Ο παιδίατρος-παιδονευρολόγος Μηνάς Καπετανάκης, διδάκτωρ Παιδονευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Lund της Σουηδίας και μέλος της Παιδονευρολογικής Εταιρείας Σουηδίας, εξηγεί ποια είναι αυτά τα ορόσημα, διευκρινίζοντας ότι οι ηλικίες που αναφέρονται στη συνέχεια είναι ενδεικτικές για την κατά μέσον όρο εκδήλωση των αντίστοιχων χαρακτηριστικών:  

Ηλικία 0 - 1 μηνός

Κινητική ανάπτυξη

1. Φέρνει τα χέρια σε μέση γραμμή, δηλαδή κοντά στα μάτια και το στόμα

2. Τα χέρια είναι αρχικά τον περισσότερο χρόνο σφιχτές γροθιές

3. Γυρίζει το κεφάλι και προς τις δύο πλευρές όταν είναι μπρούμυτα

4. Το κεφάλι «πέφτει» πίσω όταν ανασηκώνετε το παιδί, η ικανότητα στήριξης της κεφαλής είναι μέτρια

5. Το αντανακλαστικό του ξαφνιάσματος ή moro. Εκλύεται από έναν ξαφνικό δυνατό θόρυβο ή από απότομες κινήσεις, όπως όταν ξεντύνουμε το βρέφος τεντώνεται, εκτείνει συμμετρικά τα χέρια και τα πόδια, ανησυχεί ή κλαίει, και αμέσως μετά φέρνει γρήγορα τα χέρια και πόδια στη μέση γραμμή

6. Αντανακλαστικό (και όχι κοινωνικό) χαμόγελο

Αισθητηριακή ανάπτυξη (όραση, ακοή, όσφρηση, αφή)

1. Εστιάζει σε απόσταση ως και περίπου 30 εκατοστά

2. Τα μάτια κινούνται και συχνά μοιάζει να «αλληθωρίζει». Αναγνωρίζει οικείους ήχους και φωνές (η ακοή του είναι πλήρως ανεπτυγμένη ήδη)

3. Προτιμά ασπρόμαυρα σχέδια καθώς η έγχρωμη όραση δεν είναι ακόμα πλήρως ανεπτυγμένη, αλλά περισσότερο από όλα προτιμά τα πρόσωπα

4. Προτιμά τις γλυκές μυρωδιές και αναγνωρίζει τη μυρωδιά του μητρικού γάλακτος

5. Προτιμά τις απαλές επιφάνειες και τους ήπιους χειρισμούς

«Πηγή προβληματισμού για τους γονείς και αφορμή για συζήτηση με τον παιδίατρο είναι χαρακτηριστικά, όπως όταν δεν ανοιγοκλείνει τα βλέφαρα όταν του δείχνετε ισχυρό φως, δεν εστιάζει και δεν ακολουθεί 180 μοίρες ένα αντικείμενο κοντά στο πρόσωπό του, δεν κινεί συχνά τα άκρα του, μοιάζει πολύ χαλαρό κι αδύναμο, εμφανίζει συνεχή τρόμο της κάτω γνάθου, όταν δεν κλαίει, δεν ανταποκρίνεται σε έντονους ήχους, έχει αδύναμο ρούφηγμα και τρώει πολύ αργά.

»Βέβαια, ως προς το τελευταίο χαρακτηριστικό θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι το παιδί δεν τρώει πάντα με τον ίδιο ρυθμό», διευκρινίζει ο δρ Καπετανάκης.

Ηλικία 2 - 3 μηνών

Κινητικά ορόσημα

1. Ανασηκώνει το κεφάλι και το στήθος όταν βρίσκεται μπρούμυτα

2. Υποστηρίζει το στήθος με τα χέρια όταν βρίσκεται μπρούμυτα (ανασηκώνεται στους αγκώνες)

3. Τεντώνει τα πόδια και κλωτσά όταν βρίσκεται ανάσκελα

4. Ανοιγοκλείνει τις παλάμες. Τον περισσότερο χρόνο οι παλάμες είναι ανοικτές

5. Φέρνει τα χέρια στο στόμα και σπρώχνει αντικείμενα που κάνουν ήχο

6. Πιάνει με όλη την παλάμη, πιάνει παιχνίδια με τα δύο χέρια στη μέση γραμμή

Όραση και ακοή

1. Παρατηρεί πρόσωπα, και ακολουθεί κινούμενα αντικείμενα κατά 180 μοίρες

2. Αναγνωρίζει από απόσταση οικεία αντικείμενα και πρόσωπα

3. Σταδιακά χρησιμοποιεί τα μάτια και τα χέρια σε οπτικοκινητικό συγχρονισμό

4. Χαμογελά στον ήχο της φωνής σας

5. Στρέφει το κεφάλι προς τους ήχους και αρχίζει να μιμείται ήχους

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα

1. Αναπτύσσει κοινωνικό χαμόγελο

2. Ευχαριστιέται το παιχνίδι με άλλους ανθρώπους και διαμαρτύρεται όταν το παιχνίδι τελειώνει

3. Εκφράζεται περισσότερο με το πρόσωπο

4. Μιμείται κάποιες κινήσεις και εκφράσεις του προσώπου

Σύμφωνα με τον κ. Καπετανάκη, θα πρέπει να απευθυνθείτε στον παιδίατρο αν το παιδί:

• Δεν ανταποκρίνεται σε έντονους ήχους

• Δεν παρατηρεί τα χέρια του στους 2 μήνες

• Δεν χαμογελά στον ήχο της φωνής σας στους 2 μήνες 

• Δεν ακολουθεί με το βλέμμα κινούμενα αντικείμενα στους 2-3 μήνες

• Δεν χαμογελά στους ανθρώπους στους 3 μήνες

• Δεν πιάνει αντικείμενα με τα δύο χέρια στους 3 μήνες

• Δεν υποστηρίζει καλά το κεφάλι στους 3 μήνες

• Δεν απλώνει το χέρι για να πιάσει παιχνίδια στους 3-4 μήνες

• Δεν «μπαμπαλίζει» στους 3-4 μήνες

• Δεν κινεί το ένα ή και τα δύο μάτια προς όλες τις κατευθύνσεις ή αλληθωρίζει συνέχεια

• Δεν παρατηρεί καινούρια πρόσωπα.

Ηλικία 4 - 7 μηνών

Κινητικά ορόσημα

1. Ρολλάρει και προς τις δύο κατευθύνσεις (από μπρούμυτα ανάσκελα και αντίστροφα)

2. Κάθεται, δηλαδή έρχεται στην εδραία θέση, αρχικά με υποστήριξη και ύστερα χωρίς

3. Στηρίζει μέρος του βάρους του στα πόδια

4. Προσεγγίζει αντικείμενα με το ένα χέρι

5. Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο

6. Κρατά αντικείμενα με ολόκληρο το χέρι

Οπτικά ορόσημα

1. Ολοκληρώνεται η έγχρωμη όραση

2. Ωριμάζει η όραση απόστασης

3. Μπορεί να παρακολουθεί κινούμενα αντικείμενα

Λεκτικά ορόσημα

1. Γυρίζει στο άκουσμα του ονόματός του

2. Ανταποκρίνεται στο όχι

3. Αναγνωρίζει συναισθήματα από τον τόνο της φωνής

4. Ανταποκρίνεται στους ήχους κάνοντας ήχους

5. Χρησιμοποιεί την φωνή του για να εκφράσει χαρά ή δυσαρέσκεια

6. «Μπαμπαλίζει» με σύμφωνα

Γνωστικά ορόσημα

1. Βρίσκει αντικείμενα μερικώς καλυμμένα

2. Εξερευνά τα χέρια και το στόμα του

3. Προσπαθεί να πιάσει αντικείμενα που δεν φτάνει. Ψάχνει να βρει αντικείμενα που έχουν φύγει από το οπτικό του πεδίο

Κοινωνικά ορόσημα

1. Ευχαριστιέται το παιχνίδι

2. Ενδιαφέρεται για τον καθρέφτη

3. Είναι συχνά χαρούμενο

Θα πρέπει, όμως, να επικοινωνήσετε με τον παιδίατρο στην περίπτωση που το παιδί μοιάζει σφιγμένο, με συσπασμένους μύες ή πολύ χαλαρό, δεν μπορεί να κρατήσει το κεφάλι του ή τον κορμό του στην εδραία θέση, απλώνει μόνο το ένα χέρι, δεν θέλει να το αγκαλιάζετε, δεν δείχνει τρυφερότητα ή δεν χαίρεται όταν βρίσκεται με άλλους ανθρώπους», τονίζει ο δρ Καπετανάκης.

Το ίδιο και αν το ένα ή και τα δύο μάτια του κινούνται προς τα έξω, έχει ευαισθησία στο φως, δεν ανταποκρίνεται σε ήχους, δεν φέρνει αντικείμενα στο στόμα, δεν γυρίζει από μπρούμυτα ανάσκελα ή το ανάποδο στους 5 μήνες, δεν χαμογελά αυθόρμητα στους 5 μήνες, δεν γελά στους 6 μήνες, δεν προσπαθεί να φτάσει αντικείμενα στους 7 μήνες, δεν παρακολουθεί με το βλέμμα αντικείμενα και προς τις δύο κατευθύνσεις στους 7 μήνες, δεν προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή σας ή αν δεν «μπαμπαλίζει» στους 8 μήνες.

Ηλικία 8 - 12 μηνών

Κινητικά ορόσημα

1. Έρχεται και παραμένει σε καθιστή θέση χωρίς βοήθεια

2. Μπουσουλάει πάνω στην κοιλιά του, έρπει

3. Στέκεται όρθιο κρατώντας έπιπλα

5. Περπατάει κρατώντας έπιπλα κατά μήκος

6. Στέκεται στιγμιαία χωρίς να κρατιέται από πουθενά

7. Μπορεί να κάνει και λίγα βήματα χωρίς βοήθεια

Ορόσημα λεπτής κινητικότητας

1. Πιάνει αντικείμενα με τον δείκτη και τον αντίχειρα

2. Χτυπάει δυο κύβους μεταξύ τους

3. Βάζει και βγάζει αντικείμενα μέσα σε δοχείο

4. Αφήνει τα αντικείμενα που έπιασε με ευκολία

Γλωσσικά ορόσημα

1. Προσέχει πολύ τον λόγο των μεγάλων

2. Απαντά στο «όχι» και άλλες απλές εντολές

3. Κάνει απλές χειρονομίες κουνώντας το κεφάλι δείχνοντας «όχι», λέει «μπαμπά» και «μαμά» στο σωστό πρόσωπο

4. Χρησιμοποιεί σημεία έκπληξης

5. Προσπαθεί να μιμηθεί λέξεις

Γνωστικά ορόσημα

1. Εξερευνά τα αντικείμενα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους

2. Βρίσκει εύκολα κρυμμένα αντικείμενα

3. Κοιτάζει τη σωστή εικόνα όταν την ονομάζετε

4. Μιμείται χειρονομίες

5. Χρησιμοποιεί αντικείμενα με τον σωστό τρόπο

Θα πρέπει να συμβουλευθείτε τον παιδίατρο αν δεν μπουσουλάει στους 12 μήνες, «σέρνει» τη μια μεριά του σώματός του όταν μπουσουλάει για περισσότερο από 1 μήνα, δεν στέκεται χωρίς βοήθεια, δεν ψάχνει αντικείμενα που κρύβονται μπροστά του, δεν δείχνει σε εικόνες και αντικείμενα, δεν χρησιμοποιεί λέξεις όπως «μαμά» και «μπαμπά», δεν ακούει στο όνομά του ή δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες ή νοήματα.

Ηλικία 1 - 2 ετών

Κινητικά ορόσημα

1. Περπατά ανεξάρτητα, και όσο πλησιάζει τα 2 έτη, τρέχει

2. Σέρνει παιχνίδια ενώ περπατά

3. Μεταφέρει ογκώδη ή πολλά παιχνίδια

4. Μπορεί να σταθεί στις μύτες των ποδιών

5. Κλωτσά μπάλα

6. Σκαρφαλώνει και κατεβαίνει από τα έπιπλα χωρίς βοήθεια

7. Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες κρατώντας την κουπαστή ή το χέρι σας

Ορόσημα λεπτής κινητικότητας

1. Μουτζουρώνει

2. Χτίζει πύργο με 4 κυβάκια

3. Μπορεί να δείχνει προτίμηση σε κάποιο χέρι

Ορόσημα ομιλίας

1. Δείχνει αντικείμενα όταν τα ονομάζετε

2. Αναγνωρίζει τα ονόματα γνώριμων ανθρώπων, αντικειμένων και μερών του σώματος

3. Λέει αρκετές λέξεις (από τους 15-18 μήνες)

4. Κάνει απλές προτάσεις δύο λέξεων (18-24 μήνες)

5. Μιλά με προτάσεις των 2-4 λέξεων (24 μήνες)

6. Ακολουθεί απλές οδηγίες και επαναλαμβάνει λέξεις που άκουσε σε συζήτηση μεγάλων

Γνωστικά ορόσημα

1. Βρίσκει αντικείμενα κρυμμένα ακόμα και κάτω από 2 ή 3 επίπεδα

2. Ομαδοποιεί ανά σχήμα και χρώμα

3. Αρχίζει το παιχνίδι «προσποίησης»

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα

1. Μιμείται συμπεριφορές ενηλίκων και άλλων παιδιών

2. Αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ξεχωριστό πρόσωπο από τους άλλους

3. Χαίρεται όλο και περισσότερο την παρουσία των άλλων παιδιών

4. Αυξανόμενη ανεξαρτησία

5. Προκλητική συμπεριφορά

6. Αυξημένο άγχος αποχωρισμού κοντά στους 18 μήνες, που σχεδόν εξαφανίζεται στους 24

«Θα πρέπει να συμβουλευθείτε τον παιδίατρο αν το παιδί δεν μπορεί να περπατήσει στους 18 μήνες ή αν περπατά αποκλειστικά στις μύτες ή δεν περπατά στο φυσιολογικό μοτίβο μετά από μερικούς μήνες περπατήματος.

»Επίσης, αν δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες στους 24 μήνες, δεν μπορεί να σπρώξει ένα τροχήλατο παιχνίδι στους 24 μήνες, δεν γνωρίζει τη χρήση κοινών αντικειμένων του νοικοκυριού στους 15 μήνες, δεν μιλά με προτάσεις των δύο λέξεων στους 24 μήνες ή δεν μιμείται πράξεις ή λέξεις», συμβουλεύει ο δρ Καπετανάκης.

Ηλικία 3 - 4 ετών

Κινητικά ορόσημα

1. Πηδά και στέκεται στο ένα πόδι για 5 δευτερόλεπτα

2. Ανεβοκατεβαίνει σκάλες χωρίς υποστήριξη

3. Κλωτσά μπάλα σε ευθεία

4. Πετά μπάλα πάνω από το κεφάλι

5. Μπορεί να πιάσει μια μπάλα που κάνει γκελ

6. Βαδίζει μπροστά και πίσω με ευελιξία

Ορόσημα λεπτής κινητικότητας

1. Αντιγράφει ένα τετράγωνο

2. Ζωγραφίζει ένα πρόσωπο με 2-4 μέρη (κεφάλι, χέρια, πόδια)

3. Χρησιμοποιεί ψαλίδι

4. Ζωγραφίζει κύκλους και τετράγωνα

5. Αντιγράφει ορισμένα κεφαλαία γράμματα

Γλωσσικά ορόσημα

1. Αντιλαμβάνεται τις έννοιες «ίδιο» και «διαφορετικό»

2. Χρησιμοποιεί σταθερά κάποιους γραμματικούς κανόνες

3. Μιλά με προτάσεις των 5-6 λέξεων

4. Οι ξένοι αντιλαμβάνονται όλα όσα λέει

Γνωστικά ορόσημα

1. Αντιλαμβάνεται την έννοια του μετρήματος και ίσως να μπορεί να μετρήσει λίγο

2. Προσεγγίζει τα προβλήματα από μία μόνο άποψη

3. Αντιλαμβάνεται καλύτερα το πέρασμα του χρόνου

4. Ακολουθεί οδηγίες τριών βημάτων και μπορεί να θυμηθεί μια ιστορία

5. Εμπλέκεται σε «φανταστικό» παιχνίδι

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα

1. Ενδιαφέρεται για νέες εμπειρίες

2. Συνεργάζεται με τα άλλα παιδιά

3. Παίζει «μαμά και μπαμπάς»

4. Ντύνεται και ξεντύνεται με ελάχιστη βοήθεια

5. Διαπραγματεύεται στους διαπληκτισμούς

6. Μεγαλύτερη ανεξαρτησία

7. Ασυνήθιστες εικόνες ονομάζονται «τέρατα»

8. Αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως σώμα, νου και συναισθήματα

9. Δεν μπορεί συχνά να ξεχωρίσει την φαντασία από την πραγματικότητα

Αν ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Καπετανάκη, το παιδί δεν μπορεί να κάνει κάτι από τα προαναφερόμενα ή αν αγνοεί τα άλλα παιδιά και δεν απαντά όταν του μιλάτε, αντιστέκεται στο ντύσιμο, τον ύπνο και την τουαλέτα, δεν έχει κανέναν αυτοέλεγχο όταν θυμώνει, δεν χρησιμοποιεί προτάσεις με 4 λέξεις και πάνω ή το «εγώ» και το «εσύ» σωστά, τότε θα πρέπει θα πρέπει να ζητήσετε τη βοήθεια ειδικού.

Ηλικία 4 - 5 ετών

Κινητικά ορόσημα

1. Στέκεται στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα

2. Πηδά και κάνει κουτσό

3. Κάνει κούνια και σκαρφαλώνει

Ορόσημα λεπτής κινητικότητας

1. Αντιγράφει τρίγωνα και λοιπά σχήματα

2. Ζωγραφίζει «άνθρωπο» με σώμα και άκρα

3. Γράφει μερικά γράμματα

4. Ντύνεται και ξεντύνεται χωρίς βοήθεια

5. Χρησιμοποιεί πιρούνι, κουτάλι

6. Συνήθως ασχολείται με την φροντίδα του (χτένισμα, πλύσιμο χεριών κ.λπ.)

Γλωσσικά ορόσημα

1. Θυμάται μέρος μιας ιστορίας

2. Μιλά με προτάσεις με περισσότερες των 5 λέξεων

3. Χρησιμοποιεί τον μέλλοντα

4. Λέει όνομα και διεύθυνση

Γνωστικά ορόσημα

1. Μπορεί να καταμετρήσει 10 ή περισσότερα πράγματα

2. Μπορεί να αναγνωρίσει σωστά 4 χρώματα

3. Αντιλαμβάνεται καλύτερα την αίσθηση του χρόνου

4. Ξέρει τη χρήση καθημερινών αντικειμένων (χρήματα, φαγητό κ.λπ.)

Κοινωνικά ορόσημα

1. Θέλει να ευχαριστήσει τους φίλους του

2. Θέλει να είναι σαν τους φίλους του

3. Πιο θετικό προς τους κανόνες

4. Χαίρεται να τραγουδά, να χορεύει και να παίζει

5. Δείχνει ανεξαρτησία

Ενημερώστε τον παιδίατρο αν το παιδί:

1. Είναι φοβισμένο ή ντροπαλό

2. Εμφανίζει υπερβολικά επιθετική συμπεριφορά

3. Δεν απομακρύνεται εύκολα από κοντά σας

4. Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί σε μια δραστηριότητα για περισσότερο από 5 λεπτά

5. Δεν ενδιαφέρεται για παιχνίδι με τα άλλα παιδιά

6. Δεν ανταποκρίνεται σε άλλους ανθρώπους

7. Σπάνια παίζει «φανταστικό παιχνίδι» ή μιμείται

8. Δείχνει λυπημένο τον περισσότερο καιρό

9. Δεν ασχολείται με πολλές διαφορετικές δραστηριότητες

10. Αποφεύγει ενήλικες ή παιδιά, ή μοιάζει διαρκώς αφηρημένο

11. Δεν εκφράζει μεγάλη ποικιλία συναισθημάτων

12. Δεν τρώει, δεν κοιμάται ή δεν χρησιμοποιεί την τουαλέτα καλά

13. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει τη φαντασία από την πραγματικότητα

14. Είναι συνήθως παθητικό

15. Δεν αντιλαμβάνεται οδηγίες δύο βημάτων με επιρρήματα

16. Δεν λέει σωστά το ονοματεπώνυμό του

17. Δεν χρησιμοποιεί σωστά τον πληθυντικό και τους παρελθόντες χρόνους

18. Δεν θέλει να μιλά για το πώς πέρασε τη μέρα του

19. Δεν μπορεί να φτιάξει πύργο με 6-8 κύβους

20. Δεν κρατά άνετα έναν μαρκαδόρο

21. Δεν μπορεί να βγάλει τα ρούχα του

22. Δεν μπορεί να πλύνει καλά τα δόντια του

23. Δεν μπορεί να πλύνει και να στεγνώσει τα χέρια του

Τι σημαίνουν

Διαβάζοντας τα παραπάνω, εύλογα θα αναρωτηθείτε πόσο αυστηρή είναι η επίτευξη αυτών των αναπτυξιακών ορόσημων και τι δείχνουν για τη νοημοσύνη του παιδιού.

Ο δρ Καπετανάκης ξεκαθαρίζει πως «κάθε αναπτυξιακό ορόσημο χαρακτηρίζεται από ένα χρονικό εύρος μέσα στο οποίο αναμένεται να επιτευχθεί, ενώ υπάρχει σημαντική διακύμανση ανάμεσα στα παιδιά, ακόμα και όταν πρόκειται για αδέρφια, πάντα στο πλαίσιο του απόλυτα φυσιολογικού.

Επίσης, η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται το παιδί, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο πρόβλεψης της ευφυΐας, ή της τελικής του εξέλιξης».

Σε κάθε περίπτωση, ο παιδίατρος είναι αυτός που μετά από συνολική εκτίμηση του παιδιού θα αποφανθεί αν αναπτύσσεται φυσιολογικά ή αν έχει ενδείξεις προβλημάτων.

«Για να είστε, λοιπόν, σίγουροι ότι το παιδί σας αναπτύσσεται φυσιολογικά, πρέπει να παρακολουθείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα από παιδίατρο.

Οι επισκέψεις αυτές περιλαμβάνουν την εκτίμηση της ανάπτυξης του και τους απαραίτητους εμβολιασμούς και συμπίπτουν με την αναπτυξιακή εξέλιξη και τις ακραίες στιγμές ολοκλήρωσης των αναπτυξιακών ορόσημων.

»Αποτελούν επίσης ευκαιρία για έγκαιρο εντοπισμό δυσκολιών στην ανάπτυξη και την οργάνωση της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Στην περίπτωση αυτή, όσο ταχύτερα ξεκινήσει η θεραπεία, τόσο καλύτερα τα αποτελέσματα», καταλήγει.

Όταν εκείνη φάνηκε δύσπιστη και τον ρώτησε τι άλλο θα μπορούσε να κάνει ο μεγάλος φυσικός απάντησε πως δεν χρειάζεται τίποτα άλλο. "Μονάχα κι άλλα παραμύθια. Πάρα πολλά παραμύθια."

Η ανάγνωση ενός παραμυθιού είναι ένα καθιερωμένο κομμάτι στο καθημερινό πρόγραμμα με το παιδάκι σας και μάλιστα ξεκινάει από πολύ μικρή ηλικία!

Τα παιδάκια ενθουσιάζονται όταν ακούνε παραμύθια και ιστορίες και αναμφίβολα αποτελεί μια ώρα που απολαμβάνει και διασκεδάζει. 

Η λατρεμένη αυτή συνήθεια αυτή υποστηρίζεται πλέον και επιστημονικά!

Σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Pediatrics το διάβασμα παραμυθιών βοηθάει στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των μικρών παιδιών.  

Το παραμύθι με τις λίγες λέξεις του και τα σύμβολα του χωρίς πολλές εικόνες και ήχους αναπτύσσουν την φαντασία και τη γλωσσική ικανότητα των παιδιών ενεργοποιώντας ορισμένα μέρη του εγκεφάλου τους.

Κατ' επέκταση αναπτύσσεται η ικανότητα τους σε γραφή και ανάγνωση.

Επιπλέον καλλιεργείται η επινοητικότητα και την εφευρετικότητα τους. 

Συγκεκριμένα οι επιστήμονες παρακολούθησαν τις αντιδράσεις του εγκεφάλου 19 παιδιών, ηλικίας 3 έως 5 χρονών με μαγνητικό τομογράφο.

Τα παιδάκια άκουγαν από τη μια παραμύθια και από την άλλη διάφορους θορύβους.

Το αποτέλεσμα της έρευνας έδειξε ότι ο εγκέφαλος των παιδιών που άκουγαν συχνότερα παραμύθια από τους γονείς τους και σε γενικές γραμμές είχαν εξοικειωθεί περισσότερο με τα βιβλία είχε πολύ έντονη δραστηριότητα σε σχέση με τα παιδιά που οι γονείς τους τους διάβαζαν λιγότερο.

Το άκουσμα των ηχογραφημένων παραμυθιών ενεργοποιούσε τα μέρη του εγκεφάλου τους που βοηθούν στην κατανόηση της αφήγησης και αναπτύσσουν την φαντασία. 

Τα παραμύθια είναι πολύ σημαντικά για τα παιδιά! Καθιερώστε την ώρα του παραμυθιού!

Διαλέξτε μια γωνιά ήσυχη και μια ήρεμη στιγμή της ημέρας και αφηγηθείτε την ιστορία σας!

Μην ξεχνάτε να το επαναλαμβάνεται καθημερινά γιατί τα παιδιά λατρεύουν την επανάληψη! 

Κάθε εξέταση περιλαμβάνει έλεγχο της στάσεως και της κινητικότητας, έλεγχο της οράσεως και των λεπτών κινήσεων, έλεγχο της ακοής και της ομιλίας, έλεγχο της κοινωνικής συμπεριφοράς.

Οι παρακάτω εξετάσεις σας βοηθούν να καταλάβετε σε πιο βαθμό το παιδί σας έχει κατακτήσει κάποια στάδια ανάπτυξης.

Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο, ότι, εάν το παιδί σας φαίνεται να μην έχει κατακτήσει όλα τα σημεία που αποτελούν σταθμούς για την ανάπτυξη του δώστε του λίγο χρόνο και συζητήστε το με τον παιδίατρο σας.

Η καθυστέρηση σε σπάνιες περιπτώσεις θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη προβλήματος.Εάν σε κάποιο από αυτά δεν ανταποκρίνεται επαρκώς να το αναφέρετε στον παιδίατρο σας.

Πρώτη εξέταση μεταξύ 4ης και 6ης εβδομάδας

- Κρατήστε το μωρό σας σε ύπτια θέση (ανάσκελα) και ελέγξτε, εάν κρατά το κεφάλι στο πλάι και τα άκρα λυγισμένα προς τη μεριά που είναι γυρισμένο το πρόσωπο.

- Κρατήστε το μωρό σας σε πρηνή θέση (μπρούμυτα) και ελέγξτε τα άκρα του εάν είναι λυγισμένα και ανοιχτά. Μπορεί να σηκώσει για λίγο το κεφάλι του.

- Όταν το βρέφος αιωρείται, στηριζόμενο στη παλάμη σας με την κοιλιά κρατά το κεφάλι στο ίδιο ύψος με το σώμα και τα άνω και τα κάτω άκρα λυγισμένα.

- Όταν το ανασηκώνουμε για να καθίσει, το κεφάλι δεν ακολουθεί το σώμα, μένει προς τα πίσω και οι παλάμες είναι κλεισμένες σε γροθιά.

- Παρακολουθεί κινούμενο αντικείμενο σε ύψος 20 έως 25 εκ. από τα μάτια του, σε ακτίνα 90 μοιρών (μετακινήστε το αντικείμενο από τη μια άκρη του ματιού μέχρι τη μέση του προσώπου του μωρού σας).

- Προσέχει ή πιθανώς γυρίζει και το κεφάλι ή τα μάτια προς έναν ήχο (κουδούνι ή φωνή) που προέρχεται από απόσταση 15εκ. από το αφτί του.

- Ανταποδίδει το χαμόγελο στη μητέρα του.

Εξέταση κατά τον 6ο μήνα

- Βάλτε το παιδί σας ανάσκελα και παρατηρήστε, εάν σηκώνει το κεφάλι του από το μαξιλάρι.

- Τοποθετήστε γύρω του μαξιλάρια και ελέγξετε, εάν κάθεται με υποστήριξη.

- Βάλτε μπρούμυτα το μωρό σας σας και δείτε, εάν σηκώνει το κεφάλι και το στήθος και στηρίζεται στα άνω άκρα του, που είναι τεντωμένα.

- Κρατήστε το από τα χέρια και ελέγξτε, εάν κάνει προσπάθεια να ανασηκωθεί.

-Το μωρό σας γυρίζει από μπρούμυτα, ανάσκελα.

- Κρατά το βάρος του, όταν το κρατήσετε όρθιο.

- Παρακολουθεί κινούμενο αντικείμενο σε ακτίνα 180 μοιρών με προσοχή.

- Πιάνει με την παλάμη με τα τέσσερα δάχτυλα.

- Μεταφέρει από το ένα χέρι στο άλλο ό,τι κρατά. Φέρνει τα πάντα στο στόμα.

- Χαίρεται με τα παιχνίδια, τα ξεχνά όμως όταν του πέσουν.

- Μιλά δική του γλώσσα από μονοσύλλαβες ή δισύλλαβες λέξεις.

- Γελά σε γνωστούς και αγνώστους.

- Εντοπίζει ήχους από κουδουνίστρες και φωνές, που βρίσκονται σε απόσταση 50εκ. από το αφτί του.

- Αντιδρά με γέλιο και κουνά έντονα τα άκρα, όταν κάποιος παίζει μαζί του.

Εξέταση κατά τον 9ο μήνα

- Κάθεται μόνο του επί 10′ έως 15′ στο πάτωμα.

- Όταν κρατιέται από κάπου μπορεί να σταθεί όρθιο.

- Παίζει με τα παιχνίδια του.

- Φέρνει ακόμη τα πάντα στο στόμα του.

- Πιάνει με τα χεράκια του παιχνίδια.

- Πετά τα παιχνίδια του στο πάτωμα.

-Φωνάζει δυνατά για να προκαλεί την προσοχή των γύρω του

-Μίλα με επαναλαμβανόμενες μικρές συλλαβές (πα-πα-πα).

-Αναζητά και ψάχνει για το παιχνίδι που του έπεσε

-Εντοπίζει έναν ήχο από απόσταση ενός μέτρου από το ύψος των αφτιών του.

-Ξεχωρίζει γνωστά από άγνωστα πρόσωπα.

-Μπορεί να φάει μόνο του ένα μπισκότο.

Εξέταση κατά τον 12ο μήνα

-Κάθεται σίγουρα μόνο του.

-Μπουσουλάει.

-Σηκώνεται μόνο του και μπορεί να κάτσει πάλι μόνο του.

-Πιάνει ένα μικρό χαρτάκι από το πάτωμα με το δείκτη και τον αντίχειρα (σαν λαβίδα).

-Πετά συνεχώς τα παιχνίδια του στο πάτωμα.

-Αναζητά το παιχνίδι που του κρύψαμε μπροστά του, κάτω από ένα βιβλίο ή το μαξιλάρι.

-Αναγνωρίζει το όνομά του και γυρίζει, όταν το φωνάζετε.

-Μιλά μόνο του δυνατά.

-Καταλαβαίνει μικρές απλές προτάσεις π.χ.δώσε μου το, κάνε αντίο κ.λπ.

-Κρατά ένα κουτάλι, αλλά δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει σωστά.

-Πίνει με τη βοήθειά σας από ένα ποτήρι.

-Συνεργάζεται όταν το γδύνουμε, κρατώντας τα χέρια του ψηλά.

Εξέταση κατά τον 18o μήνα

-Περπατά ελεύθερα.

- Μπορεί να ανέβει στο καρεκλάκι του μόνο του.

- Μουτζουρώνει ένα χαρτί χρησιμοποιώντας το χέρι που προτιμά (δεξί ή αριστερό).

- Χτίζει έναν «πύργο» με τρεις κύβους, όταν του δείξουμε τον τρόπο.

- Λέει 6 έως 20 λέξεις, καταλαβαίνει όμως πολύ περισσότερες.

- Όταν του το ζητήσετε, δείχνει τη μύτη του, το στόμα του ή το παιχνίδι του.

- Βλέπει με ενδιαφέρον ένα βιβλίο με εικόνες, γυρίζει όμως πολλές σελίδες μαζί.

- Μπορεί να κρατήσει ένα ποτήρι με τα δύο χέρια και πίνει χωρίς να χύσει πολύ νερό

- Κρατά ένα κουτάλι και φέρνει λίγο φαγητό στο στόμα του.

- Δεν θέλει να το αφήνετε μόνο του. Απαιτεί να το προσέχουν.

- Ξέρει να πηγαίνει εκεί που θέλει.

- Λέει συνήθως «κακά» ή «τσίσα», αφού τα κάνει.

Εξέταση κατά τον 2ο χρόνο

- Περπατά, πατώντας σε όλο το πέλμα.

-Λέει το όνομά του.

- Λέει απλές προτάσεις με δύο ή περισσότερες λέξεις, πολλές φορές όμως δεν τις καταλαβαίνει ούτε η μητέρα του.

- Χτίζει έναν «πύργο» με έξι κύβους.

- Αντιγράφει έναν κύκλο, αλλά όχι σωστά.

- Βλέπει ευχαρίστως ένα βιβλίο με εικόνες και γυρίζει τις σελίδες μία μία.

- Μπορεί να φορέσει τα παπούτσια του.

- Χρησιμοποιεί σωστά το κουτάλι.

- Πιάνει ένα ποτήρι, πίνει χωρίς να χύσει το νερό και το βάζει πάλι κάτω.

- Η μητέρα του αναφέρει: «Παίζει ευχαρίστως μόνο του, προτιμά όμως να είναι κοντά σε ένα μεγάλο.

- Μιμείται τους γύρω του.

- Ζητά να το βάλουν για «τσίσα» ή «κακά», όταν θέλει.

Η απάντηση, σύμφωνα με την επιστημονική εκπομπή «Inside The Human Body» που προβάλλεται στο βρετανικό BBC, κρύβεται στο βαθούλωμα του άνω χείλους, ακριβώς κάτω από τα ρουθούνια μας!

Το πρόσωπο ενός βρέφους παίρνει μορφή μεταξύ του 2ου και του 3ου μήνα της κύησης.

Αν δεν συμβεί τότε, δεν συμβαίνει ποτέ!

Και σύμφωνα με τους ειδικούς, το σημείο αυτό στο πάνω μέρος του άνω χείλους είναι το επίκεντρο, το «σημείο μηδέν» του ανθρώπινου προσώπου, η βάση γύρω από την οποία περιστρέφεται η όλη διαδικασία μορφοποίησης του.

Δείτε το Βίντεο:

omned.gr

Γύρω στον δεύτερο με τρίτο χρόνο η παραμονή της ανάγκης για θηλασμό δεν είναι τις περισσότερες φορές τίποτα άλλο παρά σύμπτωμα συναισθηματικής διαταραχής του παιδιού.

Εκδηλώνεται με αυτές τις ρυθμικές κινήσεις, από τις οποίες μερικές είναι άμεσα ευχάριστες, ενώ άλλες του θυμίζουν την ευχάριστη περίοδο της πρώτης νηπιακής ηλικίας.

Αυτή η κακιά συνήθεια εκδηλώνεται ειδικά όταν το παιδί είναι θλιμμένο, κουρασμένο, ενοχλημένο, φοβισμένο.

Αν αντίθετα το παιδί αισθάνεται ότι προστατεύεται και ότι είναι σημαντικό για εμάς, αν η μητέρα ασχολείται μαζί του συμμετέχοντας στα παιχνίδια του και στις εμπειρίες του, η ανάγκη για καταφύγιο στο θηλασμό του αντίχειρα εξαφανίζεται.

Οι γονείς δεν πρέπει να προσπαθούν να κόψουν αυτή τη συνήθεια με τιμωρίες και φωνές.

Με αυτό τον τρόπο δεν καταφέρνουμε τίποτα άλλο, παρά μόνο να μεγαλώνουμε την αγωνία του παιδιού.

Το καλύτερο πράγμα που πρέπει να γίνει σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να δημιουργούμε ένα ήρεμο περιβάλλον γύρω από το παιδί και να αλλάζουμε ότι του δημιουργεί άγχος και πίεση.

Ένας τρόπος που χρησιμοποιείται συχνά για να αποσπάται το παιδί από αυτή τη συνήθεια είναι ή να του δίνουμε να κρατάει κάτι στο χέρι ή να το απασχολούμε σε μια δραστηριότητα που να μη του επιτρέπει να θηλάζει το χέρι του.

Αυτός ο τρόπος εφαρμόζεται όχι συστηματικά, χωρίς μεταξύ των άλλων να παραλείπουμε να καταλάβουμε το γιατί αυτής της συμπεριφοράς και να προσπαθούμε να το διορθώσουμε.

Συγχρόνως οι γονείς οφείλουν να επιδοκιμάζουν το παιδί όταν δεν θηλάζει το δάχτυλό του, να το κάνουν να καταλαβαίνει πως ξέρουν πόσο δύσκολο είναι να εγκαταλείψει αυτή τη συνήθεια και πως εκτιμούν τις προσπάθειές του.

Σίγουρα οι περισσότερες από εσάς θα έχετε ακούσει αυτές τις απόψεις σε σχέση με τις διαφορές στην ανάπτυξη των αγοριών και των κοριτσιών!

Νηπιακή ηλικία

Τα παιδιά αρχίζουν να συνειδητοποιούν το φύλο τους από την ηλικία των 18 μηνών, ωστόσο πρέπει να μεγαλώσουν λίγο ακόμα για να μπορούν να προσδιορίζουν και τους άλλους από το φύλο τους. Μέχρι τα 6 τους χρόνια, τόσο η φύση όσο και η ανατροφή που λαμβάνουν, καθορίζουν τη διαφοροποίηση μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, κάτι που φαίνεται εντονότερα μέσα από τον τρόπο που παίζουν και την καθημερινή τους συμπεριφορά.

Σωματική ανάπτυξη

Μέχρι την εφηβεία, αγόρια και κορίτσια αναπτύσσονται σωματικά πάνω κάτω με τους ίδιους αργούς, αλλά σταθερούς ρυθμούς. Δεν υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα μέχρι τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού σχολείου και αρχές γυμνασίου, χρονική περίοδος κατά την οποία τα κορίτσια αρχίζουν να ψηλώνουν γρηγορότερα. Ωστόσο, μέσα στα επόμενα χρόνια, τα αγόρια φτάνουν και συχνά ξεπερνούν τα κορίτσια σε ύψος και βάρος.

Κινητικές δεξιότητες & συμπεριφορά

Συνήθως τα αγόρια αναπτύσσουν πιο γρήγορα κάποιες δεξιότητες που αφορούν στην αδρή κινητικότητα, όπως το τρέξιμο, το πήδημα και η ισορροπία, ενώ τα κορίτσια βελτιώνουν πιο γρήγορα δεξιότητες της λεπτής κινητικότητας, όπως τον τρόπο που κρατούν το μολύβι και το γράψιμο. Επίσης, τα αγόρια τείνουν να είναι πιο επιθετικά και αυθόρμητα στη συμπεριφορά τους.

Λεκτικές δεξιότητες

Ως επί το πλείστον, τα αγόρια αργούν να μιλήσουν και κάνουν χρήση σχετικά περιορισμένου λεξιλογίου. Τα κορίτσια παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευκολία στην κατανόηση των σημάτων της μη λεκτικής επικοινωνίας, αντιλαμβάνονται καλύτερα τον τόνο της φωνής και τις εκφράσεις του προσώπου, πράγμα που τα καθιστά ικανά να συνδέουν γρηγορότερα τα συναισθήματα με τις λέξεις.

Δεν είναι ακόμα ικανό να συμφωνεί με τις απόψεις τους, να προσαρμόζεται στις ανάγκες τους και να συνεργάζεται με τους άλλους.

Σε αυτή την ηλικία έχει ήδη φτάσει σε μια πρώτη μορφή κοινωνικότητας που εκδηλώνεται με την προσαρμογή του σε συνθήκες και συνήθειες που είναι αποδεκτές από το περιβάλλον του.

Καταλαβαίνει ότι ο ενήλικας είναι μια διαφορετική προσωπικότητα και γνωρίζει περισσότερα πράγματα από εκείνο.

Μεταξύ τριών και έξι χρονών το παιδί πρέπει να διαμορφώσει τη συμπεριφορά του σύμφωνα με πρωτόγνωρες συνήθειες και άλλους κανόνες, εκτός από αυτούς στους οποίους είχε ως τώρα προσαρμοστεί στο οικογενειακό του περιβάλλον.

Στο νηπιαγωγείο η ελευθερία των κινήσεων και των αποφάσεων του μπορεί να υποβληθεί σε περιορισμούς που γενικά δεν είχε πριν στην οικογένεια, είτε σε σχέση με κοινές και σταθερές δραστηριότητες( φαγητό, τακτοποίηση), είτε σε σχέση με τους κοινωνικούς κανόνες που καθορίζουν τη σχέση του με άλλα παιδάκια της ηλικίας του.

Στο παιχνίδι με τους φίλους του, που όλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα, υπάρχουν κανονισμοί μέχρι τώρα άγνωστοι για το παιδί.

Για παράδειγμα για να ανέβει στη τσουλήθρα πρέπει να περιμένει τη σειρά του, για να πάρει ένα παιχνίδι πρέπει να περιμένει να τελειώσουν οι άλλοι που παίζουν με αυτό κτλ.

Επιπλέον η πίεση που ασκείται από τον ενήλικα με σκοπό να κάνει ομοιόμορφη τη συμπεριφορά του είναι γενικά πιο σταθερή.

Αν η μητέρα είναι συνήθως πιο ανεκτική σχετικά με ορισμένες συνήθειες, η παιδαγωγός εφόσον έχει να κάνει με πολλά παιδιά και όχι με ένα συγκεκριμένο, είναι γενικά λιγότερο ανεκτική για να τα μάθει να σέβονται τους κανόνες.

Το μικρούλι αντιλαμβάνεται σε αυτή την καινούργια κατάσταση ότι ορισμένα αιτήματα που το αφορούν δεν προέρχονται μόνο από ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας, αλλά και από άλλους ενήλικες και παιδιά.

Αυτοί οι κανόνες δεν μπαίνουν στη ζωή του σαν να απευθύνονται σε αυτό και στην ελευθερία του.

Πρέπει να ερμηνεύονται όλο και περισσότερο σαν αιτήματα, που περιέχουν κάτι το αντικειμενικά και καθολικά απαραίτητο, τη στιγμή που του απευθύνονται από περισσότερα άτομα με ομοιόμορφο τρόπο.

Με την έννοια αυτή το νηπιαγωγείο μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο, όχι μόνο στη διανοητική ανάπτυξη του παιδιού αλλά και στην συναισθηματική και στην εξέλιξη της κοινωνικότητας του.

Η εξέλιξη της κοινωνικότητας με την εμπειρία τείνει να διευρυνθεί και το παιδί αρχίζει σιγά σιγά να να δημιουργεί και να καθορίζει σχέσεις συνεργασίας με τους άλλους.

Στην προσπάθεια αυτή το παιδί συναντάει ακόμα πολλές δυσκολίες στο να ξεπεράσει τις απόψεις του και να συμφωνήσει με τις απόψεις των άλλων.

Η ομιλία αντικατοπτρίζει τις πρώτες δυσκολίες που έχει το παιδί σε αυτό το μεταβατικό στάδιο.

Για παράδειγμα, όταν αρχίζει να διηγείται κάτι δεν παίρνει υπόψιν του ότι ο συνομιλητής μπορεί να αγνοεί την ιστορία, πράγμα που θα ήταν απαραίτητο για να καταλάβει αυτό που του λέει.

Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποιεί τις προσωπικές και δεικτικές αντωνυμίες χωρίς να δείχνει τα πρόσωπα ή τα πράγματα στα οποία αναφέρεται.

Αν και όσον αφορά τη συνεργασία σε αυτή την ηλικία υπάρχει μόνο μια αρχή:

Οι πρώτες μορφές συνεργασίας καθορίζονται από τον ενήλικα και μόνο σε μια δεύτερη φάση μεταξύ των παιδιών, σαν συνέπεια επέμβασης του ενήλικα.

Ο παιδαγωγός θα πρέπει να ενθαρρύνει και να ευνοεί με όλους τους τρόπους τις πρώτες μορφές κοινωνικότητας.