, τους νέους φίλους που θα αποκτήσει, τα όμορφα παιχνίδια που θα μοιράζεται με τα άλλα παιδιά, τη νηπιαγωγό που θα το αγαπά και θα του διηγείται όμορφα παραμύθια και ακόμη τη μανούλα/τη γιαγιά που θα το περιμένει με αγωνία να γυρίσει το μεσημέρι για να ακούσει τα νέα του!

Θα περάσει ωραία, παρέα με φιλαράκια, θα παίζει στην αυλή κρυφτούλι και κυνηγητό, θα μάθει τραγουδάκια, παραμύθια, να μετρά, να ζωγραφίζει, να χαίρεται όλη μέρα το παιχνίδι με τα άλλα παιδάκια!

Οι γονείς θα πρέπει να μεταδώσουν στο παιδί την αισιοδοξία τους, τη μεγάλη χαρά τους γιατί μεγάλωσε πια, θα πάει στο νηπιαγωγείο και ταυτόχρονα την πεποίθησή τους ότι πάει για να περάσει πολύ ωραία! 

Θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το παιδί έχει πολύ δυνατό ένστικτο και δεν ξεγελιέται από τα λόγια.

Οι κεραίες του παίρνουν σήμα από πολύ μακριά. Η γλώσσα του σώματος μιλά τη γλώσσα της αλήθειας.

Η παραμικρή ανησυχία από τους γονείς για το νέο περιβάλλον στο οποίο καλείται το παιδί να φοιτήσει ανιχνεύεται και εντοπίζεται άριστα από το παιδί.

Γι' αυτό οι γονείς με χαρά να οδηγήσουν το μικρό βλαστάρι τους στο νηπιαγωγείο και να απολαύσουν και οι ίδιοι αυτά τα όμορφα χρόνια που είναι όλο παιχνίδι, χαρά, ανεμελιά και ξεγνοιασιά, παράλληλα με την είσοδο στον κόσμο της μάθησης!

Βέβαια, κάθε αρχή δύσκολη ιδιαίτερα για τη μαμά, που θα πρέπει επίσης να προετοιμαστεί και να το πάρει απόφαση ότι έφθασε πλέον το πλήρωμα του χρόνου και το πουλάκι άνοιξε πια τα αδύναμα φτεράκια του κι ετοιμάζεται να πετάξει απ' τη φωλιά.

Χρέος της είναι με τρυφερότητα να το ενθαρρύνει και να το σπρώξει μαλακά έξω απ' τη φωλιά, σε μια άλλη αγκαλιά... αυτή της νηπιαγωγού, που θα είναι για το παιδί σαν μια δεύτερη μανούλα!

Δυσκολίες προσαρμογής για το πιτσιρίκι του νηπιαγωγείου πιθανόν να υπάρξουν.

Όταν όμως η μητέρα εμπιστεύεται το παιδί και το υποστηρίζει, το παιδί αισθάνεται ασφάλεια, αυτοπεποίθηση και προσαρμόζεται ευκολότερα.

Στο παιδί θα πρέπει να δίνεται ικανοποιητικός χρόνος για ομαλή ένταξη.

Η πείρα έδειξε ότι το χρονικό διάστημα των δεκαπέντε ημερών με κλάματα, παραπονάκια και φωνές θεωρείται φυσιολογικό. 

Θα πρέπει ν' αποφεύγεται ο βίαιος και απότομος χωρισμός μητέρας-παιδιού, γιατί δημιουργείται ένα αίσθημα εγκατάλειψης στο παιδί και δυσχεραίνεται η διαδικασία αποχωρισμού.

Η δημιουργία σχέσης, εμπιστοσύνης, κατανόησης και αποδοχής του παιδιού από τη νηπιαγωγό, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλή ένταξη του παιδιού στο νηπιαγωγείο.

Η μητρική φροντίδα για το παιδί, η αγάπη, η ποιοτική διαπαιδαγώγηση και η εξατομικευμένη προσέγγιση των παιδιών αποτελούν χαρακτηριστικά του κάθε σύγχρονου νηπιαγωγείου.

Καλή νέα χρονιά σε όλους: Παιδάκια, γονείς και νηπιαγωγούς! 

Λουκία Βούργια Δημητριάδου
επιθεωρήτρια Νηπιαγωγείων Λευκωσίας

Λέγοντας αυτισμό,

εννοούμε μια διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή η οποία είναι αποτέλεσμα νευρολογικής διαταραχής που επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου αλλά και διάφορους τομείς ανάπτυξης, κατά έναν ασταθή και ακανόνιστο τρόπο.

Μερικά βασικά χαρακτηριστικά του αυτισμού, αποτελούν η μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία.

Συνήθως το παιδί δείχνει παθητικό, δεν ανταποκρίνεται στην βλεμματική επαφή και στην προγλωσσική επικοινωνία (νεύματα, χαιρετισμοί). Το άτομο με αυτισμό, εμφανίζει επαναλαμβανόμενες και στερεότυπες συμπεριφορές, όπως επαναλαμβανόμενες κινήσεις των άκρων, του κεφαλιού και του σώματος.

Με την αυτοτραυματική συμπεριφορά μπορεί να χτυπήσει το κεφάλι του, να δαγκωθεί ή να γρατσουνιστεί.

Συχνά εκδηλώνει έντονη λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς τους άλλους, με ασήμαντη (για εμάς) αφορμή.

Αποδεδειγμένα, το αυτιστικό παιδί δεν αντέχει σε δυνατούς ήχους και πολυκοσμία.

Να τονιστεί ότι το παιδί που ανήκει στο ευρύτερο φάσμα του αυτισμού, θα εκδηλώσει κάποιες από τις παραπάνω συμπεριφορές έως την ηλικία των 3 ετών.

Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών με αυτισμό στα οποία έγινε πρώιμη (έγκαιρη) παρέμβαση και βελτίωσαν τις ικανότητές τους, μετά από συστηματική εκπαίδευση.

Στον χώρο της εκπαίδευσης και ειδικά στην γενική τάξη, όταν συναντάμε παιδί με αυτισμό, αντιλαμβανόμαστε ότι νιώθει άγχος και στρες.

Ως εκπαιδευτικοί πρέπει να καταλάβουμε ότι για εκείνο δεν είναι αυτονόητο πως μπορεί να ζητήσει βοήθεια, πως του επιτρέπεται να κάνει λάθος ή να μη θυμάται.

Ενστικτωδώς αντικαθρεφτίζει ότι βλέπει και αισθάνεται από την συμπεριφορά των άλλων γύρο του, όταν είναι κουρασμένο πνευματικά θα γίνει υπερκινητικό ή υπερομιλητικό.

Να σημειωθεί ότι, ο μαθητής με αυτισμό κουράζεται πιο εύκολα, διότι κάνει τεράστια προσπάθεια μέσα στο μυαλό του να ανταποκριθεί στις ανάγκες της τυπικής τάξης.

Αδιαμφισβήτητα, ο δάσκαλος χρειάζεται να είναι σε διαρκή εγρήγορση, προκειμένου να διευκολύνει την ενσωμάτωση του αυτιστικού παιδιού στη ζωή της τάξης.

Παίρνει άμεσα ή έμμεσα πληροφορίες για την οικογένεια ( από την οικογένεια), την συμπεριφορά και θέματα υγείας, όχι ως ανακριτής αλλά απλά και αβίαστα.

Δεν παραλείπει να συναντά συχνά τους γονείς των μαθητών για να πληροφορεί και να πληροφορείται.

Η άγνοια, απειρία, αφέλεια, αδυναμία των μαθητών απαιτούν υπομονή, επιμονή, κατανόηση, ψυχραιμία, αταραξία ψυχής.

Έτσι λοιπόν, δάσκαλοι και γονείς καλούνται να διδάξουν και να διδαχθούν νέους τρόπους επικοινωνίας, χαράς και δημιουργίας.

Αναπόσπαστο κομμάτι στην διαδικασία της σχολικής ένταξης, αποτελούν οι γονείς.

Συνήθως τρέφουν μια ιδιαίτερη ανησυχία για το πώς πρέπει να κινηθούν ώστε να αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα πραγματικότητα και να βοηθήσουν το παιδί τους.

Μην περιμένετε να δείτε αν το παιδί σας μεγαλώνοντας θα ξεπεράσει τις δυσκολίες.

Να έχετε κατά νου ότι δεν υπάρχει ένα μόνο είδος θεραπείας που να είναι αποδοτικό για όλα τα παιδιά.

Η “θεραπεία” του παιδιού σας θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ατομικές του ανάγκες.

Καταγράψτε τις συμπεριφορές του παιδιού, ενημερωθείτε για τις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και ζητήστε βοήθεια από τους ειδικούς.

Μην ξεχνάτε να επιβραβεύετε τη σωστή συμπεριφορά, να εστιάζετε στις επιτυχίες του παιδιού σας και να περνάτε ευχάριστες στιγμές μαζί του.

Ο αυτισμός αποτελεί μια πρόκληση για ζωή.

Να μη ξεχνάμε να βλέπουμε πίσω από τις ταμπέλες, εκεί μας περιμένουν καρδιές που αξίζουν να αγαπηθούν, να αγκαλιαστούν και να ζήσουν όπως τους αξίζει.

Η Θάλεια Μπαρλαγιάννη είναι δασκάλα ειδικής αγωγής με μεταπτυχιακό στην ειδική αγωγή.
efthaliabarlagianni@gmail.com
Πηγή: eleftheria.gr

Είναι βέβαιο ότι η πρώτη μέρα στο σχολείο για πολλούς μικρούς μαθητές αλλά και τους γονείς τους είναι συχνά μια κατάσταση έντονα συναισθηματικά φορτισμένη.

Πολλές φορές τα μικρά παιδιά μπορεί να νιώσουν μεγάλο άγχος και φόβο... μπορεί να κλάψουν, να θυμώσουν, ακόμα και να αρνηθούν να πάνε σχολείο!

Το άγχος αποχωρισμού και η πρώτη μέρα στο σχολείο

Η πρώτη ημέρα στο σχολείο είναι πραγματικά μια σημαντική στιγμή για το παιδί και συνδέεται με αυτό που ονομάζουμε «άγχος αποχωρισμού».
Τι είναι όμως το άγχος αποχωρισμού;

Ουσιαστικά αναφέρεται σ' εκείνο το αναπτυξιακό στάδιο όπου το παιδί νιώθει φόβο και άγχος γιατί αναγκάζεται να αποχωριστεί το γονιό του.

Ο λόγος που τα μικρότερα παιδιά νιώθουν αυτό το «άγχος αποχωρισμού» το οποίο μπορεί να εκδηλωθεί με κλάματα, φόβο, διαμαρτυρίες και θυμό, είναι ότι δεν έχουν ακόμα μία δομημένη αίσθηση αυτού που ονομάζουμε «μονιμότητα του αντικειμένου».

Όσο πιο μικρά είναι τα παιδιά, τόσο πιο έντονα αισθάνονται πως όταν αποχωρίζονται κάτι ή κάποιον, όταν δηλαδή εκείνος δεν είναι παρών και δεδομένος στις αισθήσεις τους, έχει χαθεί από τη ζωή τους.

Αυτό λοιπόν, σε συνδυασμό με το ότι δεν έχει δομηθεί ακόμα μια πιο ολοκληρωμένη αίσθηση του χρόνου, δημιουργεί τον φόβο ότι αν ο γονιός φύγει, μπορεί και να μην ξαναγυρίσει.

Αυτός είναι και ένας λόγος που συχνά τα παιδιά μπορεί πραγματικά να γραπώνονται από τον γονιό για να τον εμποδίσουν να φύγει.

Η αίσθηση του χρόνου και της «μονιμότητας του αντικειμένου», ακόμη και αν κάποιος δεν βρίσκεται στο οπτικό μας πεδίο, αναπτύσσεται στα παιδιά σταδιακά μετά το 14ο μήνα.

Ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να προσέξουν οι γονείς λοιπόν είναι ότι όσο μικρότερο είναι το παιδί τόσο μικρότερος πρέπει να είναι ο χρόνος που θα αποχωρίζεται τους γονείς και τόσο πιο σύντομα θα πρέπει να γίνεται η επανασύνδεση.

Όσο το παιδί μεγαλώνει ο χρόνος αυτός μπορεί σταδιακά να αυξάνει.

Η απαραίτητη ασφάλεια, ακόμη κι όταν ο γονιός δεν είναι εκεί

Ένα παιδί ξεκινά το σχολείο σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία.

Σε κάθε περίπτωση όμως ένα τόσο σημαντικό γεγονός αποχωρισμού, όπως η πρώτη ή οι πρώτες ημέρες στο σχολείο θα φέρει στην επιφάνεια συναισθήματα άγχους που σχετίζονται με την προσωρινή απώλεια του γονιού.

Περιμένουμε ότι ένα παιδί που έχει αναπτύξει έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό με τον γονιό του και που έχει περάσει σταδιακά από αυτήν την εμπειρία του αποχωρισμού και της επανασύνδεσης όλα τα προηγούμενα χρόνια, αναμένεται ότι τελικά θα καταφέρει να χειριστεί το άγχος και να ρυθμίσει το συναίσθημά του.

Έτσι λοιπόν μερικοί από τους βασικούς στόχους στο προ-νήπιο και στο νήπιο, ακόμα ίσως και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, είναι να μπορέσουν τελικά τα παιδιά να διατηρήσουν μια αίσθηση ασφάλειας όταν αποχωρίζονται τον γονιό, να καταφέρουν να χειριστούν το άγχος του αποχωρισμού, να μπορέσουν να ζήσουν για κάποιο χρονικό διάστημα με την υπόσχεση της επανασύνδεσης με το γονιό και να ξεκινήσουν σιγά-σιγά να λειτουργούν πιο ανεξάρτητα.

Αυτή βέβαια είναι μια διαδικασία που συχνά μπορεί να είναι κάπως δύσκολη και που ενδέχεται να πάρει κάποιο χρόνο.

Οι υποψίες των γονιών, όταν ένα παιδί δεν αντιδρά ή αντιδρά υπερβολικά

Πολύ σημαντική στιγμή είναι η επανασύνδεση του παιδιού με το γονιό.

Ένα παιδί που έχει αναπτύξει έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό με τον γονιό του είναι πιθανό να τρέξει, ίσως κλαίγοντας, στην αγκαλιά της μαμάς του όταν τη δει, όμως πολύ γρήγορα θα ηρεμήσει,  θα νιώσει καλά και θα έχει και πάλι όρεξη να παίξει και να εξερευνήσει το περιβάλλον γύρω του.

Η αγκαλιά, η φωνή και τα λόγια του γονιού θα το έχουν παρηγορήσει και θα το έχουν γεμίσει ξανά με μια αίσθηση ασφάλειας και αυτοπεποίθησης.

Έτσι σταδιακά θα μπορέσει να ζήσει με την υπόσχεση της επανασύνδεσης με τον γονιό.

Αντίθετα, ένα παιδί που πότε δε θα εκφράσει κάποια δυσφορία όταν αποχωρίζεται το γονιό και που δεν θα αναζητήσει την αγκαλιά ή την παρηγοριά όταν επανασυνδεθεί μαζί του, δεν είναι απαραίτητο ότι αισθάνεται και καλά.

Στην πραγματικότητα ενδέχεται να βιώνει μεγάλο άγχος το οποίο δεν μπορεί να εκφράσει και έτσι το καταπνίγει.

Ένα τέτοιο παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να έρθει σε επαφή με το συναίσθημα του και αυτό είναι σημαντικό να το δούμε.

Το ίδιο όμως μπορεί να συμβαίνει και με ένα άλλο παιδί το οποίο δεν θα καταφέρει να ηρεμήσει εύκολα μετά την επανασύνδεση με τον γονιό, αλλά θα συνεχίσει να είναι πολύ φοβισμένο ή θυμωμένο.

Και σε αυτή την περίπτωση ενδέχεται να έχει δυσκολία στην ρύθμιση του συναισθήματός του.
Όλα τα παιδιά δεν είναι ίδια ή κάθε παιδί είναι διαφορετικό

Έτσι περιμένουμε ότι κάθε παιδί θα αντιδράσει διαφορετικά, κυρίως βάσει της προηγούμενης εμπειρίας του πάνω σε θέματα αποχωρισμού και επανασύνδεσης και του τρόπου που έχει μάθει να διαχειρίζεται παρόμοιες καταστάσεις.

Αν και γνωρίζουμε ότι το οικογενειακό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στις παραπάνω διεργασίες, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε και το στοιχείο της ιδιοσυγκρασίας κάθε παιδιού.

Κάποια παιδιά επιδεικνύουν μεγαλύτερη αντίσταση στο stress από κάποια άλλα, πράγμα που σημαίνει ότι θα αντιμετωπίσουν πιο ομαλά ζητήματα αποχωρισμού και επανασύνδεσης, μεταξύ άλλων και την πρώτη ημέρα στο σχολείο.

Τρόποι να βοηθήσετε το παιδί στην πρώτη μέρα στο σχολείο

Μερικοί τρόποι με τους οποίους μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να χειριστεί το άγχος αποχωρισμού τις πρώτες ημέρες στο σχολείο:

1. Μια/δυο εβδομάδες πριν την έναρξη της πρώτης ημέρας προγραμματίστε μερικές επισκέψεις στο σχολείο. Αν υπάρχει η δυνατότητα να μπείτε νωρίτερα στο σχολείο, δείξτε στο παιδί σας την τάξη του, γνωρίστε μαζί τη δασκάλα του, δείξτε του που είναι η τουαλέτα, κάντε μια βόλτα στο χώρο που θα παίζει στα διαλείμματα. Αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, βρείτε κάποια αφορμή και απλώς περπατήστε μαζί έξω από το κτήριο του σχολείου. Όσο περισσότερο χρόνο περάσετε στους χώρους του σχολείου πριν την πρώτη ημέρα, τόσο ευκολότερη θα είναι και η μετάβαση.

2. Αν υπάρχει η δυνατότητα γνωρίστε κάποιο άλλο παιδί που ξέρετε ότι θα είναι στην ίδια τάξη με το δικό σας και καλέστε το στο σπίτι σας για να παίξουν και να γνωριστούν. Έτσι αν υπάρχει ήδη κάποιος φίλος, το παιδί ενδέχεται να νιώσει πιο άνετα την πρώτη ημέρα.

3. Μια καλή ιδέα προετοιμασίας για την πρώτη ημέρα στο σχολείο θα ήταν να παίξετε μαζί με το παιδί σας το «σχολείο». Μπορείτε να παίξετε ρόλους (role play) ή να χρησιμοποιήσετε κούκλες και αρκουδάκια, προκειμένου να αναπαραστήσετε τί κάνει ένα παιδί στο σχολείο, πως θα είναι η πρώτη ημέρα, πως θα είναι η στιγμή του αποχωρισμού κλπ.

4. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να μπορούν να καθρεφτίσουν το συναίσθημα του παιδιού τους. Αν παραδείγματος χάρη το παιδί κλαίει, μπορείτε να πείτε: «βλέπω ότι τα ματάκια κλαίνε, καταλαβαίνω ότι νιώθεις στεναχωρημένος». Είναι σημαντικό οι γονείς να δείξουν στο παιδί τους «πώς είναι να βάζεις σε λόγια αυτά που αισθάνεσαι».

5. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να περάσουν στο παιδί το μήνυμα ότι επιτρέπεται να έχουμε και δυσάρεστα συναισθήματα (όπως στεναχώρια ή θυμό) και ότι οι ίδιοι, ως γονείς, μπορούν να αντέξουν το βάρος των συναισθημάτων του παιδιού. Έτσι αντί να πείτε: «έλα τώρα, μην κλαις, δεν φοβάσαι στ’ αλήθεια, είσαι μεγάλο παιδί πια», είναι πολύ προτιμότερο να αποδεχτείτε το συναίσθημά του παιδιού λέγοντας: «μερικές φορές είναι δύσκολο όταν φεύγει η μαμά. Μπορεί να νιώσεις λιγάκι στεναχωρημένος» και να δώσετε μια μεγάλη αγκαλιά.

6. Σημαντικό είναι οι γονείς να καθησυχάσουν το παιδί δίνοντας του μια θετική προοπτική για την πρώτη ημέρα στο σχολείο. Ένας γονιός θα μπορούσε να πει: «ξέρω ότι τώρα είσαι στεναχωρημένος αλλά θα περάσεις πολύ όμορφα σήμερα» ή «ξέρω ότι τώρα είναι λιγάκι δύσκολο αλλά πολύ σύντομα θα γελάς και θα παίζεις με τα άλλα παιδάκια». Αν ένας γονιός εκφράσει με τη στάση του την πεποίθηση ότι το παιδί θα τα καταφέρει και ότι το σχολείο είναι ένα ασφαλές περιβάλλον, είναι πιθανό ότι και το παιδί θα αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια.

7. Ενημερώστε το παιδί από πριν για το πρόγραμμα που θα ακολουθήσει. Για παράδειγμα μπορείτε να πείτε: «θα παίξεις εδώ με τους φίλους σου και θα έρθω να σε πάρω μετά το μεσημεριανό φαγητό (αν π.χ. τα παιδιά τρώνε μεσημεριανό στο σχολείο)». Επειδή τα παιδιά αυτών των ηλικιών δεν έχουν ακόμα μια ανεπτυγμένη αίσθηση του χρόνου είναι καλό να είστε συγκεκριμένοι.

8. Πάντοτε να ενημερώνεται το παιδί σας ότι τώρα θα φύγετε. Αυτό θα βοηθήσει στην οικοδόμηση μιας σχέσης εμπιστοσύνης και θα κάνει το παιδί να νιώσει πιο ασφαλές.

9. Φτιάξτε μια ρουτίνα αποχωρισμού. Για παράδειγμα μπορείτε να πείτε: «τώρα θα σου διαβάσω μια ιστορία και μετά θα κάνουμε μια αποχαιρετιστήρια αγκαλιά», ή «και τώρα θα πούμε αντίο και θα κουνήσουμε τα χέρια μας πίσω από το παράθυρο». Έτσι το παιδί θα νιώσει ότι έχει κάποιον έλεγχο στη διαδικασία του αποχωρισμού.

10. Να είστε πάντοτε στην ώρα σας για να πάρετε το παιδί από το σχολείο, ειδικά τις πρώτες ημέρες. Αν το παιδί νιώσει ότι όντως θα έρχεστε την ώρα που υποσχεθήκατε είναι πιθανό ότι σταδιακά θα μπορεί να σας αποχωρίζεται πιο εύκολα.

11. Εξηγείστε στο παιδί τι θα κάνετε και πού θα είστε όση ώρα εκείνο θα είναι στο σχολείο. Μπορείτε να πείτε: «όσο εσύ θα είσαι στο σχολείο εγώ θα είμαι στη δουλειά», ή «θα πάω στην αρχή για ψώνια και μετά θα πάω στο σπίτι για να ετοιμάσω το φαγητό».

12. Είναι πολύ σημαντικό, όταν το παιδί γυρίσει στο σπίτι να ακούσετε με ειλικρινές ενδιαφέρον αυτά που έχει να σας διηγηθεί από την πρώτη ημέρα στο σχολείο και να ενισχύσετε την αφήγησή του κάνοντας πολλές διερευνητικές ερωτήσεις.

13. Είναι σημαντικό να δώσετε έμφαση και στα θετικά συναισθήματα που συνδέονται με το σχολείο. Έτσι μπορείτε να ρωτήσετε: «Ποια ήταν η καλύτερη στιγμή στο σχολείο; Τί σου άρεσε πιο πολύ από την τάξη σου; Με ποια παιδιά έπαιξες; Τι παιχνίδια παίξατε;».

Τα συναισθήματα των γονιών

Σε μια σχέση τα συναισθήματα και οι ανησυχίες δεν είναι μονόδρομες.

Περιμένουμε ότι τα παιδιά θα βιώσουν το άγχος του αποχωρισμού όμως αυτό δε σημαίνει ότι οι γονείς θα μείνουν αμέτοχοι σε αυτό.

Αντίθετα είναι φυσικό να νιώσουν κι εκείνοι άγχος. ίναι σημαντικό λοιπόν να εξετάσουν και οι ίδιοι τα δικά τους συναισθήματα σε σχέση με τον αποχωρισμό από το παιδί τους και να μην ξεχνούν ότι είναι αναμενόμενο να αισθανθούν κάποια ανησυχία ή στεναχώρια καθώς το μικρό παιδί μεγαλώνει.

Επιπλέον, τα βιώματα και οι εγγραφές που φέρει κάθε γονιός παίζουν και αυτά το ρόλο τους στο πως θα αντιμετωπίσει τις διαδικασίες αποχωρισμού και επανασύνδεσης του παιδιού του.  

Έτσι, σε κάποιες περιπτώσεις,οι εμπειρίες και οι μνήμες που έχει ένας γονιός από τη δική του παιδική ηλικία ενδέχεται να κάνουν τη διαδικασία αποχωρισμού πιο δύσκολη.

Προσπαθήστε λοιπόν να διερευνήσετε και τα δικά σας συναισθήματα και να επικεντρωθείτε στα θετικά σημεία αυτή της νέας εμπειρίας για το παιδί.

Πραγματικά το παιδί σας θα είναι πολύ διαφορετικό μετά το τέλος της πρώτης σχολικής χρονιάς.

Θα μπορεί να κρεμάσει το μπουφάν του στην κρεμάστρα μόνο του, θα μπορεί να μοιραστεί ένα παιχνίδι με έναν φίλο του, θα μπορεί να μιλάει για τα συναισθήματά του κλπ.

Η εμπειρία του με το σχολείο θα το βοηθήσει να κοινωνικοποιηθεί, να μάθει πως να εκφράζει τις επιθυμίες του και πως να λειτουργεί πιο ανεξάρτητα,.

Δεξιότητες δηλαδή που είναι βασικά συστατικά μιας ευτυχισμένης ζωής.

 

Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει ένα σαφές «ναι» ή «όχι» στο ερώτημα, απλώς ορισμένοι δείκτες που σχετίζονται με τη δομή της προσωπικότητας του παιδιού, του γονιού και με το περιεχόμενο της σχέσης τους.

Το ειδικό συμβολικό βάρος που αποκτά η έννοια του αποχωρισμού μέσα στη σχέση αυτή κατέχει κεντρικό ρόλο.

Τα περισσότερο έτοιμα για τον παιδικό σταθμό παιδιά τείνουν να:

*έχουν αυτοπεποίθηση, αναζητούν την κοινωνικοποίηση (π.χ. θέλουν την παρέα άλλων παιδιών),

*έχουν υψηλά επίπεδα ενέργειας, παίζουν μόνα τους και νιώθουν καλά με τον εαυτό τους,

*έχουν εκτεθεί σε μικρούς αποχωρισμούς από τους γονείς (λόγω εργασίας, ταξιδιών κ.λπ.) και έχουν προσαρμοστεί επιτυχώς σε αυτούς, νιώθουν συναισθηματική ασφάλεια με τους γονείς χωρίς να απειλούνται με τη φυσική τους απουσία

*και έχουν μάθει να προσαρμόζονται σε κανόνες και όρια.

Αντίθετα, στο προφίλ των παιδιών που ίσως δυσκολευτούν να αντέξουν τη μεγάλη αυτή αλλαγή περιλαμβάνονται χαρακτηριστικά όπως: *έντονη ταραχή και κλάμα όταν ο γονιός απομακρύνεται από κοντά τους,

*μεγάλη ανάγκη για διαβεβαίωση πριν από κάθε απόφαση,

*μειωμένη για την ηλικία του παιδιού αυτονομία της κρίσης του,

*υψηλή εξάρτηση ανάμεσα στον γονιό και στο παιδί,

*χαμηλή αυτοεκτίμηση,

*υπερπροστατευτικότητα,

*τάσεις αποφυγής.

Και οι ίδιοι οι γονείς όμως είτε θα βοηθήσουν είτε θα σαμποτάρουν την προσαρμογή του παιδιού.

Στην πρώτη περίπτωση ο γονιός έχει αυτοπεποίθηση και ναι μεν λατρεύει το παιδί του αλλά η σχέση αυτή διέπεται από υγιή και ευδιάκριτα όρια, καθώς και από μια προσδοκία που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «πέτα με τα φτερά σου, εγώ είμαι εδώ όποτε και αν με χρειαστείς».

Στη δεύτερη περίπτωση ο γονιός είναι ο ίδιος ανασφαλής και βιώνει τους αποχωρισμούς στη ζωή με πολύ επώδυνο τρόπο, χωρίς να έχει επεξεργαστεί επαρκώς μέσα του τη δυσκολία αυτή.

Ως αποτέλεσμα ο γονιός αυτός άρρητα περνάει το μήνυμα στο παιδί του ότι «πέτα με τα φτερά τα δικά μου αλλά επειδή ακόμη σε χρειάζομαι και με χρειάζεσαι γύρνα σε εμένα, εδώ είσαι πιο ασφαλής».

Επομένως η απάντηση στο ερώτημα αν το παιδί είναι έτοιμο για τον σταθμό θα εξαρτηθεί περισσότερο από την καταλληλότητα του γονιού να διαχειριστεί επιτυχώς τις πολυσήμαντες έννοιες της αυτονομίας, των ορίων και της ελευθερίας του εαυτού του και κατ’ επέκταση του παιδιού του.

Έτοιμος γονιός σημαίνει και έτοιμο παιδί και αντίστροφα!

Οι ξέγνοιαστες μέρες των καλοκαιρινών διακοπών δυστυχώς φτάνουν στο τέλος τους και ακολουθεί η επιστροφή στα θρανία και στις σχολικές δραστηριότητες.

Το ξεκίνημα και η επιστροφή στο σχολείο είναι μια διαδικασία που απαιτεί οργάνωση και μια μικρή προσπάθεια από εμάς για να την κάνουμε όσο το δυνατόν πιο εύκολη για το παιδί μας!

Ας δούμε λοιπόν με ποιους τρόπους μπορούμε να το βοηθήσουμε να προσαρμοστεί:

Συζήτηση: 

Ακόμα κι αν προσπαθήσετε να εξηγήσετε στο παιδάκι σας τι ακριβώς θα συμβεί εκεί που θα πάει, θα δυσκολευτεί να το καταλάβει.

Ο παιδικός σταθμός είναι κάτι απόλυτα καινούργιο στη ζωή του και αφού δεν έχει προηγούμενες παραστάσεις, η σύγκριση και η κατανόηση δεν είναι εφικτές.

Παρ'όλα αυτά μια κουβεντούλα μαζί του που θα του εξηγήσετε τους λόγους που πρέπει να πάει στο σχολείο είναι πολύ χρήσιμη για την προετοιμασία του.

Εξοικείωση με τον χώρο: 

Μια πολύ καλή κίνηση είναι να το πάτε από κοντά να δει και να γνωρίσει το σχολείο.

Γνωρίστε το στη δασκάλα, στα υπόλοιπα παιδάκια και δείξτε του τα παιχνίδια.

Η επίσκεψη αυτή μπορεί να γίνει ένα μήνα πριν αρχίσει το σχολείο.

Ενθάρρυνση και εμπιστοσύνη: 

Πρέπει να δείχνετε στο μικρούλι σας ότι είστε πολύ χαρούμενη και ενθουσιασμένη που θα πάει σχολείο, ότι έχετε εμπιστοσύνη να το αφήσετε εκεί και ότι είστε σίγουρη πως θα του αρέσει και θα περνάει υπέροχα εκεί.

Το παιδάκι νιώθει ότι οι γονείς του είναι αυτοί που έχουν επιλέξει το συγκεκριμένο χώρο, και αφού έχουν εμπιστοσύνη να το αφήσουν εκεί, θα εμπιστευτεί το καινούργιο του περιβάλλον πιο εύκολα και το ίδιο.

Υπομονή: 

Το παιδάκι σας χρειάζεται κάποιο χρόνο να προσαρμοστεί στην καινούργια καθημερινότητα και κάθε παιδί αντιδρά διαφορετικά. ίσως λοιπόν να χρειαστεί να μείνετε κάποιες μέρες παραπάνω κοντά του, ώσπου να νιώσει σιγουριά στο καινούργιο του περιβάλλον.

Σεβασμός: 

Πρέπει να σεβαστείτε το ρυθμό προσαρμογής του παιδιού σας και να δείξετε κατανόηση και σεβασμό στους φόβους, στις αγωνίες, στα συναισθήματα και στους προβληματισμούς του. Με ειλικρίνεια και προσοχή προσπαθήστε να το βοηθήσετε.

Να έχετε πάντα στο μυαλό σας ότι η υπερβολική προστασία δε βοηθάει και αντίθετα αν προσπαθήσετε να ξεγλιστρήσετε, το παμπόνηρο πλασματάκι σας θα το καταλάβει αμέσως και θα νιώσει ότι το εγκαταλείπετε ή θα αισθανθεί προδομένο.

Συνέπεια: 

Μην αργήσετε να το πάρετε ποτέ από το σχολείο. Αν όλα τα παιδάκια φύγουν και μείνει τελευταίο θα αισθανθεί εγκαταλειμμένο και θα έχει συνέχεια το φόβο ότι μπορεί να ξαναγίνει. Είναι μια πολύ άσχημη εμπειρία για εκείνο και δύσκολα φεύγει από το μυαλουδάκι του.

Ψυχραιμία: 

Ακόμα κι αν το μικρούλι μας κλαίει, χτυπιέται και ουρλιάζει τις πρώτες μέρες που πρέπει να σας αποχωριστεί και αρνείται κατηγορηματικά να πάει στο σχολείο, εσείς το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να εφοδιαστείτε με πολύ ψυχραιμία και να προσπαθήσετε να το καθησυχάσετε.

Σταθερότητα και επιμονή: 

Αφού συζητήσετε και αποφασίσετε από κοινού με τον σύντροφό σας ότι πρέπει να το στείλετε στον παιδικό σταθμό όσο έντονη και να είναι η αντίδραση του παιδιού σας δεν πρέπει ποτέ να αλλάξετε την απόφασή σας. Τ

α πισωγυρίσματα και η αμφιβολία από την πλευρά σας θα φέρουν πολύ αρνητικά αποτελέσματα στην προσπάθεια προσαρμογής του.

Με την δική σας σταθερότητα και επιμονή θα δείτε ότι θα προσαρμοστεί γρήγορα στις καινούργιες συνθήκες και θα καταφέρει να ενταχθεί στο νέο κοινωνικό περιβάλλον.

«Βία» με τη μορφή πρώιμων επιθετικών συμπεριφορών που μπορούν να εξελιχθούν σε εκφοβισμό στην πορεία των χρόνων συναντάται στα νηπιαγωγεία σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας τον Μάιο και τον Ιούνιο 2015.

Η έρευνα με τίτλο «Διερεύνηση σύγχρονων όψεων της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο» διενεργήθηκε από το Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου – Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου στο πλαίσιο επιμορφωτικού εκπαιδευτικού ενημερωτικού υλικού και προγράμματος σπουδών επιμόρφωσης» με Αναθέτουσα Αρχή την Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Εκπαιδευτικών Δράσεων του υπουργείου Παιδείας.

Στο πλαίσιο της έρευνας διενεργήθηκαν 25 συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων που υπηρετούν σε σχολεία της Αττικής και 23 συνεντεύξεις με γονείς μαθητών όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων σε σχολεία της Αττικής.

Όπως διαπιστώνεται από τις εμπειρίες τόσο των γονέων όσο και των εκπαιδευτικών, τα φαινόμενα εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο στις επιμέρους βαθμίδες εκπαίδευσης και σε γενικές γραμμές η σοβαρότητα των περιστατικών τείνει να κλιμακώνεται με την ηλικία.

*Στο νηπιαγωγείο

η «βία» συναντάται με τη μορφή πρώιμων επιθετικών συμπεριφορών που μπορούν να εξελιχθούν σε εκφοβισμό στην πορεία των χρόνων, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και σωστά.

*Στο δημοτικό σχολείο

οι πιο συνηθισμένες εκφάνσεις εκφοβισμού αφορούν στη λεκτική βία, στην περιθωριοποίηση μαθητών/ μαθητριών και στην άσκηση πίεσης και μικρο-εκβιασμών.

*Στο γυμνάσιο

τα φαινόμενα εκφοβισμού εστιάζουν στην εμφάνιση και σε θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική ταυτότητα και το φύλο, ενώ συχνά εκφράζονται με σωματική βία και δεν λείπουν φαινόμενα ηλεκτρονικού εκφοβισμού.

*Στο λύκειο

η βία και ο εκφοβισμός εκφράζονται εντονότερα σε σχέση με τις άλλες βαθμίδες και λαμβάνουν τη μορφή πειραγμάτων αλλά και ωμής βίας σε αρκετές περιπτώσεις.

Το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον λειτουργούν καθοριστικά στην διαμόρφωση των συμπεριφορών που θα εκδηλώσει ο κάθε μαθητής.

Ειδικότερα για το σχολικό περιβάλλον, και οι δύο ομάδες υποστηρίζουν ότι ένα σχολικό περιβάλλον που εμπνέει αίσθηση ασφάλειας στα παιδιά λειτουργεί ανασταλτικά στην εκδήλωση φαινομένων εκφοβισμού.

Αναντίρρητα, η συνεργασία σχολείου και οικογένειας αναγνωρίζεται ως καθοριστικής σημασίας η οποία μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά στην έγκαιρη αντιμετώπιση και πρόληψη του φαινομένου.

Η έρευνα κατέγραψε μια σειρά από πρωτοβουλίες και καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση της βίας και του εκφοβισμού στις σχολικές μονάδες.

Οι καλές πρακτικές έχουν βιωματικό χαρακτήρα και αφορούν στην ενημέρωση, στην ευαισθητοποίηση όλων των εμπλεκομένων, στην επιμόρφωση, και στην ενεργό συμμετοχή των παιδιών προκειμένου να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν περιστατικά ενδοσχολικής βίας.

Δεν καταγράφονται ωστόσο μηχανισμοί για τη διάδοση και τη διάχυση των καλών πρακτικών μεταξύ των σχολείων και των εκπαιδευτικών.

Προκειμένου να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

*Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε φαινόμενα βίας και εκφοβισμού.

*Διαμόρφωση κοινών βημάτων και πρωτοκόλλων χειρισμού περιστατικών βίας και εκφοβισμού σε όλα τα σχολεία.

*Έμφαση σε δράσεις κατά του εκφοβισμού στις χαμηλές βαθμίδες εκπαίδευσης, ιδίως στο δημοτικό σχολείο με συστηματικές δράσεις ευαισθητοποίησης των παιδιών.

*Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανάπτυξη δράσεων ευαισθητοποίησης και πρόληψης με βιωματικό χαρακτήρα.

*Διαμόρφωση ισορροπημένου προγράμματος στο πλαίσιο του σχολείου που να επιτρέπει τη δημιουργική απασχόληση των παιδιών όλων των ηλικιών.

*Καθιέρωση δραστηριοτήτων όπως κινηματογραφική βραδιά, σκάκι, θεατρικά παιχνίδια κλπ.

*Δημιουργία και στελέχωση υποστηρικτικών δομών σε όλα τα σχολεία.

*Δημιουργία συμβουλευτικού σταθμού νέων με ψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό, ανθρώπους που μπορούν να κάνουν δουλειά πρόληψης στο σχολείο.

*Ενίσχυση της συνεργασίας με τους γονείς, ενεργοποίηση των Συλλόγων Γονέων και ανάπτυξη δράσεων για τους γονείς.

*Λειτουργία ομάδων γονέων με συμμετοχή και εκπαιδευτικών ώστε να υπάρξει επικοινωνία.

*Δημιουργία μηχανισμών για τη διάδοση των καλών πρακτικών και της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί είτε μέσω ιστοσελίδων είτε μέσω διασχολικών ή θεματικών εκδηλώσεων.

*Ενημέρωση και συζήτηση με τα παιδιά σε σταθερή βάση.

Όλοι μας θέλουμε να μάθουμε στο παιδάκι μας να μοιράζεται τα πράγματα του.

Ωστόσο αυτό δεν είναι και πολύ εύκολο εγχείρημα, ειδικά όταν είναι το μοναδικό παιδί και δεν έχει συνηθίσει να μοιράζεται τα πράγματα του ούτε καν με το αδερφάκι του.

Μια καλή δοκιμασία είναι όταν μας επισκέπτονται φίλοι στο σπίτι και το παιδάκι μας συνήθως αρνείται πεισματικά να μοιραστεί τα παιχνίδια του.

Ασφαλή Φύλαξη

Μια καλή ιδέα είναι, σε περίπτωση που περιμένετε καλεσμένους στο σπίτι, να φυλάξετε κάπου τα αγαπημένα του παιχνίδια. Επιλέξτε ένα μέρος στο οποίο θα έχει εύκολη πρόσβαση, όπως για παράδειγμα σε ένα ντουλάπι του δωματίου του για να μπορεί ανά πάσα στιγμή να ελέγχει ότι βρίσκονται στη θέση τους.

Φροντίστε να γνωρίζουν οι καλεσμένοι σας ότι η πρόσβαση στο συγκεκριμένο ντουλάπι είναι απαγορευτική και ότι μπορούν να παίξουν με όλα τα υπόλοιπα παιχνίδια! Εφόσον φύγουν οι καλεσμένοι, επιβραβεύστε το παιδί σας που μοιράστηκε με τα άλλα παιδάκια τα υπόλοιπα παιχνίδια και ήταν αρκετά ώριμο που πρόσεξε τα πράγματα του.

Σύμφωνα με τον δικό του τρόπο

Αφήστε το παιδάκι σας να λειτουργήσει με τον δικό του τρόπο χωρίς πιέσεις και γρήγορες απαιτήσεις. Κάποιοι κανόνες όμως σύμφωνα με τα δικά μας όρια θα έκαναν τα πράγματα πολύ πιο εύκολα.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αφήσετε το παιδί σας να πιστέψει ότι μπορεί να έχει πάντα αυτό που θέλει.

Συμβιβασμός

Αντί να λέμε "Όχι" ή "Δεν πρέπει να το κάνεις αυτό" είναι πολύ καλύτερο να πούμε "Μπορείς να τα καταφέρεις με λίγη προσπάθεια και λίγο χρόνο" ή "Τι θα έλεγες να το βάλουμε στο πρόγραμμα και να το προσπαθήσουμε από την επόμενη εβδομάδα;"

Αν προσεγγίσετε το παιδάκι σας θετικά είναι πολύ πιο εύκολο να αποφύγετε το ξέσπασμά του και τελικά να σας ακούσει.

Έξυπνες κινήσεις

Σίγουρα όλοι έχουμε πει στο παιδάκι μας τη φράση "Βιάσου, έχουμε ήδη αργήσει"

Ο γρήγορος τρόπος δεν είναι πάντα και ο έξυπνος τρόπος. Μπορεί να οδηγήσει σε περιττό άγχος γιατί η αντίδραση αυτή από την πλευρά σας, αντικατοπτρίζεται στο παιδάκι ως ξέσπασμα.

Οπλιστείτε με υπομονή

Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι κάθε έργο που διενεργούν τα παιδάκια γίνεται σε «μισή ταχύτητα» από αυτή που περιμένουμε. Ως εκ τούτου είναι πιθανό να χρειάζονται διπλάσιο χρόνο.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία δεν πρέπει να μη ξεχνάμε εμείς οι γονείς ότι πολλές φορές η εγωιστική ή η υποχωρητική συμπεριφορά είναι μίμηση της δικής μας στάσης απέναντι στα πράγματα και τους ανθρώπους.

Δώστε παραδείγματα

Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να παραθέσετε στο παιδάκι σας παραδείγματα από τη δικιά σας ζωή. Τα παιδιά λατρεύουν να ακούν τι συνηθίζατε να κάνετε όσο ήσασταν παιδί. Όταν τους πείτε ότι αγαπούσατε να μοιράζετε πράγματα και τα παιχνίδια σας με άλλα παιδάκια , θα πράξουν κι εκείνα το ίδιο.

Δώστε το καλό παράδειγμα μοιράζοντας τα πράγματά σας και βοηθώντας άλλους ανθρώπους.

Βλέποντας το παιδάκι σας ότι βοηθάτε άλλους ανθρώπους και με την πρώτη ευκαιρία δίνετε πράγματα που δεν χρειάζεστε σε άλλους που τα έχουν ανάγκη, είναι σίγουρο πως θα ακολουθήσει τα βήματα σας.

Συγκεκριμένα με την ανάγνωση ενός παιδικού βιβλίου, το παιδί αναπτύσσει τις γλωσσικές του ικανότητες και βάζει γερές βάσεις που θα το βοηθήσουν αργότερα στη διαδικασία της ανάγνωσης και γενικότερα της μάθησης.

Επίσης, η διαδικασία ανάγνωσης ενός βιβλίου με το παιδάκι σας είναι μια πολύ ευχάριστη δραστηριότητα, η οποία φέρνει το γονιό με το παιδί ακόμα πιο κοντά και δημιουργείτε μια όμορφη και ζεστή σχέση.

Το παιδάκι σε αυτή την ηλικία συνήθως δεν είναι ικανό να προσέξει τα πράγματά του.

Για το λόγω αυτό προτιμήστε να αγοράσετε βιβλία με χοντρές σελίδες που να αντέχουν στην κακομεταχείρηση.

Τα βιβλία επίσης με τις μεγάλες και εντυπωσιακές εικόνες και τα μικρά κείμενα τραβούν περισσότερο το ενδιαφέρον του παιδιού και είναι πιο ευχάριστα στην ανάγνωση.

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία παιδικών βιβλίων στα βιβλιοπωλεία και σε καταστήματα παιχνιδιών:

Βιβλία που περιγράφουν με χαρούμενες εικόνες και απλά λογάκια παιδικές ιστορίες, βιβλία που με έξυπνες και ευχάριστες διαδικασίες μαθαίνουν τους αριθμούς, τα γράμματα, τα ζωάκια κ.τ.λ., το πρώτο του λεξικό και μικρά παραμυθάκια με χαριτωμένους ήρωες.

Αγαπημένα βιβλία για τα παιδιά είναι επίσης αυτά που περιέχουν κρυμμένες εικόνες, μαγνητάκια, σχήματα, αυτοκόλλητα και τα βιβλία με ήχους και φωνές ζώων.

Είναι καλό να προγραμματίσετε σε καθημερινή βάση να διαβάζετε με το παιδάκι σας και καλύτερα να ορίσετε μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας. Συνήθως η καλύτερη ώρα είναι το βραδάκι πριν από τον ύπνο ή το πρωί στο κρεβατάκι του.

Οποιαδήποτε όμως στιγμή της ημέρας σας ζητήσει να του διαβάσετε ένα παραμυθάκι μη το αρνηθείτε.

Αντίθετα, ποτέ μην το πιέσετε όταν φαίνεται ότι δυσανασχετεί και όταν σας δείχνει πως σας ακούει με δυσκολία.

Το παιδάκι πρέπει να συμμετέχει στη διαδικασία του διαβάσματος. Να σας δείχνει πού είναι η γατούλα, πώς κάνει το σκυλάκι και να γνωρίζει μέσα από το βιβλίο καινούργια αντικείμενα, χαρακτήρες και ιδέες.

Προσπαθήστε να είστε ελκυστικοί, ευφάνταστοι και δημιουργικοί αλλάζοντας τις λέξεις και απλοποιώντας τα νοήματα.

Σημαντικό είναι επίσης να μην είστε μονότονοι, αλλά πολύ εκφραστικοί περιγράφοντας παραστατικά μια ιστορία και αλλάζοντας τον τόνο της φωνής σας.

Να φροντίσετε να είστε σύντομοι.

Το παιδάκι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στο ίδιο αντικείμενο για πολλή ώρα, θέλει να κινείται, δεν έχει καιρό για χάσιμο, το περιμένουν τόσα παιχνίδια και προκλήσεις.

Φροντίστε λοιπόν να φτάσετε σύντομα στο τέλος γιατί το κοινό σας ανυπομονεί.

Σιγά σιγά θα αρχίσει να αποκτάει κάποια αγαπημένα βιβλία και θα απολαμβάνει να του τα διαβάζετε ξανά και ξανά.

Σε όλα τα παιδάκια όταν μια ιστορία τους κάνει εντύπωση θέλουν να την ακούν πολλές φορές τη μέρα.

Εξ' άλλου η επανάληψη είναι η μητέρα της μάθησης!

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η κατάλληλη περίοδος για να βάλετε τα πρώτα όρια είναι λίγο πριν το τέλος του πρώτου χρόνου.

Να μάθει ότι η μαμά του του ανήκει αλλά του λέει και "όχι", να καταλάβει τι επιτρέπεται και τη απαγορεύεται και να αρχίσει να βιώνει τον πρώτο περιορισμό των επιθυμιών του.

Τα μαθήματα πειθαρχίας θα πρέπει να στηρίζονται στην αγάπη και στην υπομονή και όχι στην αυστηρότητα.

Το σημαντικότερο είναι να καταλάβει για πιο λόγο δεν πρέπει να κάνει αυτό που θέλει, να καταλάβει την έννοια του όχι με παραδείγματα.

Εμείς σας δίνουμε μερικές συμβουλές για να κατανοήσει τις βασικές αρχές τις πειθαρχίας:

- Χρειάζεται αυστηρότητα όταν το μωράκι σας κάνει κάτι που θεωρείτε επικίνδυνο. Να του δείξετε ότι αυτό που λέτε το εννοείτε.

- Να είστε σταθεροί σε ότι του απαγορεύετε και να μην αλλάζετε γνώμη για κάποιο όχι που του είπατε. Το "όχι" θα πρέπει να ισχύει και για σήμερα και για αύριο και για έναν μήνα μετά.

- Οι απαγορεύσεις να ισχύουν και για τους 2 γονείς. Συζητήστε μεταξύ σας και θέστε όρια από κοινού έτσι ώστε να μην ακούει το μωράκι "όχι" από τη μαμά και "ναι" από τον μπαμπά.

- Αποφύγετε τα πάρα πολλά ΄"όχι" και "μη". Δεν ωφελεί και χάνουν την αποτελεσματικότητα τους. Βάλτε προτεραιότητες στις απαγορεύσεις σας και φροντίστε να τις τηρήσετε.

- Συνήθως όταν απαγορεύουμε κάτι θα πρέπει να το αντικαταστήσουμε με κάτι άλλο και να προτείνουμε μια εναλλακτική λύση. Χωρίς βέβαια υπερβολές και με κάτι άλλο αντίστοιχα απαγορευμένο.

- Να ανταμείβετε το μωράκι σας όταν σας ακούει. Με αυτό τον τρόπο του δείχνετε ότι εκτιμάτε την καλή συμπεριφορά του. Αυτό δε σημαίνει ότι η ανταμοιβή θα πρέπει να είναι αποκλειστικά ένα υλικό αγαθό αλλά ένα μπράβο που κρύβει ενθουσιασμό και ενθάρρυνση με μια αγκαλιά είναι αρκετό.

- Η απαγόρευση θα πρέπει να στρέφεται εναντίον της συγκεκριμένης πράξης και όχι εναντίον του παιδιού.

Αν κάνει μια τεράστια ζημιά και σπάσει κάτι στο σπίτι εξηγήστε του ότι αυτό που έκανε είναι λάθος.

Μη χρησιμοποιήσετε εκφράσεις όπως " Κακό παιδί", "Αμάν τι έκανες".

Τέτοιες αντιδράσεις οδηγούν σε αναποτελεσματικά μαθήματα πειθαρχίας.

Ο τόνος της φωνής σας θα πρέπει να είναι ήπιος τόνος και να συνοδεύεται με ύφος αυστηρό και σταθερότητα. Καλύτερα να χρησιμοποιήσετε την έκφραση "Αυτό δεν έπρεπε να το σπάσουμε γιατί μου άρεσε πολύ! /Τώρα δεν θα το έχουμε πια γιατί δε προσέξαμε αρκετά. / Επειδή πολλά πράγματα σπάνε εύκολα είναι καλύτερο να μην τα πειράζουμε. /Άλλωστε μπορεί να χτυπήσεις και να πονάς μετά. / Μου υπόσχεσαι ότι θα προσέχεις περισσότερο;"

Έχει τονιστεί αρκετές φορές ότι η γραφή σαν δεξιότητα έρχεται σαν αποτέλεσμα άλλων βασικών ικανοτήτων οι οποίες είναι οι προϋποθέσεις για αυτή την τόσο σημαντική κατάκτηση.

Μια εξαιρετική άσκηση οπτικοκινητικού συντονισμού, κινητικότητας του καρπού, συγκέντρωσης και λεπτής κινητικότητας εμφανίζεται στο βίντεο και πρόκειται για ένα πάρα πολύ απλό παιχνίδι.

Το παιχνίδι "Βιδώνω το καπάκι"! μπορεί να γίνει με απλά υλικά που βρίσκουμε στο σπίτι και απασχολεί το παιδί ιδιαίτερα παιδαγωγικά.

Υλικά: αρκετά βαζάκια με καπάκια (διαφόρων μεγεθών), δυο κουτιά ή μπολ

Οδηγίες:

Όπως και στο βίντεο αρχικά τοποθετούμε τα καπάκια και τα βάζα μπροστά στο παιδί.

Προτρέπουμε να αρχίσει να δοκιμάζει να βιδώνει το σωστό καπάκι στο σωστό βαζάκι.

Η όλη διαδικασία χρειάζεται συγκέντρωση και θα είναι επιτυχημένη μετά από δοκιμές και "λάθη" τα οποία είναι απαραίτητα στοιχεία του παιχνιδιού.

Αφού τελειώσει και έχει βιδώσει όλα τα βάζα τότε ξεκινά να ξεβιδώνει και να διαχωρίζει τα καπάκια από τα βάζα σε διαφορετικά κουτιά.

Τα κύρια οφέλη είναι:

- λεπτή κινητικότητα και οπτικοκινητικός συντονισμός (βίδωμα-ξεβίδωμα)

- συγκέντρωση

- αυτοδιόρθωση

- αντιστοίχηση ένα προς ένα (ένα καπάκι για ένα βαζάκι),

- αντίληψη μεγέθους

- κατηγοριοποίηση (καπάκια σε ξεχωριστό χώρο από τα βαζάκια).

Tips:

Η αυτοδιόρθωση του παιδιού είναι πολύ σημαντική!

Επεμβαίνετε μόνο αν ξεφύγει κάτι από την αντίληψη του, υποδεικνύοντας διακριτικά το λάθος του για να το διορθώσει.

Η διαδικασία είναι χρήσιμο να ολοκληρωθεί όλη.

Απευθύνεται: Σε όλα τα παιδιά προσχολικής ηλικίας από 2,5 ετών.

Σε παιδιά με ανωριμότητα και ανάγκη για ενίσχυση των δεξιοτήτων που εξασκεί το παιχνίδι πχ. λεπτή κινητικότητα, συγκέντρωση.

Άσπα Μητρακάκη

Ειδική Παιδαγωγός - Κοινωνική Ανθρωπολόγος

ειδικευμένη στην αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών/δυσλεξίας

email: amitrakaki@gmail.com

http://dyslexiaathome.blogspot.gr/2012/06/tip.html

Συγκεκριμένα με την ανάγνωση ενός παιδικού βιβλίου, το παιδί αναπτύσσει τις γλωσσικές του ικανότητες και βάζει γερές βάσεις που θα το βοηθήσουν αργότερα στη διαδικασία της ανάγνωσης και γενικότερα της μάθησης.

Επίσης, η διαδικασία ανάγνωσης ενός βιβλίου με το παιδάκι σας είναι μια πολύ ευχάριστη δραστηριότητα, η οποία φέρνει το γονιό με το παιδί ακόμα πιο κοντά και δημιουργείτε μια όμορφη και ζεστή σχέση.

Το παιδάκι σε αυτή την ηλικία συνήθως δεν είναι ικανό να προσέξει τα πράγματά του.

Για το λόγω αυτό προτιμήστε να αγοράσετε βιβλία με χοντρές σελίδες που να αντέχουν στην κακομεταχείρηση.

Τα βιβλία επίσης με τις μεγάλες και εντυπωσιακές εικόνες και τα μικρά κείμενα τραβούν περισσότερο το ενδιαφέρον του παιδιού και είναι πιο ευχάριστα στην ανάγνωση.

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία παιδικών βιβλίων στα βιβλιοπωλεία και σε καταστήματα παιχνιδιών:

Βιβλία που περιγράφουν με χαρούμενες εικόνες και απλά λογάκια παιδικές ιστορίες, βιβλία που με έξυπνες και ευχάριστες διαδικασίες μαθαίνουν τους αριθμούς, τα γράμματα, τα ζωάκια κ.τ.λ., το πρώτο του λεξικό και μικρά παραμυθάκια με χαριτωμένους ήρωες.

Αγαπημένα βιβλία για τα παιδιά είναι επίσης αυτά που περιέχουν κρυμμένες εικόνες, μαγνητάκια, σχήματα, αυτοκόλλητα και τα βιβλία με ήχους και φωνές ζώων.

Είναι καλό να προγραμματίσετε σε καθημερινή βάση να διαβάζετε με το παιδάκι σας και καλύτερα να ορίσετε μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας.

Συνήθως η καλύτερη ώρα είναι το βραδάκι πριν από τον ύπνο ή το πρωί στο κρεβατάκι του.

Οποιαδήποτε όμως στιγμή της ημέρας σας ζητήσει να του διαβάσετε ένα παραμυθάκι μη το αρνηθείτε. Αντίθετα, ποτέ μην το πιέσετε όταν φαίνεται ότι δυσανασχετεί και όταν σας δείχνει πως σας ακούει με δυσκολία.

Το παιδάκι πρέπει να συμμετέχει στη διαδικασία του διαβάσματος. Να σας δείχνει πού είναι η γατούλα, πώς κάνει το σκυλάκι και να γνωρίζει μέσα από το βιβλίο καινούργια αντικείμενα, χαρακτήρες και ιδέες.

Προσπαθήστε να είστε ελκυστικοί, ευφάνταστοι και δημιουργικοί αλλάζοντας τις λέξεις και απλοποιώντας τα νοήματα. Σημαντικό είναι επίσης να μην είστε μονότονοι, αλλά πολύ εκφραστικοί περιγράφοντας παραστατικά μια ιστορία και αλλάζοντας τον τόνο της φωνής σας.

Να φροντίσετε να είστε σύντομοι. Το παιδάκι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στο ίδιο αντικείμενο για πολλή ώρα, θέλει να κινείται, δεν έχει καιρό για χάσιμο, το περιμένουν τόσα παιχνίδια και προκλήσεις.

Φροντίστε λοιπόν να φτάσετε σύντομα στο τέλος γιατί το κοινό σας ανυπομονεί.

Σιγά σιγά θα αρχίσει να αποκτάει κάποια αγαπημένα βιβλία και θα απολαμβάνει να του τα διαβάζετε ξανά και ξανά.

Σε όλα τα παιδάκια όταν μια ιστορία τους κάνει εντύπωση θέλουν να την ακούν πολλές φορές τη μέρα.

Εξ' άλλου η επανάληψη είναι η μητέρα της μάθησης!